III SA/Gl 1516/21
WyrokWSA w Gliwicach2022-04-06
Skład orzekający: Anna Apollo, Barbara Orzepowska-Kyć, Adam Gołuch
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za luty i marzec 2021 r. z powodu braku możliwości porównania spadku dochodów z działalnością rozpoczętą w listopadzie 2020 r. i nieprowadzoną w lutym 2020 r., mimo przedstawienia przez stronę dowodów na faktycznie prowadzoną działalność?Ratio decidendi
Organ rentowy naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez brak wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz niewłaściwe uzasadnienie decyzji. Sąd uznał, że organ nie powinien ograniczać się jedynie do danych z rejestru REGON, ale powinien rozważyć inne dowody przedstawione przez stronę, które mogłyby obalić domniemanie prawdziwości wpisu, a tym samym wykazać faktycznie prowadzoną działalność gospodarczą.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i inne fundusze za luty i marzec 2021 r., wskazując kod PKD 55.10.Z. Organ rentowy odmówił zwolnienia, argumentując, że działalność ta została rozpoczęta w listopadzie 2020 r., a zatem nie można porównać spadku dochodów z lutym 2020 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Prezesa ZUS. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących zwolnienia z opłacania składek oraz brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa ZUS oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędzia WSA Adam Gołuch, Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi ,,A’’ Spółka jawna w U. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia [...] r. nr [...].
Wnioskiem z 14 maja 2021 r. A spółka jawna z siedzibą w U. (dalej określana jako wnioskodawca lub skarżąca) zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej określanego skrótem ZUS) o zwolnienie go z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za luty i marzec 2021 r.
We wniosku jako działalność uprawniającą ją do skorzystania ze zwolnienia wskazała działalność oznaczoną kodem PKD 55.10.Z.
Decyzją z [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w B., działając na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, z późn. zm., dalej ustawa o COVID 19) w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID 19 i § 10 ust. 1/ust.2/2a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371 i 713, dalej określanego jako rozporządzenie w/s ulg lub rozporzadzenie) oraz w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm.), odmówił skarżącej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 do 28 lutego 2021 r i za okres od 1 do 31 marca 2021 r.
Uzasadniając rozstrzygnięcie ZUS odwołał się do § 10 ust 2. oraz ust.2a pkt 1 rozporządzenia, w których wymienione zostały rodzaje działalności prowadzonej na dzień 31 marca 2021 r. według kodów Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), którym przysługuje zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek odpowiednio za okres od dnia 1 lutego do dnia 28 lutego 2021 r. oraz za okres dnia 1 marca 2021 r. do dnia 31 marca 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, najpóźniej do 30 czerwca 2021 r.
W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, ze na dzień 31 marca spółka prowadziła działalność określoną deklarowanym kodem, była zgłoszona jako płatnik na dzień 1 listopada 2020 r. Jednak według danych GUS nie prowadziła tej działalności w lutym 2020 r.. Zatem nie ma możliwości porównania spadku dochodów
We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wnioskodawczyni podkreśliła, że spółka decyzją rządu została pozbawiona możliwości działania, a przez formalistyczne podejście ZUS-u została także pozbawiona pomocy z tarczy antykryzysowej. Zaznaczyła, że pojęcie "przeważającej działalności gospodarczej" odnosi się do faktycznie p[prowadzonej działalności. W okresie objętym wsparciem Zaś spółka taką działalność prowadzi od [...] r.
Podkreśliła także, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych wpis w REGON korzysta z domniemania prawdziwości, które jednak może być obalone dowodami i takie dowody spółka dołączyła do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.
Zaskarżoną decyzją z [...] r. działający z upoważnienia Prezesa ZUS Oddział ZUS w B. utrzymał w mocy decyzję z [...] r. , powołując w podstawie prawnej jej wydania art. 31 zq ust. 8 w związku z art. 31 zy ustawy o COVID 19, § 10 ust. 1rozporządzenia oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej określanej skrótem K.p.a.).
W lakonicznym uzasadnieniu decyzji ZUS stwierdził, że po ponownej analizie dokumentów ustalono, ze na dzień 31 marca 2021 r. spółka prowadziła działalność oznaczona kodem 55.10.Z , tj. hotelarstwo i podobne obiekty zakwaterowania. Jednak z uwagi, że we wniosku do porównania wskazała spadek przychodów za marzec 2021r. w porównaniu do lutego 2020 r., zaś działalność oznaczona kodem 55.10.Z została rozpoczęta 1 listopada 2020 r., nie można ustalić spadku dochodów z tej działalności w odniesieniu do lutego 2020 r.
Odnosząc się do zarzutów wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy dotyczących równego traktowania i sprawiedliwości społecznej stwierdził, ze nie jest organem prawotwórczym. Stosuje jedynie obowiązujące normy prawa.
Nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem skarżąca złożyła skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zarzuciła w niej organowi naruszenie:
1. Art. 31 zo ustawy o COVID 19 poprzez jego błędna wykładnię skutkująca przyjęciem, że spółka nie spełniła warunków do uzyskania ulgi, w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania składek za luty i marzec 2021 r.,
2. § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię skutkująca przyjęciem, ze spółka nie spełniła warunków do uzyskania ulgi, w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania składek za luty i marzec 2021 r.,
3. Art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak nalezytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności brak ustalenia faktycznie prowadzonej przez spółkę działalności.
4. W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] r. .
5. Nadto wniosła o dopuszczenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi obrazujących prowadzoną przez spółkę działalność w/g stanu na wrzesień 2020 r.
W Uzasadnieniu skarżąca w istocie powtórzyła argumenty przytoczone już we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W jej ocenie zastosowany przez organ jako jedyny dopuszczalny dowód spełnienia przez płatnika wymogów uzyskania ulgi wpis w REGON i KRS nie ma uzasadnienia. Tym bardziej, ze wpis w REGON nie ma charakteru prawnego. Korzysta z domniemania prawdziwości do momentu jego podważenia. Powołała się w tym zakresie na orzecznictwo sądów administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 – dalej określanej skrótem P.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając zaskarżoną decyzję według podanych kryteriów stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Możliwość skorzystania przez płatnika ze zwolnienia z obowiązku opłacania składek wynika z przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, ze zm.), dalej jako "ustawa COVID-19" lub "ustawa". W przepisie art. 31zo wskazane zostały okresy i warunki zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Natomiast zgodnie z art. 31zy ust. 1 ustawy, Rada Ministrów upoważniona została, w celu przeciwdziałania COVID-19, do określenia w drodze rozporządzenia innych okresów zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek, niż określone w art. 31zo ust. 1-3 dla wszystkich albo niektórych płatników składek, którzy byli uprawnieni do zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 31zo ust. 1-3 lub objęcia tym zwolnieniem innych płatników składek, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19. Taką szczególną regulacje zawiera rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19.
Należy w tym miejscu odnieść się do zarzutu naruszenia przez organ przepisów procesowych, w szczególności zarzutu naruszenia art. 107 § 3 K.p.a.
Z zasady demokratycznego państwa prawnego określonej w art. 2 Konstytucji RP wywodzona jest zasada sprawiedliwości proceduralnej, która określa również sposób stosowania obowiązujących reguł postępowania administracyjnego. Jak bowiem wielokrotnie podkreślał Trybunał Konstytucyjny z zasady demokratycznego państwa prawnego wynika ogólny wymóg, aby wszelkie postępowania prowadzone przez organy władzy publicznej w celu rozstrzygnięcia spraw indywidualnych odpowiadały standardom sprawiedliwości proceduralnej. Regulacje prawne tych postępowań muszą w związku z tym zapewnić wszechstronne i staranne zbadanie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz gwarantować wszystkim stronom i uczestnikom postępowania prawo do wysłuchania, tj. prawo przedstawiania i obrony swoich racji. Na sprawiedliwość proceduralną składa się m.in. zapewnienie jednostce wysłuchania polegające przynajmniej na możliwości przedstawienia swoich racji oraz zgłaszania wniosków dowodowych (por. np. wyroki TK z 15 grudnia 2008 r., P 57/07; z 14 czerwca 2006 r., K 53/05, z 11 czerwca 2002 r., SK 5/02). W dziedzinie prawa administracyjnego, sprawiedliwość proceduralna oznacza taką organizację procesu uzyskiwania informacji, ich analizy i podejmowania rozstrzygnięcia, która pozwala uznać wynik zastosowania procedury za sprawiedliwy (por. wyrok NSA z 27 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 468/11). Nie może budzić wątpliwości, że jednym z podstawowych środków gwarantujących sprawiedliwy rezultat postępowania są na gruncie procedury administracyjnej reguły prowadzenia postępowania dowodowego (art. 75–81 K.p.a.) oraz obowiązek dochodzenia przez organ administracji do prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.) w oparciu o wszechstronną analizę materiału dowodowego w sprawie (art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.).
Niewątpliwie do postępowania w sprawie poddanej ocenie sądu zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 K.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s. znajdują zastosowanie przepisy K, w tym zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny: stać na straży praworządności i podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym także z urzędu (art. 7 K.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 K.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu, przed wydaniem decyzji umożliwiając im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 K.p.a.), oraz wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierowano się przy załatwieniu sprawy (art. 11 K.p.a.). Na konieczność stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniach w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek ubezpieczeniowych wskazuje także art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19, w którym przewidziano, że do prawa wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przypadku wydania decyzji odmownej stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organy administracji publicznej, w tym także i Zakład Ubezpieczeń Społecznych, obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Dopiero zatem podjęcie niezbędnych działań w ww. zakresie pozwala organowi na zajęcie prawidłowego stanowiska w sprawie, które powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu sporządzonym według standardów wynikających z art. 107 § 3 K.p.a.
Oceniając przez pryzmat poczynionych uwag zaskarżona decyzję należy stwierdzić, że organ przed wydaniem zaskarżonej decyzji, nie dopełnił obowiązków wynikających z art. 7 K.p.a. oraz art. 77 § 1 K.p.a., dotyczących podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Podkreślić należy, że ZUS całkowicie pominął ocenę argumentów podniesionych przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie dokonał oceny zaoferowanych przez skarżąca dowodów, które miały zmierzać do wykazania rzeczywiście prowadzonej przeważającej działalności gospodarczej, w tym także w lutym 2020 r. Chociaż kwestia ta ma istotne znaczenie dla oceny spełnienia przez skarżącą przesłanek otrzymania wnioskowanej ulgi, o której mowa w § 10 rozporządzenia COVID-19.
Nadto sposób uzasadnienia zaskarżonej decyzji, a właściwie jego brak stanowi o istotnym naruszeniu art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a.. Przede wszystkim brak w nim wykładni przepisów prawa , do której mógłby się odnieść sąd. Po drugie nie do końca wiadomo, na jakiej podstawie prawnej orzekał organ, skoro w części rozstrzygającej decyzji powołał jedynie § 10 ust. 1 rozporządzenia w/s ulg, na który nie powołał się organ po raz pierwszy rozstrzygający sprawę, a który nie dotyczy ulg za miesiące luty i marzec 2021 r., Zgodnie bowiem z jego treścią zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. albo za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 1) 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 2) 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub we wrześniu 2020 r, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. Organ nie wyjaśnił rozbieżności wynikającej z podstaw prawnych obu decyzji wydanych w sprawie.
Także nie dokonał wykładni § 10 ust. 3 rozporządzenia w/s ulg, zgodnie z którym oceny spełnienia warunku, o którym mowa m.in. w ust. 1 i 2, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r., Ta regulacja nic nie mówi o innym dniu czy okresie np. lutego 2020 r. Wskazać w tym miejscu należy, że przepisy dotyczące ulg w opłacaniu składek nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 K.p.a., co nie zostało przez organ dostrzeżone. Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w przedmiotowym rozporządzeniu, może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego. Obalenie domniemania polegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez organ z rejestru podmiotów REGON.
Z uwagi na brak dostatecznego ustosunkowania się do okoliczności wskazanych przez stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, która była kluczowa z perspektywy rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, zupełne pominięcie w uzasadnieniu kwestii takich jak rzeczywisty charakter prowadzonej przez płatnika działalności gospodarczej i przedłożonych przez stronę skarżącą dokumentów czy oświadczeń na okoliczność faktycznie wykonywanej przeważającej działalności zaskarżona decyzja w istocie wymyka się spod kontroli sądu administracyjnego. W szczególności sąd nie ma możliwości rozważenia zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa bowiem organ tej wykładni nie zaprezentował.
Organ uzasadniając swoją decyzję powinien mieć bowiem na uwadze konieczność realizacji zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 K.p.a. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty podniesione przez stronę, a w szczególności te, które mają istotne znaczenie dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy, muszą zostać rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane, co odzwierciedlać powinna wyraźnie treść uzasadnienia. To samo odnieść należy do wniosków dowodowych składanych przez skarżącą na etapie postępowania administracyjnego - rozpoznawania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzasadnienie, jako integralna część orzeczenia administracyjnego w myśl art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 K.p.a. ma istotne znaczenie nie tylko formalne, ale również i merytoryczne. Celem tego elementu decyzji jest bowiem przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego rozstrzygnięcia, oraz wskazanie argumentów tłumaczących, dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna pozwolić - zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi administracyjnemu kontrolującemu następnie tę decyzję - odczytać kierunek rozważań oraz tok rozumowania organu.
Trzeba przy tym podkreślić, że sąd administracyjny nie zastępuje w orzekaniu organów administracyjnych, a jedynie kontroluje zaskarżoną decyzję pod względem prawnym według stanu prawnego obowiązującego w dacie jej wydania i w przypadku ustalenia, że narusza ona prawo - uchyla ją, podając przyczyny, które skłoniły do tego Sąd. Sąd administracyjny nie jest władny do przyznania pomocy publicznej w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania składek, gdyż to należy do uprawnień ZUS.
Należy w tym miejscu także zaznaczyć, że na tle uregulowania postępowania dowodowego w Kodeksie postępowania administracyjnego w orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że niedopuszczalne jest stosowanie formalnej (legalnej) teorii dowodów poprzez twierdzenie, że daną okoliczność można udowodnić wyłącznie określonymi środkami dowodowymi bądź też przez tworzenie nowych reguł korzystania ze środków dowodowych (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 1989 r., sygn. akt II SA 961/88). Wprowadzenie sztywnej teorii dowodowej w pewnej sferze w drodze praktyki organów administracji narusza zasady postępowania administracyjnego, poprzez arbitralne ograniczenia zakresu art. 75 k.p.a., co wypełnia dyspozycję art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. (wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 2182/99). Innymi słowy w postępowaniu administracyjnym, organ powinien wykorzystać wszelkie dostępne środki dowodowe, a niedopuszczalna jest sytuacja, w której organ dokonuje rozstrzygnięcia na podstawie tylko jednego, wybranego środka dowodowego.
Zatem, skoro w postępowaniu o zwolnienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne znajdują zastosowanie przepisy regulujące postępowanie dowodowe zawarte w kodeksie postępowania administracyjnego, nie jest dopuszczalne takie rozumienie art. 31zo ust. 11 ustawy COVID, czy § 10 ust. 3 rozporządzenia w/s/ ulg, które ogranicza możliwość ustalenie przesłanki "przeważającej działalności" tylko do jednego środka dowodowego, mianowicie rejestru REGON. O ile przepis ten zawiera rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia przedsiębiorcom prowadzącym określony rodzaj działalności, przez wskazanie środka dowodowego mającego pierwszeństwo, to jednak nie narusza on ogólnych zasad postępowania dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym, przez wprowadzenie formalnej (legalnej) teorii dowodów w tych sprawach. W przypadku, bowiem uzasadnionych wątpliwości, co do prawdziwości (aktualności) danych zawartych w rejestrze REGON, nie jest wykluczone ustalenie tej okoliczności, (czyli rzeczywiście prowadzonej "przeważającej działalności") z wykorzystaniem innych środków dowodowych. Szybkość postępowania nie może dominować nad potrzebą wydania prawidłowej decyzji opartej na dokładnie wyjaśnionym stanie faktycznym.
W świetle powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a sąd uchylił zaskarżoną decyzję, a ponieważ sprawa wymaga gruntownego wyjaśnienia na podstawie art. 135 P.p.s.a uchylił także decyzję z [...] r..
Ponownie rozpoznając sprawę organ dokładnie wskaże podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia, dokona wykładni przepisów praw a materialnego mających zastosowanie w sprawie, w szczególności szeroko odniesie się do kwestii spadku dochodu i powiązania kodu PKD lub braku tego powiazania z deklarowanym przez stronę do porównania okresem lutego 2020 r.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło