III SA/Gl 147/06

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ Dnia 30 stycznia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Henryk Wach Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.) Asesor WSA Mirosław Kupiec Protokolant: sek. sąd. Joanna Spadek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w przedmiocie umorzenia należności celnych 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z [...]r. nr [...], 2) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...] złotych) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Po rozpatrzeniu wniosku Z. K. z [...]r. o umorzenie należności celnych wraz z odsetkami wymierzonymi przez Urząd Celny w C. decyzją nr [...]z [...]r. Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z dnia [...]r., nr [...] wydaną na podstawie art.208 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U Nr 137, poz. 926 ze zm.) w zw. z art. 262 Kodeksu celnego oraz art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. – przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz.623) umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu organ I instancji podkreślił, że przy rozpatrywaniu przedmiotowego wniosku uwzględnił fakt, iż jest to kolejny wniosek Z. K. złożony w tej samej sprawie. Wskazał, że wcześniejszy wniosek z [...]r. o umorzenie należności celnych wraz z odsetkami wymierzonymi wskazaną decyzją został rozpatrzony negatywnie. Dyrektor Izby Celnej w C. decyzją z [...]r. nr [...] odmówił bowiem umorzenia należności celnej wraz z odsetkami. Tym samym ponowne wydanie decyzji w tej samej sprawie naruszałoby przepis art. 247 § 1 pkt 4 ordynacji podatkowej i skutkowałoby jej nieważnością. Z. K. nie zgodził się z wydana decyzją i wniósł odwołanie, które nie zostało uwzględnione. Zaskarżoną tu decyzją z [...]r., nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa (tekst jed. Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2001 r.) [...]zw. [...]art. 262 Kodeksu celnego Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie zapadłe w pierwszej instancji. Organ odwoławczy podkreślił, iż ponownie rozpatrując sprawę musiał uwzględnić fakt wydania przez Dyrektora Izby Celnej w C. w dniu [...]r. decyzji nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję o odmowie umorzenia należności celnych wraz z odsetkami wymierzonymi decyzja ostateczną Dyrektora Urzędu Celnego w C. nr [...] z [...]r. Powołując się na tezę wyroku NSA z 27 lipca 1981 r. OSPiKA 1982, Nr 3-4, poz.25 stwierdził, że nowa decyzja w sprawie, w której poprzednia ostateczna decyzja była bezskuteczna będzie dotknięta nieważnością, gdy przed jej wydaniem nie obalono w przewidzianym trybie postępowania poprzedniej decyzji. Tożsamość sprawy ma miejsce wtedy, gdy występują w niej te same podmioty, taki sam przedmiot sprawy, jest w nich identyczny stan prawny oraz taki sam stan faktyczny i w którym występują te same fakty mające znaczenie prawotwórcze. Zaś zgodnie z art. 247 § 1 pkt 4 ordynacji podatkowej gdy organ dwa razy rozpatrzy sprawę i dwa razy kolejno wyda decyzje ostateczne będzie skutkowało dotknięciem tej ostatniej wada nieważności. Dalej wyjaśniono, że Dyrektor Izby Celnej w K. jest następcą prawnym Dyrektora Izby Celnej w C.. Z. K. nie zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego i zaskarżył wydaną przez niego decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze przypomniał historię powstanie długu celnego, swoja trudną sytuację materialna oraz wniósł o umorzenie należności celnych. Jednocześnie wskazał, że organ celny nie wziął pod uwagę art. 239 Wspólnotowego Kodeksu Celnego oraz przedawnienia należności. W odpowiedzi na skargę organ celny wniósł o jej oddalenie, gdyż ze względu na wcześniejsze merytoryczne rozpatrzenie tożsamego w treści wniosku o umorzenie należności celnych wraz z odsetkami postępowanie należało uznać za bezprzedmiotowe. Zarówno Kodeks celny jak i rozporządzenie Rady Ministrów z 19 grudnia 1997 r. w sprawie określenia wypadków, w których należności przywozowe i wywozowe są zwracane lub umarzane, oraz trybu i warunków dokonywania zwrotów i umorzenia (Dz. U. Nr 158, poz.1050) nie przewidują możliwości umorzenia długu celnego z powodu trudnej sytuacji finansowej dłużnika. Ustawowo wymieniony i zamknięty katalog przyczyn uzasadniających umorzenie cła nie pozwalał organowi na pozytywne jego rozpatrzenie. Wniosek został rozpatrzony na podstawie powyższego rozporządzenia oraz art. 165 § 3 ordynacji podatkowej, której przepisy Działu IV maja zastosowanie w postępowaniu celnym na podstawie art. 262 Kodeksu celnego. Odnośnie zarzutu przedawnienia roszczeń wyjaśniono, że w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z 28 listopada 1989 r. Prawo celne, a w szczególności art. 83 ust. 3-6 tej ustawy. Stanowi on, że należności celnych można dochodzić w ciągu 3 lat licząc od dnia, w którym decyzja o ich wymiarze stała się ostateczna. Bieg terminu przedawnienia przerywa wszczęcie egzekucji, a po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo. W niniejszej sprawie bieg terminu przedawnienia został przerwany wystawieniem tytułu wykonawczego z [...]r., a następnie z [...]r. i prowadzeniem egzekucji ze świadczenia emerytalnego skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa i jako taka nie może się ostać. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., p.p.s.a.) "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie." Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wojewódzki sąd administracyjny, zgodnie z treścią art. 3 p.p.s.a. sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, i w tym trybie kontroli została poddana, wydana w niniejszej sprawie decyzja ostateczna. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c p.p.s.a.), a jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych ustawach stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2). Wskazany wyżej art. 247 ordynacji podatkowej stanowi, m.in. że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest uznanie przez organ celny prowadzenia postępowania z wniosku strony skarżącej za bezprzedmiotowe. Bezspornym pozostaje, że składając w dniu [...]r. wniosek o umorzenie należności celnych wraz z odsetkami skarżący miał świadomość, że jest to kolejny wniosek w tej samej sprawie. Uprzedni został rozpatrzony dla niego negatywnie decyzją ostateczną Dyrektora Izby Celnej w C. z [...]r. Decyzja ta nie została poddana kontroli sądowej. Bezspornym pozostaje również i to, że skarżący uzasadniał swój wniosek trudną sytuacją materialną. W tym miejscu należy przypomnieć, że organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej, zaś właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania na każdym etapie prowadzonego postępowania administracyjnego. Za naruszenie przepisów o właściwości ordynacja podatkowa ustanawia sankcję nieważności decyzji. Wspomniany już art. 247 ordynacji podatkowej ma zastosowanie w postępowaniu celnym na mocy art. 262 Kodeksu celnego. Ten zaś obowiązuje na podstawie art. 26 ustawy przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne. Faktem jest, że postępowanie celne wszczyna złożenie zgłoszenia celnego. To jednak w przedmiotowej sprawie zostało ono zakończone ostateczną decyzją Dyrektora Urzędu C. z [...]r. Wniosek z [...]r. o umorzenie należności celnych stanowił żądanie wszczęcia postępowania w tej sprawie skierowane do organu celnego. Art. 165 § 3 stanowi, że data wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi celnemu, z zastrzeżeniem art. 165a. Ten stanowi, że gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ celny wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Te inne przyczyny to m.in. przypadki, gdy w sprawie zapadła już decyzja (również nieostateczna), a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Wskazany w decyzji organu I instancji art. 208 § 1 ordynacji podatkowej nakazujący organowi celnemu umorzyć postępowanie ma zastosowanie, gdy postępowanie to z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Przepis ten nie odnosi się do niniejszego stanu faktycznego, gdyż jego przedmiot w postaci należności celnych wraz z odsetkami, które są egzekwowane w postępowaniu egzekucyjnym nadal istnieje. Należy podkreślić, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 120 ordynacji podatkowej), a w toku postępowania podejmują wszelkie działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy w postępowaniu celnym (art.122). Są zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 191) i na podstawie jego całokształtu dokonać oceny, czy dana okoliczność została udowodniona, a w uzasadnieniu decyzji przedstawić uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 210 ordynacji podatkowej). Wracając do przedmiotowej sprawy należy podkreślić, że organ celny ponownie rozpatrując sprawę nie dostrzegł naruszenia art. 165 § 3 w zw. z art. 165a ordynacji podatkowej i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję o umorzeniu postępowania uznającą postępowanie za bezprzedmiotowe. Mając na względzie poczynione przez Sąd ustalenia, a w szczególności zapisy art. 247 § 1 pkt 3 ordynacji podatkowej bezspornym jest, że organ pierwszej instancji jak i organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję rażąco naruszył prawo i obie decyzje muszą z tej przyczyny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 Kpa lub w innych przepisach (art. 247 ordynacji podatkowej), jak również stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Zasądził od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, stosownie do treści art. 200 i art. 205 ustawy p.p.s.a., a o jej wykonaniu orzekł na mocy art. 152 powyższej ustawy. Rozpoznając ponownie wniosek skarżącego organ celny uwzględni zalecenia wynikające z powyższych rozważań Sądu i wyda rozstrzygnięcie z uwzględnieniem przepisu art. 165a ordynacji podatkowej.