III SA/Gl 149/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 200 (dwieście) zł; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na ww. decyzję w kwocie 100.000 zł., skarżąca spółka, reprezentowana przez pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie adwokata, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPPr, strona oświadczyła, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej ogłoszenie upadłości. Złożony został wniosek o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia "układu likwidacyjnego". Ze sprawozdania tymczasowego nadzorcy sądowego wynika, że spółka nie posiada majątku wystarczającego na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. W tej sytuacji, zdaniem wnioskodawcy, wniosek najpewniej zostanie oddalony. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki zamyka się w kwocie [...] zł, a wg bilansu, w roku obrotowym [...] spółka poniosła stratę w wysokości (-)[...] zł. Z oświadczenia spółki wynika jednocześnie, że wartość jej środków trwałych wg bilansu na ostatni rok obrotowych wynosi 0 zł. Z oświadczenia zawartego na urzędowym formularzu PPPr wynika, że spółka posiada trzy rachunki bankowe: w "B", na których występują salda ujemne: (-)[...] zł; (-)[...]Euro i (-)[...]USD. Jednocześnie spółka oświadczyła, że posiada zaległości z tytułu factoringu w "B", których stan na dzień [...] r. wynosił: (-)[...]zł; (-)[...]Euro i (-)[...]USD. Załącznikami do wniosku były dokumenty wskazane w uzasadnieniu wniosku zawartego na druku PPPr. Pismem z dnia [...]r. referendarz sądowy wezwał skarżącą spółkę o nadesłanie (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, w tym także o nadesłanie aktualnego raportu kasowego, jak również o przedstawienie wyciągów z posiadanych przez spółkę rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Z uwagi na to, że wnioskodawca jest osobową spółką prawa handlowego, wezwano również komplementariusza skarżącej spółki – I. L. o wykazanie jego osobistej kondycji majątkowej. W odpowiedzi na ww. wezwanie do akt sprawy nadesłano: zeznanie podatkowe CIT – 8 za [...] r. skarżącej spółki; deklaracje VAT – 7 za okres od [...]r. do [...]r.; sprawozdanie finansowe spółki za okres od dnia [...]r. do dnia [...] r. wraz z rachunkiem zysków i start oraz bilansem za ten okres; raport niezależnego biegłego rewidenta (niekompletna kserokopia – brak wielu stron); wskaźnik zyskowności, płynności i zadłużenia wnioskodawcy; kolejną opinię niezależnego biegłego rewidenta; rachunek przepływów pieniężnych (metoda pośrednia) sporządzony za okres od dnia [...]r. do dnia [...]r.; bilans sporządzony na dzień [...]r.; wyciągi: z trzech rachunków bankowych w "B" (wszystkie obrazujące operacje dokonane w [...] i [...]r.) oraz z rachunku w "C" za [...]r. Odnośnie stanu majątkowego komplementariusza skarżącej spółki nadesłano jedynie jego zeznanie podatkowe PIT – 36 za 2014 r. i wyciąg z jego rachunku bankowego w "C" za okres od [...] do [...] r. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Odnosząc się do wniosku skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy wskazać treść art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jednocześnie podkreślić należy, że regulacja normatywna w zakresie prawa pomocy w przypadku osób prawnych lub jednostek organizacyjnych, które nie posiadają osobowości prawnej, zgodnie z treścią art. 246 § 2 in principio P.p.s.a., ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż nawet gdyby przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie występujących w sprawie opłat byłaby spełniona, rozpoznający wniosek nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia stronie konstytucyjnego prawa do sądu. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżąca spółka nie wykazała, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy w pełnym, wnioskowanym przez nią zakresie. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należy wskazać podstawowe, unormowania określające konstrukcję zasady odpowiedzialności spółek osobowych za ich zobowiązania. Z art. 125 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.) wynika, że spółka komandytowo-akcyjna jest spółką osobową, w której wobec wierzycieli za zobowiązania spółki co najmniej jeden wspólnik odpowiada bez ograniczenia (komplementariusz), a co najmniej jeden wspólnik jest akcjonariuszem. Jednocześnie na mocy art. 126 § 1 pkt 1 K.s.h., wspólnik tej spółki, będący komplementariuszem odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką. Podobnie art. 115 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) stanowi, iż wspólnik spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej oraz komplementariusz spółki komandytowej albo komandytowo-akcyjnej odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki. Z unormowań tych wynika, że ocena zasadności wniosku złożonego w przedmiotowej sprawie nie może odbywać się w oderwaniu od oceny sytuacji finansowej wspólnika wnioskującej spółki będącego komplementariuszem. Ocena przedłożonego materiału źródłowego przebiega w tej sprawie dwutorowo – w aspekcie spółki oraz w aspekcie jej komplementariusza. Aktualna kondycja finansowa spółki jest rzeczywiście bardzo trudna. Z deklaracji VAT – 7 wynika, że już od [...] r. wnioskodawca nie wykazuje obrotu, z czego wynika, że praktycznie nie dokonuje czynności gospodarczych, de facto nie funkcjonuje w obrocie. Nie nadesłano aktualnych wyciągów z rachunków bankowych, nadesłano bowiem wyciągi ze wszystkich rachunków, jednak obrazują one transakcje za [...] i [...] r. Z wyciągów tych wynika, że dokonywana jest na nich znikoma ilość transakcji, a przeważają faktycznie opłaty manipulacyjne. Co istotne jednak, brak jest w aktach sprawy raportu kasowego spółki. Dokument ten wskazywałby rzeczywisty stan "żywej" gotówki, będącej w dyspozycji wnioskodawcy. Należy stwierdzić, że dokument ten wskazałby na to, czy spółka rzeczywiście nie dysponuje żadną gotówką. W świetle przedstawionych dokumentów, w szczególności sprawozdania tymczasowego nadzorcy sądowego z dnia [...]r., sporządzonego do sprawy o sygn. akt: [...], wnioskodawca znajduje się w stanie niewypłacalności, trwale zaprzestając jednocześnie prowadzenia działalności gospodarczej i nie posiada żadnego majątku posiadającego realną wartość. Jednakże nie zastosowano się w sposób wyczerpujący do wezwania referendarza sądowego w odniesieniu do wykazania kondycji majątkowej komplementariusza. Nie wykazano mianowicie jaka jest aktualna kondycja finansowa I. L.. Nadesłano wprawdzie jego zeznanie podatkowe PIT-36 za [...] r. Jednak brak w aktach chociażby informacji o jego aktualnych dochodach z jednoczesnym wskazaniem na obciążenia finansowe jego gospodarstwa domowego (wydatków w postaci opłat ze media, itp.). Tymczasem strona została w sposób wyraźny wezwana do przedstawienia dokumentów, obrazujących zarys sytuacji majątkowej komplementariusza spółki pismem referendarza sądowego za dnia [...] r. Należy jednocześnie podkreślić, że wnioskodawca jest w sprawie reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie adwokata. Wynika z tego, że wnioskująca spółka jest jednak w stanie ponieść fakultatywne koszty postępowania. Tym samym, w ocenie rozpoznającego wniosek, powinna być w stanie uiścić także bardzo drobną część wpisu sądowego od skargi. W ocenie rozpoznającego wniosek skarżąca spółka powinna być w stanie uiścić wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł, co stanowi jedynie [...] % kwoty, którą wnioskodawca byłby zobowiązany uiścić w przypadku całkowitego nieuwzględnienia żądania i odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.