III SA/Gl 15/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Katarzyna Golat po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 7 lipca 2008 r. sprawy ze skargi J. S. i T. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia odrzucić skargę T. D. W Spółce z o.o. "A" w okresie od [...] [...] r. do [...] [...] r. zarząd Spółki był dwuosobowy: T. D. pełnił funkcję prezesa zarządu, a J. S. – członka zarządu. Wobec bezskuteczności egzekucji zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług względem Spółki, powstałych za ten okres Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. decyzjami z dnia [...] r., Nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], wydanymi za poszczególne okresy rozliczeniowe, orzekł solidarną odpowiedzialność J. S. za powstałe zaległości podatkowe, wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami egzekucyjnymi, w łącznej kwocie [...] zł. Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy zaskarżone przez pełnomocnika J. S. decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. W piśmie z dnia [...] r., zwanym "skargą" i podpisanym przez T. D. i J. S., osoby te zaskarżyły nie tylko decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. dotyczącą odpowiedzialności podatkowej J. S. (Nr [...]), ale też decyzję wydaną tego samego dnia w sprawie odpowiedzialności podatkowej za ten sam okres rozliczeniowy w stosunku do T. D. (Nr [...]). W skardze osoby te wnosiły między innymi "o uchylenie skarżonych decyzji w całości i umorzenie postępowania, ze względu na ważny interes strony, względnie przekazanie do ponownego rozpatrzenia" oraz "o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego na podstawie wniosku z dnia [...] r. złożonego osobiście do Dyrektora Izby Skarbowej w K. w dniu [...] r.". Powołując się na udzielone pełnomocnictwa przez J. S. i T. D. adw. A. T. w piśmie z dnia [...] r., zwanym również "skargą", podnosząc zarzuty merytoryczne wnosił także między innymi o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji w całości ze względu na szczególnie ważny interes strony. Uzasadniając ten wniosek pełnomocnik zauważył, że w przedmiotowej sprawie ustalone zobowiązanie jest znacznej wysokości, a jej wykonanie nie jest możliwe "w obecnej sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, która już była wykazywana w toku postępowania przed organem, a w konsekwencji może doprowadzić do powstania nieodwracalnych skutków". Pełnomocnik nadmienił również, że "skarżący w odrębnym wniosku wykazali przesłanki do wstrzymania wykonalności decyzji, a także, że sytuacja majątkowa tychże została wykazana poprzez załączoną do skargi dokumentację i wyjaśniona w załączonych formularzach o przyznanie prawa pomocy". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwaną dalej P.p.s.a.) (podkreślenie Sądu) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Jest to przepis ogólny, który doznaje doprecyzowania poprzez regulacje art. 32 i art. 33 P.p.s.a. W myśl pierwszego przepisu stronami, w wąskim rozumieniu tego pojęcia, w postępowaniu sądowoadministracyjnym są skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Natomiast zgodnie z art. 33 P.p.s.a. w postępowaniu mogą brać udział uczestnicy na prawach strony (§ 1) oraz pozostali uczestnicy (§ 2). Obie kategorie uczestników postępowania należy traktować tak jak strony w szerokim rozumieniu stosownie do art. 12 P.p.s.a. Uczestnikiem na prawach strony jest osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego (§ 1). Natomiast osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 P.p.s.a., w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności, może zgłosić udział w postępowaniu w charakterze uczestnika (§ 2). Różnica w uprawnieniach powyższych uczestników dotyczy sposobu dopuszczenia do udziału w postępowaniu, w stosunku do uczestników na prawach strony – następuje to z mocy prawa, wobec pozostałych uczestników - na wniosek i po wydaniu przez sąd postanowienia o dopuszczeniu do udziału w sprawie. Jeśli chodzi o pojęcie "interesu prawnego", które pojawia się w powyższych przepisach, to w literaturze przedmiotu pojmowane jest jako istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków danego podmiotu, a zaskarżonym aktem lub czynnością (A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005, komentarz do art. 50 P.p.s.a.;. J. Zimmermann, glosa do postanowienia NSA z dnia 19 sierpnia 2004 r., OZ 340 /04, OSP 2005/4/21 i J. Zimmermann, Polskie sądownictwo administracyjne. Uwagi o projekcie ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, Krakowskie Studia Prawnicze, Rok XXVI -XXVII - 1993-1994, s. 45). Mając na uwadze powyższy stan prawny i okoliczności faktyczne, wynikające z akt sprawy, należy przede wszystkim stwierdzić, że niniejsza sprawa sądowa dotyczy decyzji organu odwoławczego z dnia [...] r. o Nr [...], gdzie stroną był jedynie J. S. W związku z tym w ramach tej sprawy skarżącym jest wyłącznie J. S.. Natomiast T. D. wprawdzie odpowiadał za te same okresy rozliczeniowe, ale był stroną innego postępowania zakończonego inną decyzją organu odwoławczego z dnia [...]r. o Nr [...] i w wyniku wniesienia skargi jest stroną skarżącą w innym toczącym się postępowaniu sądowym o sygn. akt III SA/Gl 16/08. W niniejszym postępowaniu ani T. D., ani jego profesjonalny pełnomocnik nie wnioskowali o uznanie T. D. za uczestnika postępowania w trybie art. 33 § 2 P.p.s.a. i nie wykazali, że mimo, iż nie brał on udziału w postępowaniu w sprawie odpowiedzialności podatkowej T. D. to wynik tego postępowania dotyczy jego interesu prawnego. Taki wniosek może być złożony na każdym etapie postępowania sądowego i dopiero wydanie postanowienia o dopuszczeniu do udziału w sprawie pozwoliłoby uznać T. D. za uczestnika postępowania. W tym miejscu należy wskazać, że ze skargą może więc wystąpić - co do zasady - podmiot, który wykaże "związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej" (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2003, s. 424). Innymi słowy, osoba nie mająca interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. W rezultacie skarga wniesiona przez podmiot, który a limine nie może mieć legitymacji skargowej podlega odrzuceniu, natomiast stwierdzenie w toku postępowania, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym powoduje oddalenie skargi (por. uchwałę składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. akt OPS 1/2004, ONSA i WSA 2005/4/62). W niniejszej sprawie oczywistym jest, że skarżący nie posiada przymiotu strony, bowiem zaskarżona decyzja nie dotyczy jego interesu prawnego, lecz odpowiedzialności innej osoby za zobowiązania publicznoprawne. Identyczny pogląd w stosunku do skargi J. S. przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w postanowieniu z dnia 9 czerwca 2008 r., sygn. akt.: III SA/GL 16/08. Należy podkreślić, że w judykaturze ustalony jest pogląd, wyrażony m.in. w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 1997 r., OPS 9/96 (ONSA 1997, nr 3, poz. 102, s. 45-46), iż interes prawny legitymujący stronę postępowania wywodzi się z prawa materialnego i musi to być własny interes danego podmiotu. Zatem stroną jest podmiot, którego własny interes prawny lub obowiązek podlega konkretyzacji w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 1989 r., IV SA 1254/88, nie publ. - B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H Beck Warszawa 2004, s. 231). W sytuacji, gdy – tak jak w niniejszej sprawie - brak legitymacji do wniesienia skargi jest oczywisty, tzn. możliwy do stwierdzenia a limine - merytoryczne rozpoznanie sprawy nie wydaje się rozwiązaniem racjonalnym zarówno z punktu widzenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, jak i ekonomii procesowej (art. 7 P..p.s.a.). Odrzucenie skargi może nastąpić wówczas, gdy nie ma wątpliwości, że została wniesiona przez podmiot, który w ogóle nie może być stroną. Skarga podlega odrzuceniu, gdy skargę wnosi podmiot, który nie posiada "interesu prawnego" w rozumieniu art. 50 § 1 P.p.s.a, gdy skarżący w toku postępowania administracyjnego nie występował jako strona. Nie można przyjąć, że odrzucenie skargi z uwagi na brak legitymacji mogłoby pozbawić stronę ochrony jej praw, bowiem na odrzucenie skargi przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego i kontrola sądowoadministracyjna zostaje w pełni zachowana. Mając to na uwadze Sąd, badając w przedmiotowej sprawie dopuszczalność skargi T. D. od strony legitymacji podmiotowej, uwzględniając art. 50 § 1, art. 32 i art. 33 § 1 P.p.s.a. "a contrario", postanowił odrzucić skargę T. D. na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a. z powodu jej niedopuszczalności.