III SA/Gl 1481/08
WyrokWSA w Gliwicach2009-06-09
Skład orzekający: Krzysztof Wujek, Gabriela Jyż, Ewa Karpińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja administracyjna wydana w sprawie, która została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną, bez wcześniejszego uchylenia tej ostatecznej decyzji, jest dotknięta wadą nieważności z powodu naruszenia zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata)?Ratio decidendi
Decyzja administracyjna wydana w sprawie, która została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną, bez wcześniejszego uchylenia tej ostatecznej decyzji w przewidzianym prawem trybie, jest dotknięta wadą nieważności z powodu naruszenia zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Taka decyzja, jak i decyzja organu odwoławczego utrzymująca ją w mocy, podlegają stwierdzeniu nieważności.Stan faktyczny
Strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych, który został uwzględniony decyzją organu I instancji. Następnie strona złożyła wniosek o zmianę tej decyzji, zwiększając powierzchnię i kwotę pomocy, wyrażając jednocześnie zgodę na uchylenie pierwotnej decyzji. Organ I instancji wznowił postępowanie i wydał decyzję odmawiającą przyznania płatności, powołując się na wyniki kontroli wykazujące rozbieżności między zadeklarowaną a stwierdzoną powierzchnią. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Strona wniosła skargę do sądu administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Gabriela Jyż (spr.), Sędzia NSA Ewa Karpińska, Protokolant sekr. sąd. Marta Lewicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi R.O. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. z dnia [...]r. nr [...], 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. z dnia [...]r., nr [...] o odmowie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. I dobrostanu zwierząt na 2007 r.
W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu R.O. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na powierzchni 7,07 ha w kwocie [...] zł.
W dniu [...] r. strona złożyła wniosek o zmianę poprzedniego wniosku inicjującego niniejszą sprawę administracyjną. Wnioskodawca zwiększył zadeklarowaną powierzchnię całkowitą gospodarstwa z powierzchni 7,07 ha do 12,32 ha oraz wnioskowaną kwotę pomocy z [...]zł na [...]zł.
W tym stanie rzeczy organ pierwszej instancji wydał w dniu [...] r. postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego, powołując w podstawie prawnej postanowienia art. 149 § 1 w zw. z art. 147 i 155 k.p.a.
W dniu [...] r. wydana została decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. z dnia [...]r., nr [...] o odmowie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i dobrostanu zwierząt na 2007 r.
Treść powyższej decyzji uzasadniona została wynikami kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie wnioskodawcy dniu [...]r. Wyniki tej kontroli zostały zawarte w protokole z czynności kontrolnych, w którym stwierdzono szereg nieprawidłowości dla określonych działek. W efekcie odmowa przyznania płatności wynikała z wykrytych różnic pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchną stwierdzoną w wyniku czynności kontrolnych.
Od decyzji tej R.O. wniósł odwołanie. W uzasadnieniu, strona podniosła, że nie powiadomiono go o kontroli dokonanej w dniu [...] r., w związku z czym, kontrola została przeprowadzono bez jego obecności. Protokół pokontrolny nie jest podpisany przez stronę i zawiera błędne informacje oraz wiele nieścisłości. Odwołujący się podniósł, że faktycznie użytkuje inne działki, niż te, które wskazał we wniosku (działki ewidencyjne nr 75 i nr 81). Strona nie zgadzała się również ze stwierdzonymi podczas kontroli na miejscu powierzchniami niektórych działek rolnych.
Zaskarżoną decyzją Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. z dnia [...]r., nr [...] o odmowie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. I dobrostanu zwierząt na 2007 r.
W uzasadnieniu organ podniósł, że kontrola przeprowadzona na miejscu dokumentuje jednak rozbieżności i nieprawidłowości, które miały wpływ na ustalenie wysokości płatności rolnośrodowiskowej, co w efekcie skutkuje odmową przyznania płatności.
Od decyzji tej skargę wniósł skarżący zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa procesowego poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, tj. art. 80 i 9 k.p.a. oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na treść zaskarżonej decyzji. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi, P.O. zacytował regulację dotyczącą płatności rolnośrodowiskowej udzielanej producentowi rolnemu. Poza tym skarżący opisał zasadę informowania strony przez organ administracji publicznej, zawartą w art. 9 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą, organy zobowiązane są do należytego i wyczerpującymi informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy – zgodnie z powyższą zasadą – czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają stronom niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Skarżący podniósł, że kontrola spornych działek była przeprowadzona bez jego obecności. Skarżący stwierdził, że zaistniały w toku kontroli pomyłki, a nikt nie przyjechał sprawdzić takich omyłek. R.O. podkreślił, że zabiegał o ponowną kontrolę działek celem stwierdzenia ewentualnych uchybień. Dopiero z protokołu pokontrolnego skarżący dowiedział się o tym, że działki nr [...] i [...] nie były uprawiane rolniczo. W tym stanie rzeczy, skarżący uprawiał te działki działając w błędzie, a to powinna być okoliczność wyłączająca podjęcie tak krzywdzącej dla skarżącego decyzji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. podtrzymał swoje stanowisko w sprawie wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych, niż podane przez skarżącego przyczyn.
Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. – sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy skutkuje uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jeżeli jednak Sąd ustali, że naruszenie prawa miało cechy kwalifikowanego naruszenia o jakim mowa w art. 156 k.p.a. (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dalej wskazać należy, iż Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 P.p.s.a. Jest zobowiązany zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do innych aktów lub czynności, ale tyko takich, które zostały wydane lub podjęte w postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga i pod warunkiem, że jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia – art. 135 P.p.s.a. Zatem należy podkreślić, iż niezwiązanie sądu administracyjnego granicami skargi powoduje, że sąd ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego oraz że sąd ten powinien zawsze zbadać, czy przedmiot zaskarżenia mieści się w katalogu aktów lub czynności mogących podlegać zaskarżeniu. Natomiast określenie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.
Wskazany wyżej art. 156 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,
4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej są określone enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a., choć z uwagi na treść art. 156 § 1 pkt 7 katalog nie ma charakteru zamkniętego. Nie są one oparte na uznaniu, stąd ich ustalenie musi pociągać za sobą stwierdzenie nieważności, chyba że zachodzi sytuacja z art. 156 § 2. k.p.a.
Jak podkreśla się w literaturze przedmiotu i w orzecznictwie sądowym z uwagi na fakt, iż stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych z art. 16 § 1 k.p.a., może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający (por. wyrok NSA z dnia 7 lipca 1983 r., II SA 581/83, Prob.Praw. 1984, nr 10, s. 28 (z uzasadnienia): "Stwierdzenie nieważności ostatecznych decyzji administracyjnych, stanowiące wyjątek od zasady stabilności decyzji, wymaga bezspornego ustalania, że uchylona decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1". Także w wyroku NSA z dnia 29 czerwca 1999 r., IV S.A. 1889/97, Lex nr 47887 czytamy: "1. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały wyczerpująco określone w art. 156 § 1 k.p.a., zestawienie to stanowi katalog zamknięty przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji. Taka redakcja przepisu, zważywszy również na nadzwyczajny charakter tej instytucji, nie pozwala na stosowanie wykładni rozszerzającej względem tego przepisu." (por. też wyrok NSA z dnia 22 września 1999 r., IV SA 1380/97, Lex nr 47894: "Przesłanki stwierdzenia nieważności z racji ich wyczerpującego wyliczenia w art. 156 § 1 k.p.a. nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej. Powinny być interpretowane dosłownie, a nawet ścieśniająco"; czy wyrok SN z dnia 11 maja 2000 r., III RN 62/00, OSNAPiUS 2001, nr 4, poz. 100) Zasadniczo istotą tych przesłanek jest: a) brak legitymowanego podmiotu - art. 156 § 1 pkt 1 i 4, b) znaczna ułomność przedmiotu stosunku - pkt 5 i 6, c) fakt, że przedmiot stosunku nie istnieje - pkt 2 i 3 (por. J. Borkowski, Zmiana i uchylanie ostatecznych decyzji administracyjnych. Warszawa 1967, s. 115-116;por. też: M. Jaśkowska: Komentarz do art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. 00.98.1071, [w] M. Jaśkowska, A. Wróbel: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Kraków-Zakamycze 2005, wyd. II).
Trzecią przyczyna stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wymienioną w art. 156 § 1 k.p.a. jest tzw. res iudicata, czyli powaga rzeczy osądzonej. W związku z tym ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 895/81, ONSA nr 1, poz. 47): "1. Decyzja organu administracji państwowej, rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tegoż organu, a nie stanowiąca o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów k.p.a., jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.".
Zasada ta dotyczy także decyzji o umorzeniu postępowania (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 1998 r., III SA 103/97, OSP 1999, z. 1, poz. 19 z glosą B. Adamiak: "Decyzja rozstrzygająca co do istoty sprawy, w której decyzją ostateczną postępowanie umorzono, jest nieważna (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.)"; por. też wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 1998 r., I SA/Gd 1279/96, niepublikowany: "Przyjęta w procedurze administracyjna konstrukcja umorzenia postępowań w drodze decyzji powoduje, iż stabilność decyzji ostatecznej o umorzeniu postępowania korzysta z tej samej ochrony jak każda inna decyzja. Wzruszenie jej może nastąpić jedynie w jednym z nadzwyczajnych trybów przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a nowa decyzja w tej samej sprawie wydana w zwyczajnym trybie zawsze musi spotkać się ze skutecznym zarzutem nieważności - art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.").
Dla stwierdzenia, iż nastąpiło naruszenie rei iudicatae, istotne znaczenie ma stwierdzenie tożsamości obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Sprawa musi zatem dotyczyć tych samych podmiotów, chyba że w prawa strony zbywalne i dziedziczne wejdą jej następcy prawni albo wprawdzie zmieni się struktura i nazwa organu, ale pozostanie niezmieniona właściwość rzeczowa czy nowy organ wejdzie w kompetencje drugiego, który przestał działać. Nie ma tutaj natomiast znaczenia udział podmiotów na prawach strony (por. wyrok NSA z dnia 19 lutego 1999 r., I S.A./Gd 737/97, Lex nr 38675).
Tożsamość musi dotyczyć też przedmiotu, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Zmiana stanu prawnego nie wpływa przy tym na zmianę przedmiotu, jeżeli regulacja prawna została w pełni przejęta przez nowy akt. Stan faktyczny powinien być natomiast brany pod uwagę, jeżeli chodzi o tożsamość sprawy, tylko w odniesieniu do faktów prawotwórczych (por. J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 1996, s. 732-733. W wyroku NSA z dnia 29 kwietnia 1998 r., IV S.A. 1061/96 (Lex nr 45166) stwierdzono: "Zastosowanie przepisu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. następuje tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Istnienie tożsamości sprawy zachodzi w przypadku występowania tych samych podmiotów w sprawie, tego samego stanu prawnego w nie zmienionym stanie faktycznym sprawy oraz tego samego przedmiotu, rozumianego jako interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów."
Zwrócić trzeba uwagę na to, że nawet w przypadku bezskuteczności decyzji ostatecznej, wydanie nowej decyzji w sprawie, bez wzruszenia poprzedniej stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności drugiej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 27 lipca 1981 r., SA/Po 15/81, OSPiKA 1982, nr 3-4, poz. 25). Nadto należy dodać, iż nie będzie podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadku zachowania wymagań nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego w przypadku uregulowanym wart. 154 i art. 155 k.p.a. oraz przy wznowieniu postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 1983 r., SA/Lu 41/83 – GAP 1987, nr 8, s. 45).
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy przypomnieć podstawowe fakty:
1) wnioskiem z [...] r. skarżący wniósł o przyznanie mu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Następnie w dniu [...] r. złożył korektę tego wniosku;
2) decyzją z [...] r., nr [...] (podkr. Sądu), organ I instancji, po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia [...]r., w oparciu o art. 104 k.p.a. i przepisy materialne dotyczące tych płatności, przyznał skarżącemu wnioskowaną płatność na 2007 r. Decyzja ta stała się ostateczna z dniem [...] r;
3) w dniu [...] r. skarżący wniósł wniosek o zmianę określonej w decyzji z dnia [...] r. kwoty pomocy, zwiększając równocześnie deklarowaną powierzchnię. Równocześnie w punkcie XII tegoż wniosku oświadczył, iż wraża zgodę na uchylenie decyzji organu I instancji z [...] r., nr [...],
4) organ I instancji postanowieniem z dnia [...]r., nr [...], na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 147 i art. 155 k.p.a. wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną tegoż organu [...] r., nr [...]. W uzasadnieniu tego postanowienia zacytował treść art. 149 § 1, a także art. 155 k.p.a., stwierdzając, iż: należy wznowić postępowanie zakończone decyzją ostateczną z [...]r., nr [...], celem jej uchylenia i poinformował stronę, iż dane zawarte w zmianie złożonego wniosku zostaną uwzględnione po ponownym rozpatrzeniu wniosku, a decyzja zostanie wydana po przeprowadzeniu kontroli,
5) u skarżącego przeprowadzono kontrolę (k. 53 akt adm. protokół z kontroli);
6) decyzją z dnia [...]r., nr [...], organ I instancji wydał decyzję: "o odmowie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2007", w oparciu o art. 104 k.p.a. i przepisy materialne dotyczące przedmiotowych płatności oraz po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie tych płatności z [...]r. i zmiany do tego wniosku z [...]r. Jako powód odmowy organ ten podał wykryte różnice pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną;
7) po rozparzeniu odwołania skarżącego od przedmiotowej decyzji z [...]r. , organ odwoławczy decyzją z dnia [...]r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję I instancji, w oparciu o art. 138 § 1 k.p.a. oraz przepisy materialne i ustrojowe.
Należy zauważyć, iż decyzja ostateczna, jaką jest w przedmiotowej sprawie
decyzja organu I instancji z [...]r., nr [...] korzysta z przymiotu trwałości, zgodne z wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. zasadą ogólną trwałości decyzji ostatecznych. Stosownie do tej zasady decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Decyzje takie wyjątkowo mogą być wzruszane, ale tylko w przypadkach ściśle określonych w przepisach k.p.a., tzn. w ramach któregoś z rodzajów trybu nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, tj.:
- przez uchylenie (zmianę) decyzji w trybie postępowania w sprawie uchylenia (zmiany) decyzji prawidłowej bądź dotkniętej wadą niekwalifikowaną (art. 154, art. 155 i art. 161 k.p.a.),
- przez uchylenie decyzji w trybie postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną (art. 145 § 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2). Uchylając decyję organ wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.),
- przez stwierdzenie nieważności w trybie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 k.p.a.).
Należy dodać, iż system poszczególnych rodzajów trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności, tzn. że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości i nie mogą być stosowane zamiennie. Naruszenie wyłączności stosowania określonego trybu nadzwyczajnego weryfikacji decyzji ostatecznych stanowi rażące naruszenie prawa, będące w podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji (por.: B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 1996, s. 673 i nast.).
W przedmiotowej sprawie organy naruszyły art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., zgodnie z którym jak wyżej Sąd szczegółowo skonstatował, decyzja wydana w sprawie, która została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną, bez wcześniejszego wzruszenia (wyeliminowania z obrotu prawnego) tejże wcześniejszej decyzji ostatecznej, powoduje iż kolejna decyzja w tej samej sprawie jest obarczona wadą kwalifikowaną, skutkującą stwierdzenie nieważności drugiej (kolejnej) decyzji. W niniejszej sprawie decyzja organu I instancji z [...]r., nr [...] została wydana bez wcześniejszego uchylenia decyzji ostatecznej w tej sprawie z [...]r., nr [...]. A zatem zarówno ta decyzja, jak i decyzja organu II instancji z [...]r., nr [...], zaskarżona do Sądu, są obarczone wadą nieważności statuowaną przez art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Nadto Sąd nie może nie zauważyć, iż postanowienie z dnia [...]r., nr [...] organu I instancji wskazuje na to, iż organ usiłował w tej sprawie zastosować zarówno tryb nadzwyczajny z art. 155 k.p.a., jak i tryb wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną, o którym mowa jest w art. 149 k.p.a. i art. 147 k.p.a. Te dwa przepisy (art. 147 i art. 149 k.p.a.) dotyczą wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, a nie wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia (zmiany) decyzji ostatecznej, który to rodzaj trybu nadzwyczajnego uregulowany jest m.in. w art. 155 k.p.a. Jest to zatem niedopuszczalna próba stosowania równocześnie tych dwóch różnych trybów nadzwyczajnych.
Dodatkowo należy podkreślić, iż zgoda strony stanowi podstawową przesłankę stosowania przepisu art. 155 k.p.a., przy czym "granicę dozwolonych zmian decyzji wydanej na podstawie art. 155 k.p.a. wyznacza treść wyrażonej zgody" (wyrok NSA z 25.06.1985 r., SA/Wr 351/85 – ONSA Nr 1, poz. 36). W przedmiotowej sprawie skarżący wprawdzie wyraził zgodę na uchylenie decyzji ostatecznej z [...]r., nr [...], ale niewątpliwie spodziewał się, iż nowa decyzja będzie dla niego korzystniejsza (zgodna ze zmianą do wniosku z [...]r.), a nie negatywna. W przeciwnym razie nie wyraziłby takiej zgody. Mimo tych okoliczności do uchylenia przez organ decyzji ostatecznej z [...] r., nr [...]nie doszło, a zatem pozostaje ona nadal w obrocie prawnym. Obie te decyzje z [...] r. i z [...]r. rozstrzygają tożsamą sprawę. Dlatego też, w ocenie Sądu, decyzja organu I instancji z dnia [...]r., nr [...], jest obarczona wadą nieważności, o której mowa jest w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Tą samą wadą obarczona jest decyzja organu odwoławczego z [...]r., nr [...], zaskarżona do Sądu.
Ponownie rozstrzygając sprawę organy winny wziąć pod uwagę wskazane rozważania prawne Sądu i przeprowadzić w tej sprawie prawidłowe postępowanie w jednym z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na mocy art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją
decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]r., nr [...].
Działając na podstawie art. 152 tejże ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. W oparciu o art. 200 P.p.s.a. Sąd zasądził od organu odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło