III SA/Gl 1481/08

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 lutego 2009 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Dyrektora S. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek, podkreślił, że jego gospodarstwo utraciło płynność finansową z powodu odmowy prawa do dopłat za [...] ubiegłe lata. Wyjaśnił, że wraz z [...] żoną oraz [...] uczących się dzieci mieszka u rodziców. Według wniosku skarżący uzyskuje dochody z działalności gospodarczej oraz z gospodarstwa rolnego w kwocie [...] zł miesięcznie, zaś jego miesięczne wydatki wynoszą [...] zł i obejmują ratę kredytu w kwocie [...] zł, opłaty za energię elektryczną i gaz w kwotach odpowiednio [...] zł i [...] zł oraz koszty dowozu dzieci do szkoły w wysokości [...] zł. Wnioskodawca poinformował, że posiada samochód ciężarowy oraz kombajn, a w ramach oświadczenia z dnia [...] r. zaznaczył, iż mieszkając u rodziców, nie ponosi kosztów utrzymania. Skarżący, załączając do wniosku oraz wykonując wezwanie referendarza sądowego, nadesłał: zaświadczenie potwierdzające, że jego małżonka jest osobą [...], nie mającą prawa do [...], i wyciągi z dwóch rachunków bankowych (salda obu rachunków są niewielkie, jednak wyciągi obrazują liczne operację, zarówno wpływy, jak i wypłaty. Na jednym z wyciągów przy nazwisku skarżącego widnieje adres inny niż adres jego miejsca zamieszkania), a nadto odpisy: zaświadczenia bankowego z dnia [...] r. w sprawie zobowiązania kredytowego ciążącego na skarżącym (według niego w dniu [...] r. pobrał on kredyt obrotowy w kwocie [...] zł, który spłaca terminowo, wobec czego stan zadłużenia na dzień wystawienia zaświadczenia wynosił [...] zł), decyzji [...] jego matki (wysokość świadczenia do wypłaty określono w niej na kwotę [...] zł), zaświadczenia o dochodowości gospodarstwa rolnego (w jego świetle gospodarstwo skarżącego liczy [...] ha przeliczeniowych), zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, zeznania podatkowego za [...] r. (skarżący wykazał w nim przychód z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, koszty jego uzyskania w wysokości [...] zł i dochód w wysokości [...] zł oraz przychód z innych źródeł w wysokości [...] zł), deklaracji dla podatku od towarów i usług za okresy od [...] do [...] r. (najwyższą podstawę opodatkowania skarżący wykazał w [...] – [...] zł, najniższą w [...] – [...] zł), podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okresy od [...] do [...] r. (we wszystkich tych miesiącach, poza [...], przychody przewyższały wydatki, przy czym z podsumowania księgi przychodów i rozchodów, że od początku roku wydatki przekroczyły dochody jeszcze tylko w [...]. Do [...] skarżący odnotował przychód w kwocie [...] zł, zakupy towarów w kwocie [...] zł oraz dochód w kwocie [...] zł) oraz ewidencji środków trwałych (wymieniono w niej samochód ciężarowy i odśnieżarkę). Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tego Prawa obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem rozpoznającego wniosek przesłanka ta w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi. Wprawdzie bowiem dochody uzyskiwane przez skarżącego z gospodarstwa rolnego, z uwagi na problemy z dopłatami oraz niewielki areał gruntów rolnych, są niewielkie (średni dochód z takiego gospodarstwa w [...] r. wyniósł [...] zł, co stanowi iloczyn [...] ha przeliczeniowych oraz kwoty [...] zł wskazanej w obwieszczeniu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia [...] r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z [...] ha przeliczeniowego w [...] r., [...] Nr [...], poz. [...]), jednak znacznie większe wpływy osiąga on z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Nie ulega przy tym wątpliwości, że ostatnio wspomniany aspekt sytuacji majątkowej musi być wzięty pod uwagę podczas rozpatrywania wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszym postępowaniu, mimo iż postępowanie to dotyczy dopłat związanych jedynie z tą pierwszą sferą aktywności wnioskodawcy. Ocena ta musi być całościowa i uwzględniać tak wszystkie dochody, jak sumę wydatków strony. Podkreślić zatem trzeba, że w świetle przedłożonych dokumentów księgowych oraz zeznania podatkowego przedsiębiorstwo skarżącego prosperuje dobrze, regularnie przynosząc dochody i umożliwiając mu ponoszenie sporych wydatków także w okresie po wniesieniu skargi, kiedy powinien on się liczyć z koniecznością uiszczenia kosztów postępowania, zabezpieczając na ten cel niezbędne środki. Konkluzja ta znajduje potwierdzenie w odpisach deklaracji dla podatku od towarów i usług, również wskazujących, iż jego obroty kształtują się na stosunkowo korzystnym i stabilnym poziomie. Oczywiście, nie można tracić z pola widzenia, że skarżący zobowiązany jest opłacać wysokie raty kredytu. Z drugiej strony jednak jego możliwości płatnicze pozwalają mu na bieżące wykonywanie tego zobowiązania oraz na regulację innych wydatków, które, co zresztą przyznano również we wniosku, nawet łącznie z ratą kredytu nie przekraczają środków pozostających do dyspozycji w ramach gospodarstwa domowego. Ponadto większość wydatków związanych z utrzymaniem tego gospodarstwa przejęli na siebie rodzice skarżącego, co także ma znaczenie w rozpatrywanym zakresie. Wszystkie podniesione okoliczności przemawiają przeciwko przyznaniu wnioskodawcy prawa pomocy, które stanowi instytucję wyjątkową, przeznaczoną dla osób znajdujących się w ubóstwie lub które mogłyby popaść w ubóstwo wskutek partycypacji w kosztach postępowania. Na marginesie warto zauważyć, że odmowa ustanowienia adwokata na obecnym etapie postępowania nie powinna utrudnić skarżącemu realizacji przysługującego mu prawa do sądu. Zgodnie bowiem z art. 175 § 3 pkt 1 oraz art. 194 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – udział profesjonalnego pełnomocnika staje się niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto w myśl art. 6 tego Prawa Sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a według jego art. 134 § 1 nie jest związany granicami skargi. Podkreślić również trzeba, że odmowa przyznania prawa pomocy nie pozbawia skarżącego możliwości złożenia kolejnego wniosku w tej materii. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.