III SA/Gl 148/16

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia należnego wpisu sądowego w kwocie 2.300,00 zł, skarżąca reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego domagała się zwolnienia z kosztów sądowych. W jego motywach wyjaśniła, że w 2011 r. została oszukana przez nieuczciwą spółkę na bardzo duże pieniądze. Od tego momentu zaczęły się jej problemy z urzędem skarbowym. W związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym posiadane przez nią rachunki bankowe zostały zablokowane, a środki trwałe w postaci: żurawia gąsienicowego, agregatu prądotwórczego, przesiewacza oraz ładowarki wpisane do rejestru zastawów. Podobnie dom o pow. 184,60 m2, w którym zamieszkuje z mężem, synem (11 lat) i córką (9 lat) obciążony został hipoteką na kwotę 800.000,00 zł. W konsekwencji powyższego utraciła zdolność kredytową. A ponieważ prowadzona przez skarżącą działalność gospodarcza przynosi straty rzędu 14.649,91 zł, posiada zaległości w płatnościach (vide: dokumenty źródłowe dołączone do wniosku k-21). Jest bowiem jedynym żywicielem rodziny, albowiem mąż, z którym posiada rozdzielność majątkową z uwagi na stan zdrowia jest osobą bezrobotną. Tymczasem stałe udokumentowane wydatki obejmują: opłaty leasingowe (4.090,00 zł), ogrzewanie (1.900,00 zł), wodę (100,00 zł), energię elektryczną (550,00 zł), podatek od nieruchomości wraz z podatkiem leśnym i rolnym (401,00 zł - rocznie), ubezpieczenie (800,00 zł - rocznie) oraz leczenie i zakup leków (400,00 zł). Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy dołączyła: zaświadczenie z urzędu pracy wraz z zaświadczeniem wystawionym przez zakład ubezpieczeń społecznych, z których ustalono, że mąż skarżącej od roku 2010 nie został zgłoszony do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego. Nie figuruje też w rejestrze osób bezrobotnych. Według zeznania podatkowego PIT-36L skarżąca w ubiegłym roku podatkowym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz posiadanych w [...] Sp. z o.o. Spółka komandytowa udziałów wypracowała przychód rzędu 2.582.270,20 zł, który po potrąceniu o koszty jego uzyskania w kwocie 2.902.449,80 zł przyniósł stratę wynoszącą 320.179,60 zł. Natomiast w pierwszym kwartale 2016 r. z tytułu prowadzonej na własne nazwisko działalności gospodarczej wypracowała przychód rzędu 306.995,11 zł, który po potrąceniu o koszty jego uzyskania w kwocie 258.555,96 zł, przyniósł dochód wynoszący 48.439,15 zł. Podobnie w deklaracji VAT-7 za ostatnie trzy miesiące wykazała następujące podstawy opodatkowania: 65.592,00 zł (marzec), 132.041,00 zł (luty) i 22.235,00 zł (styczeń). Według złożonego oświadczenia posiadany w Bank "A" zajęty rachunek bankowy w ostatnim okresie nie odnotował żadnych operacji. Dlatego też przedłożenie jego wyciągu uznano za zbyteczne. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku winny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o przyznanie prawa pomocy oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i sytuacja materialna. Mając na uwadze powyższe, w tym przedłożone do akt dokumenty źródłowe przyjąć należało, że złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Należy bowiem zauważyć, że skarżąca prowadzi własną działalność gospodarczą. Dodatkowo posiada udziały w [...] Sp. z o.o. Spółka komandytowa, które wynoszą 49%. Wprawdzie w ubiegłym roku z tytułu własnej działalności poniosła stratę wynoszącą 284.168,37 zł. Jednakże w 2016 r. już w pierwszym kwartale wypracowała przychód rzędu 306.995,11 zł, który po potrąceniu o koszty jego uzyskania w kwocie 258.555,96 zł, przyniósł dochód wynoszący 48.439,15 zł. Podobnie w deklaracji VAT-7 za ostatnie trzy miesiące wykazała następujące podstawy opodatkowania: 65.592,00 zł (marzec), 132.041,00 zł (luty) i 22.235,00 zł (styczeń). Dlatego też poniesiona w [...] Sp. z o.o. Spółka komandytowa strata wynosząca 73.492,30 zł, czyli w przeliczeniu na przypadający skarżącej udział 36.011,23 zł, podobnie jak strata w prowadzonej na własne nazwisko działalności nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Ta była bowiem wynikiem nadwyżki kosztów nad uzyskanym przychodem. Okoliczność ta skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego). Nie stanowi natomiast o braku środków finansowych, a zatem nie może przemawiać za uwzględnieniem złożonego wniosku i traktowaniem skarżącej w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów funkcjonujących w obrocie gospodarczym. Tym bardziej, że w doktrynie utrwalony został pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). Również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie przyjmuje się, że koszty sporów sądowych stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, a zatem zdolność do ich ponoszenia należy badać przede wszystkim z uwzględnieniem osiąganych przychodów, a nie dochodów (por. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1543/13, LEX nr 1422842 oraz postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 2 lipca 2004 r., sygn. akt I SA/Gd 269/04, LEX nr 220385). Mając zatem na uwadze powyższe rozpoznający sprawę uznał, że należny od wniesionej skargi wpis sądowy, do którego uiszczenia skarżąca została zobowiązana może się znaleźć w strukturze szeroko rozumianych kosztów działalności przyjmujących dużo większe wartości (w pierwszym kwartale 2016 r. była to kwota 258.555,96 zł, natomiast w 2015 r. była to kwota 2.902.449,80 zł). Tym bardziej, że w lutym bieżącego roku skarżąca wypracowała przychód w kwocie 258.719,21 zł, który po potrąceniu o koszty jego uzyskania rzędu 180.451,36 zł przyniósł dochód wynoszący 78.267,85 zł. Mając na uwadze powyższe w tym ponoszone wydatki związane z koniecznym utrzymaniem, do których zalicza się wydatki na: ogrzewanie (1.900,00 zł), wodę (100,00 zł), energię elektryczną (550,00 zł), podatek od nieruchomości wraz z podatkiem leśnym i rolnym (401,00 zł - rocznie), ubezpieczenie (800,00 zł - rocznie) oraz leczenie i zakup leków (400,00 zł) uiszczenie należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie 2.300,00 zł, mieści się w granicach możliwości finansowych skarżącej, albowiem wydatków dotyczących opłat leasingowych nie zalicza się do kosztów koniecznego utrzymania tylko kosztów uzyskania przychodu, które każdy przedsiębiorca ponosi. Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono orzec jak w sentencji.