III SA/Gl 1525/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" S.A. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: zwolnić stronę skarżącą od każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych), a w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...] 2010 r. skarżąca Spółka "A" z siedzibą w K. domagała się przyznania prawa pomocy (druk PPPr) w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (vide: pismo z dnia [...] 2010 r.). W jego uzasadnieniu podała, iż działalność Spółki obejmuje: pośrednictwo pieniężne tudzież finansowe, leasing finansowy oraz pozostałe formy udzielania kredytów, a także działalność pomocniczą finansową i komercyjną pozostałą, gdzie indziej niesklasyfikowaną (...). Z uwagi jednak na prowadzone przeciwko niej postępowanie egzekucyjne została pozbawiona możliwości pozyskania środków z przysługujących jej należności, jako że te nie zostały do dzisiaj rozliczone przez komornika sądowego. Dlatego też posiadane przez Spółkę zaległości w wypłacaniu wynagrodzeń pracowniczych, zobowiązań publiczno-prawnych oraz podatku VAT wynoszą łącznie [...] zł. Jednocześnie w oświadczeniu o stanie majątkowym (vide: rubryki od 6 do 9 formularza) strona skarżąca zadeklarowała kapitał zakładowy w wysokości [...] zł, wypracowany w ubiegłym roku zysk wielkości [...] zł oraz zgromadzone na rachunku bankowym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku środki w kwocie [...] zł. Dodatkowo wyjaśniła, iż wykazana na dzień [...] 2009 r. suma bilansowa stanowi kwotę [...] zł. Obejmuje ona aktywa trwałe – wnip – rzędu [...] zł, pozostające we władaniu komornika należności długoterminowe i krótkoterminowe wynoszące [...] zł i [...] zł, a także kapitały własne w wysokości [...] zł oraz zobowiązania w kwocie [...] zł. Dane te znalazły potwierdzenie w dołączonych do wniosku dokumentach źródłowych w postaci: bilansu, rachunku zysków i strat, zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] r. sygn. akt [...] w przedmiocie oddalenia wniosku dłużnika w zakresie zmiany sposobu prowadzenia egzekucji, a nadto postanowienia Sądu Okręgowego z dnia [...] r. sygn. akt [...] odrzucającego zażalenie złożone w tym zakresie. Dodatkowo strona przedłożyła historię operacji dokonywanych na rachunku bieżącym Spółki w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz sporządzony na koniec [...] 2010 r. wariant porównawczy rachunku zysków i strat, gdzie wykazała stratę rzędu [...] zł. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, iż przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, iż ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczania występujących w sprawie kosztów sądowych, w tym należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, W-wa 2004 r., str. 319). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną oraz prezentowane w tym zakresie stanowisko doktryny do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż przewidziana w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka zwolnienia strony skarżącej od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) nie została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku w całości. Z analizy podniesionych okoliczności oraz z załączonych do akt kserokopii dokumentów źródłowych nie wynika bowiem w sposób wystarczająco przekonujący jakoby zdobycie środków na poniesienie określonej części należnych w sprawie opłat sądowych leżało poza zasięgiem możliwości finansowych strony lub było rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zauważyć wszakże należy, iż poza zerową wartością środków trwałych oraz zmniejszeniem kwoty inwestycji długoterminowych z [...] zł do [...] zł, pozostałe aktywa trwałe Spółki, tj. wartości niematerialne i prawne, od dwóch lat pozostają bez żadnych zmian. Z kolei aktywa obrotowe Spółki podobnie jak należności i inwestycje krótkoterminowe zwiększyły się i wynoszą obecnie [...] zł (poprzednio zamykały się w kwocie [...] zł). Jednocześnie stan konta na dzień [...] 2009 r. wynosił [...] zł, natomiast w późniejszym czasie na rachunek prowadzony w "B" wpłynęły środki w kwocie [...] zł (brak informacji jakoby rachunek ten zajęty był przez komornika). Co więcej kapitał zakładowy Spółki dalej wynosi [...] zł, podczas gdy kapitał własny zamyka się obecnie w kwocie [...] zł (poprzednio wynosił minus [...] zł). Dodatkowo rok obrotowy zakończono wypracowanym zyskiem w wysokości [...] zł. Dla porównania w poprzednim roku wykazano stratę rzędu [...] zł. Wprawdzie w ostatnim kwartale zaksięgowano przychód netto ze sprzedaży produktów w kwocie [...] zł oraz pozostałe przychody operacyjne w wysokości [...] zł, niemniej jednak w poprzednim roku zadeklarowano z tego tytułu środki w kwocie [...] zł i [...] zł. W tej sytuacji twierdzenie jakoby dalsza działalność Spółki w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego była zagrożona nie znajduje potwierdzenia w przedłożonym materiale dowodowym. Spółka dalej funkcjonuje w obrocie i utrzymuje pewien poziom płynności finansowej. Ponadto posiada nierozliczone należności, tj. kwotę [...] zł, która pozostaje we władaniu komornika. Wprawdzie zalega z płatnościami z tytułu wynagrodzeń niemniej jednak okoliczność ta nie może mieć znaczenia przesądzającego, albowiem jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...] właściwą drogą do zaspakajania zobowiązań pracowniczych przez dłużnika jest wydane w oparciu o art. 890 § 21 kpc zezwolenie organu egzekucyjnego na wypłatę z zajętego rachunku bankowego kwoty pieniężnej stanowiącej wynagrodzenia brutto pracowników dłużnika. Zezwolenie takie może być jednorazowe bez potrzeby udzielania każdorazowo, kiedy kolejne należności staną się wymagalne. Tymczasem w przypadku skarżącej postanowienie takie zapadło już w dniu [...] 2008 r. i dotyczyło wypłaty wynagrodzeń z zajętego rachunku bankowego w "C" S.A. O/K.. Wobec powyższego nie sposób przyjąć jakoby skarżąca Spółka, której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, a kapitał własny kształtuje się w wysokości [...] zł, nie była w stanie partycypować we wszystkich kosztach postępowania. Należy bowiem zasygnalizować, że ewentualne preferencyjne traktowanie należności w obrocie cywilnoprawnym nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Nie można jednak tracić z pola widzenia faktu, iż sprawa będąca przedmiotem skargi nie jest jedyną zawisłą w tut. Sądzie, a strona - jak większość podmiotów gospodarczych - boryka się z trudnościami finansowymi ze względu na stosunkowo niewielką wartość sprzedaży, konsekwentnie wykazywaną stratę (vide: sporządzony na koniec [...] 2010 r. wariant porównawczy rachunku zysków i strat) oraz zajęcia egzekucyjne rachunków bankowych. Okoliczności te – zdaniem rozpoznającego wniosek - przemawiają za uwzględnieniem złożonego wniosku w pewnej jego części, która stosownie do art. 245 § 4 ustawy p.p.s.a. oznaczać będzie zwolnienie skarżącej Spółki "A" z siedzibą w K. od każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej [...] zł. Ustalając należną do poniesienia kwotę pieniężną na wskazanym wyżej poziomie kierowano się założeniem, iż ta może się znaleźć w strukturze szeroko rozumianych kosztów działalności Spółki, przyjmujących przecież wyższe wartości. W tym stanie sprawy działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1, § 3 i § 4 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.