III SA/Gl 1526/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 16 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.W. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu postanawia: ustanowić dla strony skarżącej adwokata z urzędu, a w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Dnia 26 lipca 2010 r. (data stempla pocztowego) skarżący M.W. zwrócił się do tut. Sądu z wnioskiem o ustanowienie w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata z urzędu. Żądanie to rozszerzył następnie na druku urzędowego formularza, gdzie domagał się również zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu - uzupełnionym o treść pisma procesowego z dnia 1 września 2010 r. - podał, iż razem z żoną, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe znaczną część posiadanych dochodów przeznacza na leki (vide: obszerna dokumentacja lekarska). Ponoszone z tego tytułu wydatki wynoszą ok. 600,00 zł. Jednocześnie zobowiązani są opłacać energię elektryczną i wodę w kwocie 500,00 zł oraz dokonywać zakupu opału i drewna o wartości 5.000,00 zł. Tymczasem pobierane przez nich emerytury wynoszą 1.352,89 zł i 797,82 zł netto. Wprawdzie posiadają jeszcze nieruchomość rolną o pow. 6 ha. Ta jednak nie przynosi większego dochodu "tylko minimalny". Dlatego też zmuszeni są bardzo skromnie egzystować. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zgodnie z art. 245 § 3 ustawy zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy przesłanka zwolnienia M.W. od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) oraz ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata z urzędu nie została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku w całości. Należy bowiem zauważyć, iż skarżący poza stałym źródłem dochodu - swoim i żony - z tytułu pobieranych emerytur, posiada jeszcze nieruchomość rolną o pow. 6 ha, która przynosi dodatkowe pożytki. Co więcej majątek ten – jak wynika z akt administracyjnych - nie jest obciążony prawami osób trzecich, zatem może posłużyć jako zabezpieczenie dla ewentualnego kredytu lub pożyczki, jeżeli jego właścicielowi brakuje stosownych środków na pokrycie kosztów niniejszego postępowania (vide: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt FZ 10/04 oraz z dnia 15 kwietnia 2004 r., sygn. akt FZ 9/04, a także z dnia 17 października 2005 r. sygn. akt II FZ 681/05 niepubl.). Okoliczność ta nie pozwala kwalifikować skarżącego do osób znajdujących się w sytuacji na tyle trudnej, aby można było w jego przypadku całkowicie odstąpić od ogólnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości. Tym bardziej, że użyte w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy pojęcie "jakichkolwiek" stanowi synonim pojęcia "żadnych" zatem, jeżeli chociaż w niewielkim stopniu osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy jest w stanie ponieść koszty postępowania to prawo pomocy może jej zostać przyznane tylko w zakresie częściowym (por. Piotr Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] Polski model sądownictwa administracyjnego pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Oficyna Wydawnicza VERBA, Lublin 2003 r., s. 117). Zasadne w związku z powyższym było rozważenie złożonego wniosku jedynie w części obejmującej - biorąc pod uwagę obecny etap sprawy, wiek oraz stan zdrowia skarżącego – ustanowienie w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata z urzędu. Dokonana w tym kontekście analiza stanu majątkowego i rodzinnego wnioskodawcy – przeprowadzona w oparciu o podniesione okoliczności oraz załączone do akt kserokopie dokumentów - prowadzi do wniosku, iż nie jest on w stanie, bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny, ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata. Nie dysponuje bowiem wystarczającą kwotą środków pieniężnych na jego opłacenie. Miesięczne dochody M. i F.W. z tytułu pobieranych emerytur wynoszą przecież 1.352,89 zł i 797,82 zł netto. Natomiast ponoszone wydatki sprowadzają się do pokrywania opłat za energię elektryczną i wodę w kwocie 500,00 zł oraz zakup opału w wysokości ok. 5.000,00 zł w rozliczeniu rocznym, tj. ok. 416,67 zł miesięcznie. Ponadto wiek oraz stan zdrowia skarżącego i jego żony wymaga wygospodarowania dodatkowych kwot na leczenie, które oszacowane zostały na poziomie ok. 600,00 zł. W tej sytuacji nie można oczekiwać, iż z pozostałej kwoty opłaci on koszty zastępstwa prawnego we własnym zakresie. Te bowiem przekraczają możliwości finansowe strony. Wprawdzie wnioskodawca posiada jeszcze dochody z nieruchomości rolnej o pow. 6 ha, niemniej jednak - z uwagi na wstrzymane płatności obszarowe oraz problemy zdrowotne, z którymi się boryka (vide: przedłożona dokumentacja lekarska) nie sposób uznać, aby te w ostatnim kwartale były znaczne (vide: plan rozwoju gospodarstwa z uwzględnieniem roku 2010 w aktach administracyjnych). Ponieważ ich wysokość nie została w rozpoznawanej sprawie jednoznacznie sprecyzowana, zatem i z tego powodu złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie w pełnym zakresie. Stąd działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1, § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.