III SA/Gl 151/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie : Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A sp. z o.o." w S. na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków przekazanych na realizację zadań objętych Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa [...] na lata 2007-2013 w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: zwolnić skarżącą Spółkę z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w części przekraczającej kwotę 500,00 zł (słownie: pięćset złotych), a w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. W treści skargi skarżąca Spółka domagała się zwolnienia z należnego wpisu sądowego. Żądanie to rozszerzyła na druku urzędowego formularza, gdzie jako zakres wniosku podała zwolnienie od kosztów sądowych (vide: rubryka nr 4). W uzasadnieniu powyższego powołała się na rodzaj prowadzonej działalności, tj. usługi informatyczne i telekomunikacyjne, które na dzień [...] r. przyniosły stratę rzędu [...] zł. Wprawdzie wartość posiadanych środków trwałych oszacowała na kwotę [...] zł, niemniej jednak wskazała, że z uwagi na prowadzone postępowania egzekucyjne (vide: wykaz akt komorniczych) całość jej majątku została zajęta, podobnie jak rachunki bankowe, które na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wykazywały saldo zerowe (rachunek w Banku "A" S.A.) bądź ujemne (rachunki w "B" S.A., "C" S.A.). To oznacza, że nie ma zdolności kredytowej. Tym bardziej, że posiada zadłużenie z tytułu należności podatkowych oraz ZUS, które wynosi [...] zł. Dodatkowo zaskarżoną decyzją Zarząd Województwa [...] określił jej należną do zwrotu kwotę dofinansowania przyznanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007-2013. A ponieważ z wniosku wierzyciela prowadzone było wobec Spółki postępowanie o ogłoszenie upadłości, postanowieniem z [...] r. sygn. akt [...] powołano nadzorcę sądowego. Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności, postanowieniem z 26 czerwca 2015 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy. Uznał bowiem, że przyznanie prawa pomocy podmiotowi, którego kapitał zapasowy wynosi [...] zł, a wartość środków trwałych zamyka się w kwocie [...] zł, stanowiłoby rozstrzygnięcie sprzeczne z zasadami słuszności. Tym bardziej, że skarżąca korzysta z pomocy fachowego pełnomocnika, który reprezentuje ją przed tut. Sądem, a to oznacza, że nieuzasadnione byłoby stwierdzenie, że była w stanie ponieść koszty związane z zastępstwem prawnym, a jednocześnie nie mogła ponieść należnych Skarbowi Państwa kosztów sądowych. Referendarz sądowy podkreślił, że fakt zajęcia konta bankowego czy prowadzenia innych czynności egzekucyjnych, sam w sobie, nie oznacza utraty możliwości ponoszenia wydatków, w tym opłat sądowych, do których zalicza się wpis od skargi a także nie jest tożsamy z niemożliwością korzystania z niego czy wykazania jego salda na określony dzień. Od powyższego orzeczenia pełnomocnik strony wniósł w ustawowym terminie sprzeciw. W jego motywach wskazał, że Skarżąca przedłożyła w pełni rzetelne dokumenty wskazujące na sytuację finansową uniemożliwiającą poniesienie kosztów związanych z uiszczeniem opłaty sądowej od skargi. Podkreślił, że przedłożona dokumentacja wraz z bezspornym faktem prowadzenia w stosunku do spółki przez Sąd Rejonowy K. postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości pozwala w sposób nie budzący wątpliwości uznać, iż spółka nie posiada możliwości uiszczenia opłaty od skargi w niniejszym postępowaniu, a fakt zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w sposób niebudzący wątpliwości potwierdza istnienie trudnej sytuacji finansowej skarżącej uniemożliwiającej poniesienie wydatków w niniejszym postępowaniu. Strona skarżąca wskazała, że Spółka w chwili obecnej nie osiąga żadnych przychodów, nie posiada zdolności kredytowej, jak również majątku umożliwiającego uiszczenie opłaty w terminie wskazanym w wezwaniu. Majątek spółki z uwagi na swój specjalistyczny charakter (częstotliwości radiowe, wysoko specjalizowana infrastruktura telekomunikacyjna) jest majątkiem bardzo trudno zbywalnym. Pozostały majątek ruchomy został natomiast w całości zajęty w związku z prowadzonymi postępowaniami komorniczymi (na dowód załączono protokół zajęcia ruchomości). Podkreślono także, że z uwagi na prowadzone postępowanie upadłościowe nie jest możliwym uzyskanie zewnętrznych źródeł finansowania (załączono oświadczenie o stanie kasy). Skarżąca wykazała, że w chwili obecnej prowadzone są w dalszym ciągu przeciwko spółce postępowania egzekucyjne na łączną kwotę około [...] złotych na dowód załączyła zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w ramach postępowania egzekucyjnego z wierzytelności w kwocie [...] zł. Wskazała także, że okoliczności powyższe wynikające z przedłożonych przez stronę dokumentów nie zostały jednak w żadnym stopniu uwzględnione przy dokonywaniu ustaleń stanu faktycznego sprawy. Skarżąca odniosła się także do zarzutu referendarza sądowego jakoby nie dochowała należytej staranności w zakresie uzyskania dokumentacji księgowo-finansowej znajdującej się w dyspozycji Prokuratury Okręgowej w K. Podkreśliła, że twierdzenia powyższe mają charakter całkowicie dowolny i prowadzą do naruszenia praw skarżącej jako strony postępowania. Jak wskazała, Prokuratura konsekwentnie odmawia wydania zabezpieczonej dokumentacji wraz z nośnikami danych. Nie jest tym samym możliwe przedłożenie żądanych dokumentów, w szczególności w zakreślonym 7 - dniowym terminie. Należy mieć przy tym na uwadze, iż spółka prowadzi całość dokumentacji w formie elektronicznej i nie dysponuje papierowymi kopiami dokumentów finansowo-księgowych. Kluczowe znaczenie posiada zatem dostęp do nośników danych.Skarżąca załączyła przy tym pismo z dnia [...] r. oraz z [...] r. o wydanie dokumentacji kierowane do Prokuratury Okręgowej w K. wraz z odpowiedzią z [...] r., postanowienie Sądu z [...] r. oddalające wniosek skarżącej spółki o ogłoszenie upadłości, protokoły zajęcia rychomościoraz oświadczenie z [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") postanowienie o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy może zostać wydane przez referendarza sądowego. Od takiego postanowienia stronie przysługuje środek odwoławczy określony w art. 259 ustawy, to jest sprzeciw. W razie wniesienia sprzeciwu, jeśli nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozstrzyga ją w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 260 ustawy p.p.s.a.). Należy w tym miejscu zauważyć, że ustawa Prawo o postępowaniu przed są-dami administracyjnymi nie daje sądowi uprawnienia do merytorycznego rozpoznania zasadności sprzeciwu. Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest bowiem utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego z mocy samej ustawy i przejście sprawy będącej jego przedmiotem do właściwości sądu (W. Chróścielewski, J.P. Tarno: Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004). A zatem już samo wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres określony przez stronę powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego. W takiej sytuacji sąd rozpoznaje złożony w sprawie wniosek, w tym wypadku wniosek o przyznanie prawa pomocy. Powyższe sprowadza się do ustalenia, czy spełniona została określona w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka zwolnienia strony skarżącej od kosztów sądowych czy też nie. Zgodnie bowiem z treścią powołanego przepisu przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym, o którym mowa w art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a., może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użyte w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy pojęcie "wykazać" należy rozumieć jako udo-wodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych w treści wniosku oświadczeń. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie dołączony do akt materiał dowodowy nie pozwalał na uwzględnienie złożonego wniosku w całości. Należy bowiem zauważyć, że z materiałów, które strona skarżąca dostarczyła a które obrazują sytuację Spółki na dzień [...] r. trudno uznać jakoby ta była na tyle trudna, by Skarżąca w ogóle nie była w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Wykazana w niej strata rzędu [...] zł, nie była spowodowana nierentownością prowadzonej działalności, tylko konsekwencją nadwyżki ponoszonych kosztów nad wypracowanym przychodem. Ponieważ ten obejmuje nie tylko przychody operacyjne, ale również sprzedaż produktów, twierdzenie jakoby Spółka zaprzestała prowadzenia działalności nie mogło być uznane za wystarczające. Tym bardziej, że na poparcie powyższego nie przedłożono żadnych zaświadczeń potwierdzających, że faktycznie Spółka nie rozlicza się z urzędem skarbowym i nie składa deklaracji podatkowych, czy deklaracji ZUS. Sąd zauważył, że aktywa trwałe Spółki wynosiły [...] zł. Kwota ta obejmowała wartości niematerialne i prawne rzędu [...] zł, rzeczowe aktywa trwałe wynoszące [...] zł, wśród których znajdowały się urządzenia techniczne i maszyny o wartości [...] zł oraz środki transportu o wartości [...] zł, inwestycje długoterminowe w kwocie [...] zł obejmujące m.in. udziały i akcje o wartości [...] zł i długoterminowe rozliczenia międzyokresowe wynoszące [...] zł. Dodatkowo aktywa obrotowe Spółki kształtowały się na poziomie [...] zł, z czego [...] zł stanowiły towary, [...] zł należności krótkoterminowe, a [...] zł inwestycje krótkoterminowe. Ta ostatnia kwota obejmowała ponadto: inne papiery wartościowe wynoszące [...] zł, udziały i akcje rzędu [...] zł oraz środki pieniężne w kasie i na rachunku kształtujące się na poziomie [...] zł. Wprawdzie postanowieniem Sądu Rejonowego K. z dnia [...] r. sygn. akt [...] na wniosek wierzyciela zabezpieczono majątek dłużnika. Jednak powyższe nastąpiło poprzez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego, do którego obowiązków należy kontrola czynności dłużnika i jego przedsiębiorstwa oraz nadzór nad mieniem dłużnika, by było dostatecznie zabezpieczone przed zniszczeniem. Tym samym fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego skierowanego do rachunków bankowych dłużnika prowadzonych m.in. w: "D" Bank S.A., "E" BP, Bank "A" oraz "F", nie mógł mieć znaczenia przesądzającego, skoro istnieje majątek Spółki znacznej wartości. Dnia [...] r. Sąd Rejonowy K. Wydział [....] wydał postanowienie oddalającego wniosek wierzycieli o ogłoszenie upadłości z uwagi na brak majątku wystarczającego na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, którego koszt został oszacowany na około [...] zł. Nie oznacza to jednak, że skarżąca nie dysponuje mniejszym majątkiem. Oceniając przedłożone dokumenty księgowe obrazujące stan majątkowy Spółki na dzień [...] r. przyjąć należało, że ta powinna partycypować w kosztach niniejszego postępowania. Mając jednak na uwadze wysokość należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego, oraz ilość spraw zawisłych przed tut. Sądem, za zasadne uznać należało uwzględnienie złożonego wniosku w pewnej jego części, która stosownie do art. 245 § 4 ustawy p.p.s.a. oznacza zwolnienie skarżącej Spółki z kosztów sądowych w części przekraczającej 500,00 zł. Rozstrzygnięcie to zabezpiecza bowiem jej konstytucyjne prawo do sądu, a jednocześnie nie skutkuje przeniesieniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Dlatego też, działając na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 3 i § 4 oraz art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.