III SA/Gl 149/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Jużków po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie. W dniu [...] r. (data stempla pocztowego) Z.J., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "A" Z.J. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za [...] r. w wysokości [...] zł. W skardze zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy, który został powtórzony na formularzu PPF z [...] r. Postanowieniem z [...] r. Referendarz sądowy zwolnił skarżącego z ponoszenia kosztów sądowych w części przekraczającej kwotę [...] zł. Postanowienie zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu [...] r. i nie zostało zaskarżone. Pismem z [...] r. Z.J. złożył "zażalenie-wniosek" o całkowite zwolnienie z kosztów sądowych, który następnie powtórzył na wymaganym formularzu. Postanowieniem z 14 listopada 2008 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie. Postanowienie zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu [...] r. i zostało zaskarżone wniesieniem sprzeciwu z [...] r. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący wyjaśnił przyczyny pogorszenia się jego sytuacji materialnej, która wynika z faktu braku zezwolenia na wykorzystywanie do produkcji olejów opałowych olejów odpadowych i przepracowanych, brak mroźnej zimy w sezonie [...] i [...] co spowodowało ograniczenie zapotrzebowania na produkowany przez niego środek dla górnictwa zapobiegający zamarzaniu węgla w wagonach "B" czy innego preparatu wykorzystywanego w budownictwie, przekształcenia firmy "A" w Spółkę z o.o. "C", która do tej pory nie podjęła działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W przedmiotowej sprawie, jak wynika z przedłożonych Sądowi akt skarżącemu w dniu [...] r. doręczono postanowienie Referendarza sądowego z 14 listopada 2008 r. rozstrzygające kwestię wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zatem wniesiony w dniu [...] sprzeciw został wniesiony w terminie. Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu wniesionego na postanowienie referendarskie z dnia 14 listopada 2008 r., a zatem kwestia przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie podlega rozpoznaniu przez Sąd. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego (..) art. 244 § 1 i może być przyznane w zakresie całkowitym i częściowym zgodnie z zapisem art. 245 § 1 wyżej wskazanej ustawy. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 ustawy). Wniosek o przyznanie prawa pomocy strona składa się na stosownym formularzu (art. 257), a kiedy jego treść okaże się niewystarczająca do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego winna go uzupełnić w zakreślonym terminie zgodnie z wezwaniem (art. 255). Na stronie, która ubiega się o przyznanie jej prawa pomocy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających jego przyznanie. W niniejszej sprawie strona złożyła wniosek o całkowite zwolnienie jej z kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, a zatem w pełnym zakresie. Uczyniła to na stosownym formularzu, ale nie wykazała w dostateczny i przekonujący sposób, aby jej sytuacja materialna i bytowa uległa zmianie na niekorzyść, i to w takim stopniu, który uzasadniałby przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie. Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi (art. 214 § 1 p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie strona została już zwolniona z ponoszenia kosztów sądowych powyżej [...] zł. Postanowienie w tym zakresie nie zostało zaskarżone. Rozpatrywany wniosek, jest kolejnym złożonym w toku tego samego postępowania, przy braku zmiany na niekorzyść okoliczności faktycznych dotyczących sytuacji materialnej strony skarżącej. Przeciwnie przy ujawnieniu nowych dochodów uzyskiwanych z tytułu przekształcenia firmy "A" w Spółkę "C", czy dochodów z tytułu świadczenia usług w zakresie doradztwa technicznego. Strona, wbrew twierdzeniom zawartym w sprzeciwie nie wykazała, aby w związku z pogorszeniem się stanu zdrowia żony, jej sytuacja materialna uległa pogorszeniu. Stosownie do zapisu art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub części, jeżeli okaże się, że okoliczności na podstawie których je przyznano nie istniały lub uległy zmianie. Okoliczności podniesione w sprzeciwie również nie dają podstawy do przyjęcia, że spółka nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych powyżej [...] zł. Przypomnieć zatem przyjdzie, że w świetle przedstawionych wyżej zasad udzielania prawa pomocy, Sąd rozpoznając wnioski w tym zakresie bierze pod uwagę tylko sytuację majątkową wnioskodawcy. Mając na względzie powyższe na zasadzie art. 260 i art. 254 § 1 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uznał, że strona skarżąca nie wykazała zasadność złożonego wniosku odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd zauważa, że stosownie do art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Wniosek w tym zakresie należy złożyć najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia (art. 210 § 1 p.p.s.a.), pod rygorem utraty uprawnienia do żądania zwrotu kosztów. W niniejszej sprawie wniosek ten skarżący zawarł w skardze.