III SA/Gl 1485/15

WyrokWSA w Gliwicach2015-12-15

Skład orzekający: Anna Apollo, Agata Ćwik-Bury, Małgorzata Jużków

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy posiadanie wyrobów akcyzowych, od których nie zapłacono należnego podatku akcyzowego, a których pochodzenie nie zostało ustalone, czyni posiadacza podatnikiem tego podatku, nawet jeśli wcześniej obowiązek podatkowy mógł powstać u innych podmiotów w obrocie?
Ratio decidendi
Posiadanie wyrobów akcyzowych, od których nie zapłacono należnej akcyzy, a których pochodzenie nie zostało ustalone w toku postępowania podatkowego, czyni posiadacza podatnikiem tego podatku zgodnie z art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy o podatku akcyzowym. Ustawa nie przewiduje hierarchii opodatkowania w takich sytuacjach, a obowiązek podatkowy ciąży na każdym z podatników niezależnie, chyba że wykazano, iż podatek został zapłacony na wcześniejszym etapie obrotu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za listopad 2012 r. dla J. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "A". Organ podatkowy ustalił, że skarżący nabył olej napędowy, jednakże faktury dokumentujące te transakcje okazały się nierzetelne, a jeden z kontrahentów zaprzeczył sprzedaży. W związku z brakiem możliwości ustalenia faktycznego dostawcy i zapłaty podatku akcyzowego, organy uznały skarżącego za podatnika. Skarżący kwestionował tę decyzję, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne ustalenie, że to on jest podatnikiem, mimo istnienia wcześniejszych etapów obrotu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2015 r. przy udziale - sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] r., wydaną na podstawie art. 233 §1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm.) – dalej powoływana także jako O.p. oraz art. 8 ust. 2 pkt 4, art. 10 ust. 10, art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 86 ust. 1 pkt 2, art. 88 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 14 ustawy z 6 grudnia 2008r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2009 r. Nr 3, poz. 11 z późn. zm.) – dalej także u.p.a., Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. nr [...] z [...] r., określającą J. S. , prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą "A" , wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za listopad 2012 r. w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu ustalił na wstępie, że Naczelnik Urzędu Celnego w K. wszczął w podmiocie "A" kontrolę podatkową. Mając na uwadze poczynione w jej toku ustalenia, wszczął postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za listopad 2012r ., które zakończył wydaną w dniu [...] r. decyzją nr [...] . Określił w niej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za badany miesiąc w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia stwierdził, że strona dysponowała towarem, który nabywała w okresie objętym postępowaniem, jednak towar ten nie pochodził faktycznie od dostawców wskazanych w fakturach, dlatego uznał, że pomiędzy stronami wskazanymi na zakwestionowanych fakturach VAT nie doszło do rzeczywistego obrotu olejem napędowym. Nabywany przez podmiot wyrób został zakupiony jako olej napędowy, służył jako paliwo silnikowe, brak jest natomiast dokumentów potwierdzających faktyczną klasyfikację towaru. W ocenie organu należało zatem uznać, że wskazane faktury określały sprzedawcę paliwa w sposób niezgodny z rzeczywistością. W efekcie nie pozwoliło to na ustalenie pochodzenia nabytego paliwa, a tym samym stwierdzenie, że należna od niego akcyza została zapłacona. W związku z powyższym organ I instancji uznał, iż strona była w posiadaniu wyrobu akcyzowego, od którego nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości, stała się zatem podatnikiem tego podatku i w związku z tym określił jej kwotę zobowiązania podatkowego. Od powyższej decyzji strona pismem z [...] r. złożyła odwołanie, w którym domagała się uchylenia decyzji organu I instancji w całości. Zakwestionowanej decyzji zarzuciła naruszenie: - art. 8 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 8 ust. 6 u.p.a. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że podatnikiem akcyzy z tytułu posiadania wyrobów jest odwołujący pomimo, że powstał obowiązek podatkowy w związku z wykonaniem innej, wcześniejszej czynności opodatkowanej; - art. 8 ust. 2 u.p.a., a także art. 4, art. 6 oraz art. 7 O.p. w związku z art. 217 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, iż o podmiocie, w stosunku do którego zostanie skierowana decyzja określająca zobowiązanie podatkowe decyduje organ prowadzący postępowanie, a nie przepis ustawy; - art. 122 w związku z art. 187 §1 O.p. poprzez błędne ustalenie, że sprzedający nie był posiadaczem oleju napędowego, który został dostarczony stronie oraz bezpodstawne przyjęcie, że strona jest jedynym zidentyfikowanym przedmiotem, który posiadał olej napędowy, od którego nie została zapłacona akcyza. Ponownie rozpoznając sprawę Dyrektor Izby Celnej w K. stwierdził, iż strona była w posiadaniu wyrobu akcyzowego, od którego nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości. Kontrola podatkowa jak również czynności przeprowadzone w postępowaniu podatkowym wykazały, że strona nabywała olej napędowy u kilkunastu dostawców i w odniesieniu do znacznej ich części transakcje zostały potwierdzone. Jednakże w stosunku do części kontrahentów prawidłowość przeprowadzonych transakcji nie została potwierdzona. Byli to: "A" , "B" Sp. z o.o., "C" Sp. z o.o., "D" Sp. z o.o. i "E" Sp. z o.o., z tym że w spornym okresie listopada 2012 r. spośród kwestionowanych dostawców strona dokonywała nabyć jedynie od "A" . Tymczasem ten kontrahent nie potwierdził posiadania faktur sprzedaży oleju napędowego na rzecz strony. Oryginalne faktury zostały wystawione na innego kontrahenta, natomiast później pracownica tej firmy sporządziła fałszywe egzemplarze, w których zmieniono oznaczenia nabywcy. Ponadto strona nie dysponowała żadnym innym, oprócz kwestionowanych faktur, dowodem potwierdzającym realność zakwestionowanych w listopadzie 2012 r. dwóch transakcji. Wobec powyższego, w ocenie Dyrektora Izby Celnej w K. , materiał zgromadzony w sprawie nie pozwolił na to, aby uznać za udowodnione, że w ogóle doszło do transakcji pomiędzy skarżącym a wskazanym w kwestionowanych fakturach sprzedawcą. Powyższe powoduje, iż podatnikiem w niniejszej sprawie, w świetle przytoczonych w podstawie prawnej decyzji przepisów ustawy o podatku akcyzowym, stał się skarżący, który, co nie jest kwestionowane, był w posiadaniu wyrobów akcyzowych znajdujących się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, a w wyniku kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego albo postępowania podatkowego nie ustalono, że podatek akcyzowy od tych wyrobów został zapłacony na wcześniejszym etapie obrotu. W toku postępowania nie ustalonego faktycznego dostawcy paliwa. W skardze skierowanej do sądu administracyjnego skarżąca strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając skarżonej decyzji naruszenie: - art. 8 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 8 ust. 6 u.p.a. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że odwołujący jest zobowiązany do uiszczenia podatku akcyzowego pomimo, że powstał obowiązek podatkowy w związku z wykonaniem innej, wcześniejszej czynności opodatkowanej, - art. 8 ust. 2 u.p.a., a także art. 4, art. 6 oraz art. 7 O.p. w związku z art. 217 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, iż o podmiocie, w stosunku do którego zostanie skierowana decyzja decyduje organ prowadzący postępowanie, a nie przepis ustawy, - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na dowolnym, bezpodstawnym obciążeniu skarżącego podatkiem akcyzowym w sytuacji, gdy z materiału dowodowego wynika, że zobowiązanym winien być podmiot na wcześniejszym etapie obrotu. Przedstawienie sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym i niedokonanie oceny wszystkich okoliczności sprawy poprzez uznanie, że skarżący nie dochował należytej staranności przy zawieraniu transakcji, - naruszenie art. 123 § 1 w zw. z art. 180 i 188 O.p. poprzez odmowę przeprowadzenia wszystkich zgłoszonych wniosków dowodowych, a w szczególności przesłuchania świadków, - art. 121 § 1 i art. 122 w związku z art. 187 §1 O.p. poprzez wybiórcze rozpatrzenie całego materiału dowodowego, nie zebranie całego materiału, a w konsekwencji ustalenie stanu faktycznego w sposób nierzetelny, przypadkowy i nielogiczny, w oderwaniu od rzeczywistości i pod z góry przyjęty scenariusz, co podważa zaufanie do sposobu prowadzenia postępowania i rzetelności organów podatkowych, - naruszenie art. 191 O.p. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów i sprzeczność dokonanych ustaleń z materiałem dowodowym, - art. 122 O.p. w zw. z art. 187 § 1 O.p. poprzez błędne przyjęcie, że sprzedający nie był posiadaczem oleju napędowego, który został dostarczony stronie oraz bezpodstawne przyjęcie, że strona jest jedynym zidentyfikowanym przedmiotem, który posiadał olej napędowy, od którego nie została zapłacona akcyza. Uzasadniając zarzuty skarżący stwierdził, że podatek akcyzowy jest podatkiem jednofazowym, zatem – w przypadku stwierdzenia, że nie został zapłacony - organ winien dochodzić jego uiszczenia od tego podatnika, który nie wykonał ciążącego na nim obowiązku w najwcześniejszym etapie obrotu. Skoro organowi znany jest producent, importer, sprzedawca wyrobu akcyzowego, który nie wywiązał się z obowiązku podatkowego, nie może on dochodzić tego podatku od kolejnego sprzedawcy lub nabywcy, gdyż art. 8 ust. 6 u.p.a. nie wprowadza solidarnej odpowiedzialności za podatek, co pozwoliłoby organowi dochodzić tej należności od wskazanych podatników w dowolnej kolejności. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych skarżący stwierdził, że wniosek dowodowy strony może nie zostać uwzględniony, gdy zmierza do wykazania tezy już stwierdzonej na korzyść strony; w przeciwnym zaś wypadku winien być przeprowadzony. Natomiast w niniejszej sprawie organ nie zgromadził wszystkich niezbędnych dowodów, a te które zostały przeprowadzone poddano selekcji mającej na celu wykazanie wersji przyjętej przez organ. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. stwierdził, iż w świetle przeprowadzonych dowodów i ujawnionego stanu faktycznego sprawy, zarzut błędnego jego ustalenia należy uznać za bezpodstawny, podobnie jak zarzut naruszenia prawa materialnego. Wobec tego organ podtrzymał zasadność oraz prawidłowość stanowiska podjętego w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Na mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.), stwierdza, iż kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg m. in. na decyzje administracyjne. Wreszcie stwierdzić należy, że – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga tylko w granicach danej sprawy. Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom podatkowym skutecznie zarzucić, iż przy rozstrzyganiu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa procesowego czy materialnego. Zarzuty skargi odnoszą się zarówno do przepisów procesowych, jak i materialnych. Wskazują, że materiał dowodowy zgromadzono niedokładnie i w sposób niepełny, a na podstawie tego materiału wyciągnięte zostały wnioski, jakie z niego nie wynikają w postaci uznania strony za podatnika podatku akcyzowego. Odnośnie zarzutów materialnych strona kwestionuje ustalanie, że to ona jest podatnikiem tego podatku w sytuacji, gdy wyrób ten – przed nabyciem przez nią - był w posiadaniu innych podmiotów, które przez ten fakt stały się podatnikami podatku akcyzowego, i to do nich organ w pierwszej kolejności winien skierować postępowanie mające na celu wyegzekwowanie niezapłaconego podatku. Zatem odnosząc się na wstępie do zarzutów naruszenia przepisów procesowych należy je uznać za niezasadne. Niekwestionowanym przez skarżącego jest fakt posiadania przez niego w spornym okresie wyrobu akcyzowego – paliwa. Przytaczane przez skarżącego argumenty o tym, ze zidentyfikowany został podatnik, od którego należało dochodzić zapłaty podatku nie znajdują odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym. Nawet sam skarżący nie wskazuje konkretnego podatnika. Posługuje się ogólnikami. Natomiast u sprzedawcy figurującego na fakturze, która miała dokumentować zakup oleju napędowego nie znaleziono kopii faktury, ponadto zaprzeczył on zawarciu ze skarżącym kwestionowanych transakcji. Jak ustalono dane osoby, na którą pierwotnie wystawiono faktury zostały następnie, na skutek fałszerstwa jednej z pracownic firmy "E" zamienione na dane skarżącego na kolejnym egzemplarzu faktury. Z kolei skarżący nie przedstawił żadnego wiarygodnego dowodu, podważającego te ustalenia. Nie wskazał faktycznego dostawcy. Nie udało się go także ustalić w toku postępowania. Wprawdzie w skardze, a wcześniej także w dowołaniu skarżący przytoczył fragmenty uzasadnień orzeczeń sądów administracyjnych, które miały wykazywać wadliwość postępowania organów podatkowych w rozpoznawanej sprawie, ale nie powiązał ich z konkretnym stanem faktycznym niniejszej sprawy. Tymczasem postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, zmierzający do wyjaśnienia wszystkich kwestii spornych. Fakt nieuiszczenia podatku akcyzowego od nabytego przez skarżącego paliwa silnikowego został stwierdzony na podstawie dowodów zgromadzonych w toku postępowania prowadzonego wobec strony. Podkreślić należy, że podstawą ustaleń poczynionych przez organ podatkowy był zebrany w toku postępowania obszerny materiał dowodowy, w tym protokół z kontroli podatkowej przeprowadzonej u skarżącego, przesłuchania świadków, faktury, dowody księgowe, informacje otrzymane z urzędów celnych i skarbowych, materiały zgromadzone w toku postępowania karnego i innych postępowań, a włączone do postępowania prowadzonego przez organ podatkowy I instancji. Biorąc pod uwagę, że ustalenia w nich wynikające są spójne i nie ma pomiędzy nimi sprzeczności, Sąd przyjął, że potwierdzają ustalenia organu, a dokonana przez organ ich ocena jest prawidłowa. Uwzględnia bowiem treść i znaczenie poszczególnych dowodów w kontekście pozostałych ustaleń i jest zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, co oznacza, że ocena ta spełnia kryteria oceny rzetelnej, dokonanej w oparciu o cały zebrany materiał dowodowy. Z tych względów zarzuty dotyczące wadliwości prowadzonego postępowania i zgromadzenia niepełnego materiału dowodowego oraz niekompletności poczynionych ustaleń nie zasługują na uwzględnienie. Zebrany w sprawie materiał został wnikliwie rozpatrzony i oceniony. Także dokonana ocena nie wykracza poza granice swobodnej oceny określone w art. 191 Ordynacji podatkowej. Faktem jest, że stosownie do przepisów O.p. strona ma prawo inicjowania przeprowadzenia określonych dowodów, jednak jej żądanie nie zawsze musi zostać uwzględnione, o czym stanowi art. 188 Ordynacji podatkowej. Stosownie do powołanego przepisu żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Natomiast ze zgromadzonego materiału, w tym także dokumentów przedłożonych przez "A" i wyjaśnień złożonych przez B. S. i A. D. wynika, że zaewidencjonowane przez skarżącego we listopadzie 2012 r. faktury zostały w istocie wystawione dla innego nabywcy, a dane nabywcy na fakturze zmieniła A.D., która dokonała fałszerstwa. Z powyższego wynika, że okoliczności, jakie miały być wyjaśnione przez wnioskowanych przez stronę świadków w istocie zostały wyjaśnione i to przez nich samych. Nie było więc celowe ponawianie przeprowadzonego już dowodu na tę samą okoliczność. Zresztą zawarty w odwołaniu wniosek dowodowy w istocie nie zawierał żadnej tezy dowodowej, czy skarżący chciał wykazać inne fakty tymi dowodami, czy chciał uściślić już ustalone fakty i jednoznaczne w swej wymowie. Wobec powyższego brak podstaw do uznania za zasadne zarzutów istotnego, mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów procesowych. Z drugiej strony podnieść trzeba, że w przypadku gdy skarżący kwestionuje ustalenia organu podatkowego, we własnym interesie winien przedstawić dowody na potwierdzenie swoich racji. W postępowaniu podatkowym również obowiązuje bowiem zasada, zgodnie z którą ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Tym samym to skarżący powinien wykazać, że od nabytego, a następnie zużytego w prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej wyrobu akcyzowego, został uiszczony podatek akcyzowy, czego jednak nie uczynił, i nawet dopuszczenie wnioskowanych przez niego dowodów tego stanu rzeczy by nie zmieniło. Odnosząc się z kolei do zarzutów naruszenia przepisów procesowych na wstępie należy wskazać, że stosownie do art. 8 ust. 2 pkt 4 u.p.a. przedmiotem opodatkowania akcyzą jest nabycie lub posiadanie wyrobów akcyzowych znajdujących się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, jeżeli od tych wyrobów nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości, a w wyniku kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego albo postępowania podatkowego nie ustalono, że podatek został zapłacony. Tak więc w ramach art. 8 ust. 2 pkt 4 u.p.a. ustawodawca uznał, że w warunkach w tym przepisie określonych już samo posiadanie lub nabycie wyrobów akcyzowych może stanowić czynność lub stan faktyczny podlegające opodatkowaniu, jeśli od tych wyrobów nie został uiszczony podatek akcyzowy. Celem wprowadzenia tej regulacji była ochrona budżetu państwa przed sytuacjami, kiedy wyrób akcyzowy znajduje się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy i nie została w stosunku do niego uiszczona akcyza w należnej wysokości. W rezultacie, nabycie lub posiadanie wyrobów akcyzowych stanowi czynność opodatkowaną po stronie nabywcy czy też posiadacza wyrobów akcyzowych, jeżeli akcyza od nich należna nie została zapłacona. Z przepisem tym powiązany jest art. 13 ust. 1 pkt 1 u.p.a., w myśl którego podatnikiem akcyzy jest m.in. osoba fizyczna, która dokonuje czynności podlegających opodatkowaniu akcyzą lub wobec której zaistniał stan faktyczny podlegający opodatkowaniu akcyzą, w tym podmiot nabywający lub posiadający wyroby akcyzowe znajdujące się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, jeżeli od wyrobów tych nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości, a w wyniku kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego albo postępowania podatkowego nie ustalono, że podatek został zapłacony. Z powyższego wynika, że poza typowymi czynnościami stanowiącymi przedmiot opodatkowania i wymienionymi w art. 8 ust. 1 u.p.a., ustawodawca uznał za stanowiące przedmiot opodatkowania dodatkowe czynności, określone w art. 8 ust. 2 ustawy, w tym wymienione w cytowanym wyżej pkt 4 tego przepisu. Każda z czynności wymienionych w punktach od 1 do 4 ust. 2 art. 8 u.p.a. jest specyficzna, odbiegająca od czynności określonych w ust. 1 u.p.a. i wystąpienie którejkolwiek z nich skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego. Tym samym każda osoba nabywająca lub posiadająca takie wyroby jest podatnikiem, niezależnie od tego, na którym etapie obrotu tym wyrobem się znalazła. Obowiązek podatkowy, a następnie zobowiązanie podatkowe powstały i ciążą na każdym z tych podatników i każdy z nich jest zobowiązany w równym stopniu do zapłaty podatku z tytułu dokonanych przez siebie czynności. Przepisy nie przewidują przy tym żadnej hierarchii co do kolejności opodatkowania poszczególnych osób. Powstałe zobowiązania podatkowe są od siebie całkowicie niezależne i powstały u każdego z podatników z mocy prawa przy jednoczesnym zachowaniu zasady jednokrotności opodatkowania. Jak bowiem stanowi art. 13 ust. 4 u.p.a., w przypadku, gdy obowiązek podatkowy ciąży na kilku podatnikach z tytułu dokonania czynności lub zaistnienia stanu faktycznego, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 2, 3 i 5, których przedmiotem są te same wyroby akcyzowe, zapłata akcyzy związanej z tymi wyrobami przez jednego z tych podatników powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego pozostałych podatników. Powyższy przepis stanowi zatem potwierdzenie, że obowiązek podatkowy z tytułu dokonania czynności określonych m.in. w art. 8 ust. 2, których przedmiotem są te same wyroby akcyzowe, może ciążyć na wielu podatnikach. Ze względu na jednofazowość tego podatku dopiero wykazanie, że akcyza została już zapłacona, zwalnia z obowiązku podatkowego podmiot występujący w kolejnej fazie obrotu. Sąd orzekający podziela w tym zakresie pogląd WSA w Opolu, wyrażony w wyroku z 26 sierpnia 2014 r., w sprawie I SA/Op 101/14 (LEX nr 1507275), gdzie Sąd uznał, że "to obowiązkiem podatnika jest wykazanie faktu, zwalniającego go od odpowiedzialności podatkowej. To nabywca wyrobu akcyzowego zobowiązany jest ustalić fakt zapłaty podatku akcyzowego na poprzednim etapie obrotu. Zobligowany jest więc wskazać podmiot, który zapłacił od nabywanego przez niego wyrobu akcyzę. Potwierdza to brzmienie art. 13 ust. 1 pkt 1 u.p.a. Zatem to na nabywcy spoczywa obowiązek ustalenia we własnym zakresie, czy od nabywanych wyrobów podatek został zapłacony; w przeciwnym bowiem razie, pomimo zasady jednokrotności opodatkowania akcyzą, nabywca lub posiadacz staje się podatnikiem tego podatku, jeśli od nabywanego towaru nie zapłacono akcyzy. Natomiast organy podatkowe nie mają obowiązku, w przypadku, gdy podatnik nie wskazał rzeczywistego, a nie domniemanego, dostawcy wyrobów, poszukiwania nieokreślonego dostawcy i sprawdzania, czy zapłacił on podatek w odpowiedniej wysokości." Taka interpretacja uregulowań ustawy pozwala na realizację jej celów, tj. z jednej strony - jednokrotnego obciążenia podatkiem wyrobów akcyzowych z drugiej – ochronę budżetu i zapewnienie skuteczności poboru podatku. Szeroki krąg podmiotów, na których ciąży obowiązek podatkowy ma na celu wyeliminowanie nielegalnego obrotu towarami, od których należny podatek nie został zapłacony. W podobnej kwestii wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (sprawa C-325/99G van de Water v. Staatssecretaris van Financien), który wskazał, że czynnością podlegającą opodatkowaniu jest nie tylko produkcja czy import wyrobów akcyzowych, ale również samo posiadanie wyrobu akcyzowego, w stosunku do którego nie została zapłacona akcyza, a który został wyprowadzony ze składu podatkowego. Trybunał uznał, iż posiadanie alkoholu etylowego, w stosunku do którego nie została zapłacona akcyza, jest w skutkach zrównane z wydaniem wyrobu akcyzowego do konsumpcji, a zatem winno być opodatkowane. Powyższe wskazuje, że nie może być uwzględniony zarzut strony co do tego, że organ błędnie uznał, że powstał u skarżącego obowiązek podatkowy w sytuacji, gdy wcześniej powstał w stosunku do innych podmiotów w związku z wykonaniem przez nie czynności opodatkowanych. Prawidłowo prowadzony obrót wyrobami akcyzowymi na podstawie wiarygodnych formalnie i materialnie dokumentów pozwala na prześledzenie wszystkich transakcji i ustalenie, czy i kiedy zapłacono akcyzę. Zaburzenie tego ciągu fałszywymi fakturami utrudnia, a czasami uniemożliwia ustalenie takiej okoliczności. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy prawidłowe jest zatem ustalenie organu, że nie zostało ustalony podmiot faktycznie dostarczający skarżącemu paliwo, że faktyczne źródło pochodzenia paliwa nie jest znane, jeśli wziąć pod uwagę, że jeden z rzekomych dostawców wprawdzie prowadził działalność, lecz nie dokonał na rzecz skarżącego dostaw paliwa, które zostały stwierdzone fakturami, które faktycznie, w oryginalnych wersjach, zostały wystawione na rzecz innego podatnika. Tak więc – wbrew zarzutowi skargi zawartemu w pkt 7. – skarżący istotnie jest jedynym zidentyfikowanym podmiotem posiadającym olej napędowy, od którego nie została zapłacona akcyza. Również niezasadny jest 2. zarzut skargi podnoszący obrazę art. 8 ust. 2 u.p.a. w zw. z przepisami O.p. i art. 217 Konstytucji, co miało nastąpić przez przyjęcie, że o podmiocie będącym adresatem decyzji określającej zobowiązanie podatkowe decyduje organ podatkowy, a nie ustawa. Art. 8 ust. 2 u.p.a. wskazuje szereg czynności i stanów faktycznych będących przedmiotem opodatkowania akcyzą (użycie wyrobów akcyzowych, dostarczenie, sprzedaż, nabycie lub posiadanie). Oznacza to, że podatnikiem tego podatku jest każdy podmiot wykonujący czynność lub znajdujący się w stanie faktycznym podlegającym opodatkowaniu. Potwierdzeniem tego wniosku jest treść art. 13 ust. 1 u.p.a., zgodnie z którym podatnikiem akcyzy jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, która dokonuje czynności podlegających opodatkowaniu akcyzą lub wobec której zaistniał stan faktyczny podlegający opodatkowaniu akcyzą. Oznacza to, że – wbrew zarzutowi - określenie podmiotu będącego podatnikiem nastąpiło w ustawie zgodnie z art. 217 Konstytucji RP stanowiącym, że nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Wobec powyższego i biorąc pod uwagę prawidłowe ustalenia faktyczne i ich właściwą subsumcję do trafnie zinterpretowanych i zastosowanych przepisów, w ocenie Sądu zasadne jest ustalenie organu, że podatnikiem w niniejszej sprawie stał się skarżący, który był w posiadaniu wyrobów akcyzowych znajdujących się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, od których nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości a w wyniku kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego albo postępowania podatkowego nie ustalono, że podatek został zapłacony. Mając na uwadze powyższe, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, zatem stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło