III SA/Gl 1471/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego z urzędu postanawia: zwolnić stronę skarżącą z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, a w pozostałym zakresie wniosek oddala. Wnioskiem z dnia [...] r. skarżący Z. J. zwrócił się do tut. Sądu o zwolnienie z kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) oraz ustanowienie w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie doradcy podatkowego z urzędu. W uzasadnieniu powyższego podał, iż do [...] r. pobierał [...] z tytułu niezdolności do pracy (vide: decyzja ZUS z dnia [...] r. nr [...] w aktach administracyjnych sprawy). Aktualnie poszukuje stałego zatrudnienia jednak z uwagi na wiek ([...] lat) jest to trudne. Stąd jedynym źródłem jego utrzymania są dochody z prac zleconych, z których uzyskał w ostatnim czasie łączną kwotę [...] zł brutto. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż sam prowadzi gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, a także oszczędności, papierów wartościowych czy przedmiotów o wartości powyżej [...] euro. Na potwierdzenie podanych we wniosku danych do akt sprawy dołączono: - umowę o dzieło z dnia [...] r., z treści której wynika, iż zleceniobiorca otrzymał za wykonanie kosztorysu [...] wynagrodzenie w kwocie [...] zł brutto; - umowę zlecenia z dnia [...] r., na podstawie której skarżący otrzymał wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto za nadzór budowlany ([...]) wykonywany w okresie od [...] r. do [...] r.; - umowę zlecenia z dnia [...] r., z treści której wynika, iż w okresie od [...] do [...] r. zleceniobiorca otrzymał wynagrodzenie w kwocie [...] zł brutto. Jednocześnie jako uzupełnienie złożonego wniosku do akt sprawy nadesłano: - pismo z dnia [...] r. wyjaśniające sytuację mieszkaniową skarżącego, a mianowicie brak tytułu prawnego do zajmowanego przy ul. [...] w B. mieszkania, które przysługuje jego bratu J. J.; - wyliczenie miesięcznych kosztów utrzymania tego mieszkania, tj. czynszu ([...] zł), energii elektrycznej ([...] zł), RTv ([...] zł), telefonu ([...] zł), kosztów opału do pieców kaflowych ([...] zł), remontu wraz z wymianą instalacji elektrycznej ([...] zł), a także innych wydatków w postaci lekarstw ([...] zł), ubezpieczenia ([...] zł), zakupu dekodera i anteny ([...] zł) oraz abonamentu ([...] zł), podatku za [...] r. ([...] zł), kosztów przejazdu do pracy ([...] zł), wpłat do Okręgowej Izby [...] ([...] zł) oraz Fundacji [...] ([...] zł); - odcinek pobieranego obecnie wynagrodzenia za pracę w kwocie [...] zł brutto, tj. [...] zł netto, które obciążone jest zajęciem sądowym. Dodatkowo skarżący wyjaśnił, iż Urząd Skarbowy prowadzi egzekucję w wysokości [...] zł, stąd zmuszony jest pożyczać pieniądze na przeżycie. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje – stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). W tym miejscu zauważyć należy, iż zgodnie z art. 246 § 3 ustawy możliwość ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego zachodzi jedynie wtedy, gdy strona takiego nie zatrudnia lub nie pozostaje z nim w innym stosunku prawnym (np. umowy zlecenia). Instytucja prawa pomocy ma bowiem charakter wyjątkowy, stąd nie może być stosowana w przypadkach, kiedy strona w dacie sporządzenia wniosku bądź w okresie późniejszym (tj. już po jego złożeniu) korzysta z fachowej pomocy pełnomocnika ustanowionego z wyboru. Powyższe byłoby bowiem sprzeczne z celem, dla którego została wprowadzona. Tymczasem jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy skarżący Z. J. w dniu [...] r. udzielił stosownego pełnomocnictwa adwokatowi R. M. W ten sposób jego oświadczenie zawarte w rubryce [...] urzędowego formularza (składane pod odpowiedzialnością karną przewidzianą w art. 233 § 1 Kodeksu karnego) nie pokrywało się już z aktualnym stanem faktycznym sprawy. Ponieważ okoliczność ta stosownie do art. 246 § 3 ustawy wyklucza ustanowienie - w ramach instytucji prawa pomocy - drugiego pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego, stąd złożony przez skarżącego w tym zakresie wniosek – jako niedopuszczalny – nie mógł zostać uwzględniony. W odniesieniu natomiast do drugiej części wniosku, tj. zwolnienia strony skarżącej od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) wskazać należy, iż ta zasługiwała na uwzględnienie. Przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przesłanka zwolnienia Z. J. z obowiązku ich uiszczania została bowiem spełniona. Analiza stanu rodzinnego i majątkowego wnioskodawcy dokonana w oparciu o podniesione okoliczności oraz załączone do akt kserokopie dokumentów, z których wynika, że pobierane przez skarżącego wynagrodzenie za pracę obciążone jest zajęciem sądowym i wynosi ok. [...] zł netto - prowadzi do wniosku, iż Z. J. wykazał w dostateczny i przekonujący sposób, że jego miesięczny dochód oraz stan zdrowia i związane z tym dodatkowe wydatki nie pozwalają mu na poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Tym bardziej, że skarżący nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, oszczędności czy innych przedmiotów, które mógłby spieniężyć, natomiast należny w sprawie wpis od skargi zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wynosić będzie [...] zł. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1, § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 246 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.