III SA/Gl 1496/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy Prawomocnym postanowieniem z dnia 2 marca 2008 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zwolnił stronę skarżącą od każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej [...] zł, a w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalił. W motywach rozstrzygnięcia przyjęto, że miesięczny dochód rodziny M. P. w analizowanym okresie wyniósł [...] zł netto. Uwzględniono nadto, że od [...] r. kwota ta była pomniejszana o zajęcie sądowe w wysokości [...] zł. Stałe niezbędne wydatki ustalono na poziomie [...] zł, w tym [...] zł tytułem spłaty kredytu na zakup [...]. W dniu [...] r. (data nadania w urzędzie pocztowym) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wpłynęła skarga kasacyjna pełnomocnika skarżącego do wyroku Sądu I instancji z dnia 2 września 2008 r., mocą którego oddalono skargę na wskazaną w sentencji decyzję organu odwoławczego. W treści skargi kasacyjnej pełnomocnik zwrócił się między innymi o "przyznanie skarżącemu prawa pomocy przez zwolnienie skarżącego od wpisu od skargi kasacyjnej w całości, gdyż skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla siebie i najbliższej rodziny." Do skargi dołączono druk urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym M. P. ponownie w tej sprawie zwrócił się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek podkreślił, że o swoim stanie majątkowym pisał w poprzednim wniosku. Obecnie jego sytuacja uległa pogorszeniu. W tych ramach wyjaśnił, że jego syn podjął naukę i znajduje się na utrzymaniu rodziców. Skarżący w dalszym ciągu ponosi koszty leczenia. Zaakcentował nadto, że czynsz za mieszkanie uległ obniżeniu o [...] zł, jednocześnie podrożała energia elektryczna. M. P. zaakcentował również, że spłacił część kredytów konsumpcyjnych, ale zmuszony został do zaciągnięcia kredytu [...], którego rata w chwili obecnej wynosi [...] zł. Oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawarte w druku PPF z dnia [...] r. jest prawie w całości tożsame w treści do poprzedniego złożonego w dniu [...] r. Różnica pojawiła się w części określającej dochód gospodarstwa domowego. Obecnie dochód ten stanowi kwotę [...] zł, poprzednio – [...] zł. Do druku PPF z dnia [...] r. dołączono dokumenty źródłowe, z których wynika między innymi, że dochód gospodarstwa domowego kształtuje się na poziomie [...] zł netto (patrz zaświadczenia o zarobkach). W dalszej kolejności skarżący, odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego nadesłał kolejne dokumenty źródłowe, z których wynika między innymi, że syn skarżącego utracił z dniem [...] r. status osoby [...]. Z nadesłanych świadectw pracy wynika, że G. P. podejmował zatrudnienie w okresach: od [...] i od [...] r., od [...] r. i od [...] r. z wynagrodzeniem [...] zł brutto za godzinę. Skarżący obecnie spłaca raty kredytowe w łącznej wysokości [...] zł. Należny wpis sądowy od skargi kasacyjnej został uiszczony w dniu [...] r. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Na wstępie rozważań przyszło zwrócić uwagę, że na wcześniejszym etapie niniejszego postępowania sądowego referendarz sądowy uznał, iż skarżący może korzystać z prawa pomocy tylko i wyłącznie poprzez zwolnienie go od każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej [...] zł, oraz że postanowienie podjęte w tym przedmiocie do chwili obecnej zachowało swą prawną moc Zgodnie więc z art. 164 P.p.s.a. postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, a stosownie do art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zasada ta dotyczy również orzeczeń referendarzy sądowych a to na podstawie art. 258 § 3 P.p.s.a. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Nie budzi przy tym wątpliwości, że zmiana ta w przypadku postępowania w przedmiocie prawa pomocy musi być istotna. Instytucja prawa pomocy stanowi wszak gwarancję przysługującego stronie, m. in. na mocy art. 45 Konstytucji RP, prawa do sądu – nie może być zaś mowy o realizacji tego prawa, gdy sytuacja majątkowa strony w trakcie jednego postępowania jest oceniana odmiennie niż uprzednio i na niekorzyść tylko z uwagi na fakt, iż zmieniła się ona w jakimkolwiek stopniu, choćby nieznacznym. Byłoby to zresztą nie do pogodzenia z zasadą zaufania do organów państwa oraz stabilności orzeczeń sądowych. W części analitycznej niniejszego orzeczenia należało jedynie dokonać zestawienia kwot stanowiących dochód gospodarstwa domowego skarżącego: z jednej strony – przyjęty z poprzednim postanowieniu referendarza, z drugiej zaś – obecnie wykazany. W postanowieniu z dnia 2 marca 2008 r. przyjęto, że dochód ten stanowił kwotę [...]zł netto. Uwzględniono nadto, że od [...]r. kwota ta była pomniejszana w okresie trzech miesięcy o zajęcie sądowe w wysokości [...]zł (w skali miesiąca). Dochód wykazany na potrzebę rozpoznania tego wniosku stanowi kwotę co najmniej [...]zł netto. W zaświadczeniu o zarobkach M. P. z dnia [...] r. nie odnotowano, aby wynagrodzenie to było w jakikolwiek sposób obciążone. Należy jednocześnie zauważyć, że aktualnie dochód gospodarstwa domowego skarżącego jest powiększany o wynagrodzenie jego syna. Należało zatem w tym miejscu odnotować, że sytuacja finansowa skarżącego, od momentu wydania poprzedniego rozstrzygnięcia, nie uległa zmianie w stopniu pozwalającym na odstąpienie od uprzednio zapadłego rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy przyjęto, że skarżący w dalszym ciągu będzie w stanie partycypować w kosztach sądowych w formie ustalonej w postanowieniu referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 marca 2008 r., o czym może świadczyć fakt uiszczenia należnego w tej sprawie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 164, art. 165 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.