III SA/Gl 1480/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ewa Karpińska po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi P. M. złożył wniosek przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych na urzędowym formularzu. W uzasadnieniu wniosku podał on, że nie posiada środków na pokrycie tychże kosztów, żadnych ruchomości jak również nieruchomości. Podał iż utrzymuje się z [...] (dochody miesięczne wynoszą [...] zł) oraz opłaca [...] na rzecz [...] w kwocie [...] zł. Podniósł również, że pozostaje w rozdzielności majątkowej z żoną. Postanowieniem z 8 maja 2008 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Postanowienie to stało się przedmiotem sprzeciwu skarżącego z dnia [...] r. W sprzeciwie zwrócono uwagę na wielość podobnych decyzji w odniesieniu do skarżącego i zwrócono uwagę, że jego miesięczne przychody nie wystarczą nawet na pokrycie częściowych kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Z treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a. ) wynika, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W ocenie Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Sama instytucja prawa pomocy stanowi szczególny przypadek wyłączenia wobec strony postępowania sądowego obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania (art. 199 P.p.s.a.). Jej zastosowanie następuje zatem wyłącznie w przypadkach wyjątkowych, gdy strona nawet przy dołożeniu jak największych starań nie jest w stanie zgromadzić środków pieniężnych niezbędnych na pokrycie wspomnianych kosztów. Ocenie rozpoznającego taki wniosek podlegają wszystkie składniki majątkowe podmiotu z nim występującego, przy czym zastrzec należy, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia, iż jego stan majątkowy uniemożliwia poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do treści art. 245 §1 P.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §3 ustawy P.p.s.a.). Przesłanką przyznania, osobie fizycznej, prawa pomocy w zakresie zwolnienia jej od kosztów sądowych jest niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt niniejszej sprawy podnieść należy, iż skarżący nie wykazał istnienia ustawowych przesłanek zwolnienia go z kosztów sądowych. W przedmiotowej sprawie na etapie rozpoznania wniosku przez referendarza sądowego skorzystano bowiem z instytucji przewidzianej przez art. 255 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W oparciu o ten właśnie przepis referendarz sądowy w wezwaniu z 29 stycznia 2008 r. doręczonym skarżącemu [...] r. wezwał go do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie wykonał wezwania referendarza pomimo dość długiego okresu jaki upłynął między jego wystosowaniem a wydaniem postanowienia. Zwrócić należy uwagę, że zakreślony wezwaniu termin jest terminem sądowym co oznacza, że może być z ważnej przyczyny przedłużony na wniosek strony (art. 84 P.p.s.a.) a jego uchybienie nie powoduje automatycznie negatywnego dla strony skutku. Zarazem jednak bierność skarżącego uniemożliwiła Sądowi weryfikację danych zawartych we wniosku, nadto skarżący nie podniósł żadnych okoliczności uzasadniających uchybienie terminowi, zatem Sąd nie mógł się oprzeć wyłącznie na samym oświadczeniu, niepopartym żadnymi dowodami. Co więcej takie dokumenty uzasadniające zwolnienie od kosztów nie zostały dołączone również do sprzeciwu, choć przynajmniej na tym etapie strona skarżąca winna być już świadoma konieczności poparcia okoliczności wskazanych w swoim oświadczeniu stosownymi dokumentami. W związku z powyższym na podstawie art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 245 §3 P.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy orzeczono jak w sentencji.