III SA/Gl 1522/07

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.D. – P.P.U.H "A" w P. oraz A. i A. D. – Zakład A w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżących od kosztów sądowych w części przekraczającej kwotę [...] (słownie: [...]) złotych; 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Pełnomocnik skarżących, będący adwokatem, przedstawił wniosek o przyznanie im prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wnioskodawcy podkreślili, że nie mają środków "na uiszczenie wpisu w tak znacznych wysokościach", ponieważ zaskarżyli "wiele innych decyzji", a "A.D. od dłuższego czasu choruje (schorzenia o podłożu [...]), nie osiąga dochodu". Według wniosku skarżący pozostają w gospodarstwie domowym z córką, synem i synową, prowadzącymi wspólnie działalność gospodarczą, oraz małoletnią wnuczką, a ich dochód miesięczny brutto wynosi "do [...] zł" (na sumę tę składać się mają [...] skarżącej w wysokości [...] zł i zyski uzyskiwane z działalności gospodarczej prowadzonej syna, synową i córkę skarżących) i nie posiadają żadnego majątku, poza domem o powierzchni [...] m2, nieruchomością rolną o powierzchni [...] ha i składnikiem majątkowym określonym jako "udział w nieruchomości – toczy się spór". Referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżących do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżących i osoby pozostające z nimi w gospodarstwie domowym, tj. M.D., P.D. i R.D. (wskazano, że należy w tym celu nadesłać przede wszystkim ostatnie "odcinki" [...] otrzymywanych przez skarżących, a nadto zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy), nadesłanie odpisów zeznań podatkowych za rok [...] złożonych przez osoby pozostające ze skarżącymi w gospodarstwie domowym, przedłożenie wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżących i osoby pozostające z nimi w gospodarstwie domowym obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji po dniu [...]r. – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku), przedstawienie odpisów dokumentów dotyczących działalności gospodarczej prowadzonej przez M.D., P.D. i R.D., w szczególności: deklaracji na podatek od towarów i usług składanych przez te osoby w okresie ostatnich sześciu miesięcy, ewidencji środków trwałych posiadanych w ramach działalności gospodarczej oraz ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów, sprecyzowanie miesięcznej wysokości wydatków związanych z leczeniem skarżącego i zakupem leków i wykazanie tych wydatków za pomocą faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itp. oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Odpowiadając na to wezwanie, pełnomocnik przedstawił "jedyną przekazaną [mu] przez Klientów dokumentację w postaci odcinków [...] A. i A. D. za ostatnie 6 miesięcy oraz kserokopie paragonów za nabyte lekarstwa" (według nich skarżący otrzymał w [...]r. [...] w kwocie [...] zł, a skarżąca w kwocie [...] zł). Do chwili obecnej nie nadesłano pozostałych dokumentów. Wnioski skarżących o przyznanie im prawa pomocy były rozpoznawane w licznych postępowaniach toczących się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach, m. in. w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2006 r. referendarz sądowy zwolnił ich z wpisu od skargi w kwocie przekraczającej [...] zł, odmawiając uwzględnienia ich wniosku w pozostałym zakresie. Kwotę tę strona skarżąca uiściła przelewem dnia [...]r. (w rubryce polecenia przelewu zatytułowanej "w ciężar rachunku" wpisano" PPUH "A" A D. 2 PC A i A D.". Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że strona skarżąca nie wykazała, iż zachodzą przesłanki do uwzględnienia jej wniosku w całości. Nie wykonała ona bowiem w przeważającej części wezwania referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, chociaż nie znajdowało to żadnego uzasadnienia w charakterze dokumentacji, jaką należało nadesłać. Nic nie stało zatem na przeszkodzie, aby wezwanie zostało wykonane w całości, zwłaszcza jeśli wziąć pod uwagę, iż wnioskodawcy są reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika. Powyższy fakt ma decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia, ponieważ uniemożliwia on wolną od wątpliwości ocenę najogólniej rozumianej sytuacji materialnej, w jakiej znajduje się gospodarstwo domowe skarżących. Chodzi przede wszystkim o zignorowanie wezwania dotyczącego dochodów uzyskiwanych z działalności gospodarczej przez ich córkę, syna i synową. Brak jakichkolwiek danych w tym zakresie – na co zresztą zwrócono już stronie skarżącej uwagę m. in. w postanowieniu z dnia 14 sierpnia 2007 r. – wyłącza przecież weryfikację oświadczeń wnioskodawców i nie pozwala wykluczyć hipotezy (założenia), iż wspomniane dochody są w rzeczywistości wyższe niż wskazano to we wniosku i w konsekwencji bez odczuwalnego uszczerbku utrzymania koniecznego pozwoliłoby pokryć wszelkie wydatki związane z postępowaniem. Skądinąd bierna postawa procesowa strony skarżącej, reprezentowanej, co warto kolejny raz podkreślić, przez pełnomocnika będącego adwokatem, wręcz wzmacnia tę hipotezę. Mankamenty przedstawionego materiału dowodowego nie ograniczają się jednak bynajmniej do sytuacji członków rodziny skarżących, ale odnoszą się także, już niejako "konkretnie", i do nich. Nie wykonano zwłaszcza wezwania dotyczącego należących do nich rachunków bankowych, mimo iż jeszcze w [...]r., jak była o tym mowa wyżej, skarżący uregulował wpis właśnie wykorzystując swój rachunek bankowy. Również w omawianym wypadku sugeruje to, iż możliwości płatnicze skarżących są lepsze, niż utrzymują to oni we wniosku. Taką konkluzję pośrednio potwierdzają inne fakty, np. finansowanie przez nich kosztów profesjonalnego zastępstwa procesowego we wszystkich sprawach toczących się przed Sądem, co zauważono m. in. w przywołanym już postanowieniu z dnia 14 sierpnia 2007 r., czy też korzystanie przez skarżącego z usług "prywatnej" służby zdrowia (jak wynika z kopii zaświadczeń lekarskich przedłożonych w postępowaniu, w którym wydano tamto postanowienie, korzysta on z pomocy lekarskiej świadczonej przez profesora [...] w ramach prywatnego gabinetu lekarskiego). Nie można wszak tracić z pola widzenia, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązek uiszczenia kosztów sądowych limitowany jest granicami koniecznego utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny. Poniesienie kosztów sądowych nie może bowiem, w myśl przywołanego przepisu, wiązać się z uszczerbkiem dla tegoż utrzymania, a wykazanie niebezpieczeństwa powstania takiego uszczerbku uprawnia do przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym, według art. 245 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, m. in. zwolnienie od opłat sądowych w części. W związku z tym podkreślić trzeba, że w postanowieniu z dnia 21 kwietnia 2006 r., wydanym w rozpatrywanym postępowaniu w przedmiocie poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy, rozpoznając te same okoliczności, na które skarżący powołują się obecnie, uznał, iż są oni pokryć jedynie [...] ciążącego na nich wpisu od skargi. Zdaniem rozpoznającego niniejszy wniosek brak podstaw, by odstępować od tej oceny obecnie, co więcej pozostawałoby to w sprzeczności z elementarnymi zasadami funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, w szczególności z zasadami pewności prawa i rozstrzygnięć, zasadą zaufania do organów orzekających, a w efekcie również z zasadą prawa do sądu. Dlatego przyjęto, iż skarżący bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny mogą uiścić jedynie ułamek kosztów, o którym mowa w sentencji – równy kwotowej wysokości zwolnienia przyznanego postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2006 r. Ustalając ten ułamek, miano też na względzie, iż opłatę w tej kwocie skarżący zapłacili, i to z rachunku należącego do skarżącego. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.