III SA/Gl 151/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Sekretarz sądowy Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2022 r. sprawy ze skargi D.C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia 26 listopada 2021 r. nr BP.501.2290.2020.0155.KA12.3106 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę. Decyzją z 26 listopada 2021 r., nr BP.501.2290.2020.0155.KA12.3106, Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 6 listopada 2020 r., nr [...] o wymierzeniu D. C. kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Jako podstawę prawną swej decyzji Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej również jako "organ") wskazał: art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (w skrócie k.p.a.), art. 4 pkt 22 lit. i), art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d), art. 92a ust. 1, ust. 3, ust. 7 pkt 2, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 919 - zwanej dalej "u.t.d."), oraz postanowienia zawarte w pkt 10.3.3, pkt 10.4.3 załącznika nr 3 do tej ustawy. W uzasadnieniu faktycznym swej decyzji Główny Inspektor stwierdził, że 7 października 2020 r. w punkcie kontrolnym na 43 km Autostrady [...] – G. zatrzymano i przeprowadzono kontrolę zespołu pojazdów składającego się z czteroosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...], czteroosiowej naczepy marki [...] o nr rej. [...] i sześcioosiowej przyczepy marki [...] o nr rej. [...]. Zespołem pojazdów kierował M. C. który wykonywał przewóz drogowy z ładunkiem transformatora (ładunek niepodzielny) w imieniu przedsiębiorcy D. C., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: Firma M. z siedzibą w L.. Przebieg kontroli utrwalono protokołem kontroli nr [...] z 7 października 2020 r. Z protokołu wynika, że doszło do wykonywania przewozu drogowego zespołem pojazdów, który przekraczał dopuszczalną długość i szerokość wynikające z przepisów art. 2 pkt 35a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. w Dz.U. z 2020 r., poz. 110 ze zm. - zwanej dalej "p.r.d.") oraz w § 2 ust. 1 pkt 5 i § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.). Stwierdzona w toku kontroli długość zespołu pojazdów wynosiła 32,75 m, a szerokość 3,62 m, czyli przekroczono dopuszczalne rozmiary odpowiednio o 74,66% i 41,96%. Ruch tego typu pojazdu dozwolony jest tylko na podstawie zezwoleń kategorii VII, tymczasem kierowca wykazał się zezwoleniem kategorii VI, które było niewystarczające dla tego typu zespołu pojazdów. Stało się to podstawą do wymierzenia kary w wysokości wynikającej z postanowień art. 92a ust. 1, ust. 3, ust. 7 pkt 2, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz postanowień zawartych w pkt 10.3.3, pkt 10.4.3 załącznika nr 3 do tej ustawy. W skardze na tę decyzję D. C. zarzucił organowi naruszenie: 1) art. art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 15, art. 75, art. 81 k.p.a., polegające na niepoczynieniu ustaleń oraz niezebraniu materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji oraz poczynieniu ustaleń niezgodnych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym; a także wadliwą jego analizę, skutkujące przyjęciem, że zebrane dowody w sposób jednoznaczny wskazują na wpływ lub zgodę skarżącego na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, zaniechanie pomiaru rzeczywistej masy kontrolowanego pojazdu, co bez wątpliwości jest zaprzeczeniem zasady nakazującej organom administracji publicznej działać na podstawie i w granicach prawa oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz niewyjaśnienie istoty sprawy i nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, 2) art. 8, art. 77 oraz 107 § 3 k.p.a. przez niedopełnienie obowiązku starannego i wszechstronnego przeprowadzenia postępowania dowodowego, a następnie sporządzenia takiego uzasadnienia faktycznego decyzji, aby strona mogła poznać szczegółowe podstawy nałożenia kary pieniężnej i wydanie decyzji administracyjnej nakładającej karę pieniężną bez przeprowadzenia wnikliwego i szczegółowego postępowania administracyjnego, 3) art. 10 w związku z art. 78 § 1 oraz w związku z art. 75 § 1 k.p.a. przez odmowę dopuszczenia dowodów, co było niezbędne dla potwierdzenia twierdzeń strony na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz nieuwzględnienie przedstawionych przez stronę dowodów, które były niezbędne dla potwierdzenia twierdzeń strony na okoliczności stwierdzonych naruszeń, 4) art. 189 k.p.a. przez niezastosowanie w sprawie, 5) art. 92a ustawy o transporcie drogowym w przypadku, gdy poddano kontroli pojazd stojący na parkingu, a nie jak wynika z uzasadnienia decyzji "zatrzymano i poddano kontroli" gdy nie było jakichkolwiek podstaw prawnych do żądania jakichkolwiek dokumentów, w tym zezwolenia kategorii VII, 6) art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przez próbę nałożenia kary pieniężnej w przypadku, gdy normy prawne w momencie kontroli nie zostały naruszone, 7) art. 92c ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym przez próbę dwukrotnego ukarania za ten sam czyn, 8) art. 2 Konstytucji RP przez naruszenie zasady ne bis in idem przez wielokrotne karanie tej samej osoby za ten sam czyn. Na podstawie tak postawionych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji i umorzenie postępowania oraz o zasądzenie na swą rzecz kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu swej skargi Skarżący stwierdził, że z decyzji nie wynika, by poddany kontroli zespół pojazdów poruszał się autostradą z G. do miejsca, w którym poddany został kontroli. Trasą tą poruszał się jedynie ciągnik siodłowy. Ładunek został dostarczony do punktu kontroli przez innego przewoźnika. W chwili kontroli kierowca posiadał wszystkie wymagane pozwolenia i oczekiwał na zezwolenie kategorii VII, by móc dostarczyć towar do Czech. Przesłuchanie kierowcy odbyło się bez obecności pracodawcy, który nie upoważnił swego pracownika do podpisywania w jego imieniu dokumentów. Konieczne jest ponowne przesłuchanie kierowcy, który odwołuje swe oświadczenie złożone do protokołu kontroli. W jej toku nie zmierzono wszystkich parametrów, od których zależna jest kategoria zezwolenia na transport drogowy. Nie zmierzono bowiem nacisku osi i masy całkowitej zestawu z towarem. Zaskarżoną decyzją dwukrotnie ukarano Skarżącego za ten sam czyn. Na podstawie jednej kontroli wszczęto dwa postępowania sankcjonujące dwukrotnie to samo rzekome naruszenie przepisów. Jest to działanie naruszające zasadę skuteczności i proporcjonalności kary. Uzasadnienie decyzji nie odpowiada wymogom z art. 107 § 3 k.p.a. W toku postępowania nie dopuszczono dowodu z zeznań świadka i strony, o co wnioskował Skarżący. Przy wymierzaniu kary organ nie uwzględnił przepisu art. 189d k.p.a., który wskazuje, co należy uwzględnić przy wymiarze kary oraz art. 189f § 1, który z kolei wskazuje na przesłanki odstąpienia od nałożenia kary. Organ wniósł o oddalenie skargi. Zaprzeczył, by w tej samej sprawie dwukrotnie ukarano Skarżącego za ten sam czyn. Wyjaśnił, że w niniejszej sprawie ukarano Skarżącego za naruszenie obowiązków i warunków przewozu drogowego wskazanych w art. 92a ust. 7 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym i załączniku nr 3 do tej ustawy, polegających na wykonywaniu transportu drogowego pojazdem przekraczającym dopuszczalną długość i szerokość. Inna jest podstawa faktyczna i prawna w przypadku nałożenia kary na podstawie przepisów art. 140aa i 140ab ustawy - Prawo o ruchu drogowym, bo w tym przypadku powodem nałożenia kary jest przejazd pojazdów nienormatywnych po drogach publicznych bez wymaganego zezwolenia lub niezgodnie z jego warunkami. Odpowiadając na pozostałe zarzuty skargi organ stwierdził, że Skarżący nie przedstawił dowodów, które wykazywałyby na to, że ustalenia przyjęte w toku kontroli były bezpodstawne lub, by stwierdzone wówczas naruszenia prawa nastąpiły na skutek okoliczności niemożliwych do przewidzenia dla Skarżącego. Nie naruszono praw strony w tym postępowaniu. O jego wszczęciu Skarżący został poinformowany, jak również o przysługujących mu uprawnieniach. Został wezwany do złożenia wyjaśnień, ale nie złożył wniosków dowodowych, które prowadziły by do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla wyniku spraw. Zaskarżona decyzja została uzasadniona zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stanowisko. Zarzuty skargi są nieuzasadnione. Sąd nie podzielił zarzutów naruszenia przepisów postępowania, jakoby w sprawie nie dokonano ustaleń faktycznych niezbędnych do jej rozstrzygnięcia i nie przeprowadzono wszystkich dowodów koniecznych dla wyjaśnienia sprawy. Zakres ustaleń niezbędnych dla sprawy wynika z przepisu prawa, który stał się podstawą nałożenia kary na skarżącego. Jest to przepis art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym o treści Podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie... . Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w tym przepisie zamieszczony jest w załączniku nr 3 do ustawy. Zgodnie z poz. 10.3.3 i 10.4.4. załącznika dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona: od 20% i których dopuszczalna szerokość została przekroczona: od wartości 3,10 m skutkuje nałożeniem kary w wysokości 5000 zł za każde naruszenie. Fakt, że skarżący, jako wykonujący transport drogowy, dopuścił się tego rodzaju naruszeń wynika z protokołu kontroli drogowej przeprowadzonej 7 października 2020 r. przez dwóch inspektorów transportu drogowego. Wynika z niego, że zmierzono zestaw pojazdów w obecności kierowcy, który oświadczył, że przejechał nim z G. do miejsca kontroli. Z uwagi na długość i szerokość tego zestawu wymagane było zezwolenie kategorii VII, którego kierowca nie posiadał. Oświadczenie kierowcy nie budzi wątpliwości co do treści przekazanej informacji. Złożenie przez niego wyjaśnień w trakcie kontroli drogowej nie wymagało dla ich ważności obecności pracodawcy (skarżącego), bo nie była to czynność przesłuchania świadka w ramach postępowania administracyjnego z zastosowaniem przepisu art. 79 § 1 k.p.a. Nie wymagało również żadnego upoważnienia od pracodawcy, bo było wypełnieniem obowiązku wynikającego z przepisu art. 85 ust. 2 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli mają prawo do żądania od przedsiębiorcy i jego pracowników pisemnych lub ustnych wyjaśnień. Przedstawione w skardze, a wcześniej w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, twierdzenie, jakoby kierowca chciał odwołać swe "zeznania" nie zostało poparte żadnym dowodem, np. oświadczeniem pisemnym kierowcy, wobec czego oparcie ustaleń faktycznych na wyjaśnieniach kierowcy było uzasadnione i nie wymagało przesłuchania go jako świadka, bo były jasne i zrozumiałe. Kolejne twierdzenia skarżącego o tym, że towar (transformator) dostarczył do punktu w G. inny przewoźnik, od którego skarżący miał go przejąć, również nie znajduje żądnego uzasadnienia. Skarżący w żaden sposób nie wykazał prawdziwości swych twierdzeń, a przynajmniej w taki, który poddawałby w wątpliwość ustalenia przyjęte przez organy. Jeśli miał przejąć towar od innego przewoźnika, to powinien go wskazać, a tego nie zrobił. Mógł powołać się na warunki umowy przewozu zawartej ze zlecającym transport, czego również nie zrobił. Pomiar masy zestawu pojazdów nie był potrzebny, bo nie ta przesłanka była powodem nałożenia kary. Zgodnie z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. organ administracji ma obowiązek podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepisy te, a z nimi art. 75 § 1 k.p.a. (Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem ...) nakładają na organ obowiązek wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych, ale trzeba tu rozróżnić obowiązek przeprowadzenia dowodów, który ciąży na organie, od obowiązku wnioskowania o przeprowadzenie dowodów, z którego to obowiązku strona postępowania administracyjnego nie jest zwolniona, w szczególności wówczas, gdy tylko ona ma wiedzę o istnieniu dowodów istotnych dla sprawy i nimi dysponuje. Twierdzenia skarżącego o innym stanie faktycznym niż ten przyjęty za podstawę faktyczną decyzji oraz, że organ nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego były i do chwili obecnej pozostają gołosłowne i nie uzasadniają zarzutów skargi w tym zakresie. Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. przez niewłaściwe uzasadnienie decyzji. Zdaniem Sądu uzasadnienie decyzji zawiera wszystkie wymagane tym przepisem treści, poczynając od wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione i dowodów, na których się oparł. Brak przy tym dowodów, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, ponieważ w tym miejscu pozostają jedynie oświadczenia skarżącego niepoparte dowodami. Szczegółowo została wyjaśniona podstawa prawna decyzji. Decyzja jest na tyle dobrze uzasadniona, że w pełni poddaje się kontroli sądu, a i strona nie powinna mieć wątpliwości co do przesłanek faktycznych i prawnych nałożenia na nią kary. Organ nie dopuścił się naruszenia art. 92a ustawy o transporcie drogowym (kolejny zarzut skargi) przez przeprowadzenie kontroli pojazdu, który stał na parkingu i nie został zatrzymany do kontroli. Po pierwsze, organ ustalił w sposób zasadny, że zestaw pojazdów przyjechał w to miejsce z G., a kierującym był pracownik skarżącego. Po drugie, postój na parkingu jest elementem składowym przewozu towaru, a na tym polega transport drogowy i twierdzenie, że nie można kontrolować pojazdu stającego na parkingu jest nieuzasadnione. Nałożenie kary na skarżącego nastąpiło po ustaleniu przesłanek wynikających z art. 92a ustawy o transporcie drogowym, gdyż zasadnie przyjęto, że skarżący wykonywał przewóz drogowy z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, co wynika z prawidłowo przyjętych ustaleń faktycznych i co Sąd już omówił w tym uzasadnieniu. Chybiony jest zarzut skargi o niezastosowaniu w sprawie przepisu art. 189d k.p.a. Zgodnie z art. 189a § 1 k.p.a. przepisy działu IVa k.p.a. stosuje się w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu. Norma powyższa wyraża zasadę, natomiast wyłączenia od tej zasady reguluje art. 189a § 2 k.p.a. Stosownie bowiem do tego przepisu przepisów działu IVa k.p.a. nie stosuje się w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych wymienionych enumeratywnie przesłanek wymiaru kary, odstąpienie od jej nałożenia lub udzielenia pouczenia (zob. art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a.). Wyłączenie odpowiedzialności przewoźnika zostało wskazane w art. 92b i 92c ustawy o transporcie drogowym. Obowiązek wykazania przesłanek uwalniających przewoźnika od odpowiedzialności spoczywa na nim samym, czego skarżący również nie zrobił. Nie doszło też do naruszenia art. 2 Konstytucji i przepisu art. 92c ust.1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym przez dwukrotne ukaranie za ten sam czyn. Zgodnie z art. 92c ust.1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym Nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ... . Przepis ten, przez odesłanie do art. 92a ust. 1 ustawy, dotyczy sytuacji, w której wykonujący przewóz drogowy został już ukarany za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, a więc zasad wynikających z ustawy o transporcie drogowym. W tym zatem zakresie obowiązuje zasada niekarania więcej niż raz. Czym innym jest ukaranie na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. W tym przypadku kara nie dotyczy naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, a naruszenia zasad ruchu drogowego. Nie są to środki tożsame co przedmiotu i podstawy prawnej. Ukaranie mandatem karnym za naruszenie przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym nie wyklucza wymierzenia kary za naruszenie obowiązków lub warunków wynikających z ustawy o transporcie drogowym. Z powyżej przedstawionych względów Sąd uznał, że wydając zaskarżoną decyzje organ nie naruszył ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania, które uzasadniałoby uchylenie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) lub c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz.U z 2022 r, poz. 329) i dlatego oddalił skargę na podstawie art. 151 tej ustawy.