III SA/Gl 1495/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 29 października 2010 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii sprzeciwu od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy postanawia odmówić zwolnienia od kosztów sądowych. W niniejszej sprawie zarządzeniem z dnia 10 czerwca 2010 r. "A" Sp. z o.o. w Częstochowie (zwana dalej Spółką) została wezwana do uiszczenia należnego wpisu sądowego w kwocie [...] zł. Zarządzenie to zostało odebrane dnia [...] 2010 r. Dnia [...] 2010 r. pełnomocnik Spółki złożył na formularzu PPPr wniosek o przyznanie Spółce prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego wniosku pełnomocnik podał, że Spółka zajmuje się hurtową sprzedażą odpadów i złomu. Jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, natomiast wartość środków trwałych szacuje się na kwotę [...] zł. Podał też, że wprawdzie za ostatni rok obrotowy Spółka odnotowała zysk w wysokości [...] zł, to jednak jej rachunki bankowe zostały zablokowane przez organy prokuratury i dlatego też nie był w stanie wskazać ich stanu. Dodatkowo na wezwanie Referendarza sądowego w piśmie z dnia 23 lipca 2010 r. pełnomocnik nadesłał kserokopie następujących dokumentów źródłowych: 1/ postanowienia Prokuratora Okręgowego w R. z dnia [...] 2010 r., VI [...] w przedmiocie blokady rachunków na okres trzech miesięcy, tj. do dnia [...] 2010 r.; 2/ zeznania podatkowego CIT-8 za 2009 r., z którego wynika, że Spółka wypracowała w tym okresie przychód w kwocie [...] zł, który po potrąceniu kosztów jego uzyskania w wysokości [...] zł przyniósł jej dochód rzędu [...] zł; 3/ raportów kasowych z okresu trzech ostatnich miesięcy, których stan na dzień [...] 2010 r. wynosił [...] zł; 4/ deklaracji VAT-7 za ostatni kwartał, gdzie podstawa opodatkowania kształtowała się następująco: [...] zł, [...] zł i [...] zł; 5/ sprawozdania finansowego za 2009 r., w którym wykazano sumę bilansową w wysokości [...] zł, w tym środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych w kwocie [...] zł, aktywa trwałe wielkości [...] zł oraz aktywa obrotowe rzędu [...] zł, a także 6/ wyciągów z posiadanych przez Spółkę rachunków bankowych, gdzie na dzień 30 czerwca 2010 r. dostępne środki wynosiły [...] zł. Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2010 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy powołując się na stan majątkowy Spółki w tym wartość środków trwałych i wielkość środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych, a także na fakt wypłaty wspólnikowi znacznej dywidendy za 2009 r. oraz wypracowania określonej sumy bilansowej. Odnośnie blokady rachunków bankowych zauważył, że blokada ta ma charakter czasowy. W sprzeciwie z dnia 26 sierpnia 2010 r. pełnomocnik strony skarżącej zarzucił, że Referendarz sądowy w swoim orzeczeniu nie rozważył w sposób należyty sprawy, ponieważ nie wziął pod uwagę tego, że Spółka nie miała możliwości zapłaty znacznych kosztów sądowych w określonym terminie ze względu na blokadę rachunków bankowych. Pełnomocnik jednocześnie oświadczył, że również w chwili obecnej występuje taka sytuacja. Na koniec zauważył, że odmowa przyznania prawa pomocy w realiach tej sprawy w rzeczywistości pozbawi stronę skarżącą prawa do sądu przewidzianego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak stanowi art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) (zwaną dalej P.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Złożony przez pełnomocnika strony skarżącej sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy wywołał taki skutek, że Sąd jest zobowiązany ponownie rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy uwzględniając okoliczności faktyczne i prawne sprawy oraz zebrany materiał dowodowy istniejący w chwili obecnej. Warunkiem przyznania osobie prawnej zwolnienia od kosztów sądowych w części, czyli opłat sądowych i wydatków w całości lub w części, stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 i 4 P.p.s.a., jest wykazanie przez nią, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy podkreślić, że w orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, zgodnie z art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a., w którego treści używa się określenia "gdy wykaże", iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Wskazuje się, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. W związku z tym to strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy i jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r. sygn. akt FZ 360/04; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, komentarz do art. 246 P.p.s.a.). Tym samym przy rozpatrywaniu przedmiotowego wniosku, uzupełnionego okolicznościami podanymi w sprzeciwie, należy zwrócić uwagę, czy strona skarżąca wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Środków tych nie można utożsamiać jedynie ze środkami pieniężnymi znajdującymi się w kasie lub na rachunkach bankowych. Pośrednio są to też środki materialne w postaci rzeczy ruchomych i nieruchomości, a także prawa, które mogą być w stosownym czasie zbyte w takiej części, w jakiej otrzymana zapłata pozwalałaby pokryć należne koszty sądowe. Tym samym nie można zgodzić się z twierdzeniem pełnomocnika, że sam fakty blokady rachunków bankowych Spółki, który trwa do dnia dzisiejszego, jak oświadczył pełnomocnik, uzasadnia przyznanie prawa pomocy w przypadku, gdy Spółka ma dobrą sytuację materialną, co potwierdził pełnomocnik strony skarżącej w sprzeciwie, tj. wypracowuje znaczne zyski i posiada środki trwałe o wartości ponad [...] zł. Postępowanie podatkowe w stosunku do Spółki zostało wszczęte jeszcze w lipcu 2009 r., dlatego Spółka miała czas, aby zabezpieczyć środki pieniężne na ewentualne koszty sądowe dochodzenia swoich praw, albo też przygotować środki materialne lub prawne do zbycia i dokonania stosownej płatności. Poza tym na dzień składania skargi, tj. w [...] 2010 r. organy dochodzenia nie dokonały jeszcze blokady rachunków bankowych. Blokada ta nastąpiła dopiero na mocy postanowienia Prokuratora Okręgowego w R. z dnia [...] r. Pełnomocnik nie wykazał też, że Spółka podejmowała w odpowiednim czasie działania mające na celu zmianę postanowienia o zabezpieczeniu i zezwolenia na wypłatę zajętych środków w celu uregulowania należnych kosztów sądowych lub nie zajmowania środków uzyskanych ze sprzedaży rzeczy ruchomych z przeznaczeniem na ten cel. Jeśli chodzi o prawo do sądu, to należy podkreślić, że nie wiąże się ono z bezwzględnym obowiązkiem przyznania prawa pomocy w każdej sytuacji. To na stronie wnioskującej spoczywa obowiązek wykazania, że w danej sprawie występują podstawy do zwolnienia od kosztów sądowych. W przedmiotowej sprawie zebrane materiały dowodowe nie świadczą o tym, że Spółka nie jest w stanie ponieść należnych kosztów sądowych po dokonaniu stosownych czynności. Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i 4, art. 259 § 1 i art. 260 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.