III SA/Gl 1531/16

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] r. skarżąca, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego, domagała się zwolnienia z wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 15.821,00 zł. Wniosek ten rozszerzyła następnie na druku urzędowego formularza, gdzie jako zakres wskazała zwolnienie z kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego wyjaśniła, że od [...] r. przebywa na urlopie wychowawczym. Ponieważ nie uzyskuje żadnych dochodów jest wraz z dwójką małoletnich dzieci na utrzymaniu męża, z którym od dnia zawarcia związku małżeńskiego pozostaje w rozdzielności majątkowej. W tej sytuacji ponoszenie wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego spoczywa na mężu. Oszacowano je na łączną kwotę 4.792,00 zł. Dodatkowo wskazała na posiadane przez męża zobowiązania finansowe z tytułu kredytu hipotecznego w związku z wcześniejszymi remontami domu. W oświadczeniu o posiadanym majątku wymieniła ¼ udziału w nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym o pow. 120 m2 wraz z garażem o pow. 54 m2, których wartość oszacowała na [...] zł. Ponieważ dom ten, a w szczególności instalacja centralnego ogrzewania oraz taras wymagały remontu z tego tytułu mąż wydatkował [...] zł, albowiem posiadany przez skarżącą rachunek bankowy stanowi przedmiot zajęcia w postępowaniu zabezpieczającym. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożyła: - zeznanie podatkowe PIT-37 za 2016 r., gdzie zadeklarowała dochód w kwocie 16.726,54 zł; - decyzję z dnia [...] r. w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego w kwocie 500,00 zł; - pliki paragonów dokumentujących ponoszone w związku z utrzymaniem wydatki; - potwierdzenia dokonywanych opłat za energię elektryczną, wodę, wywóz odpadów, podatek od nieruchomości, ubezpieczenie, gaz, przedszkole syna oraz kurs piłki nożnej; - dokumenty dotyczące udzielenia urlopu wychowawczego z tytułu urodzenia drugiego syna wraz z raportem o należnych składkach; - wydruki należących do skarżącej kont bankowych (otwartego konta oszczędnościowego, konta [...] oraz 500+, gdzie saldo zgromadzonych środków wynosi 2.503,03 zł); - faktury za przyłączenie gazu, wymianę pieca, renowację tarasu i malowanie pokoju w łącznej kwocie [...] zł. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy jednak w tym miejscu zauważyć, że wniesiony w chwili obecnej przez stronę skarżącą wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych jest kolejnym złożonym w tejże sprawie, zatem jego rozpoznanie winno nastąpić w kontekście z art. 165 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie - do których niewątpliwie wydane wcześniej postanowienie z dnia 3 lutego 2017 r. należy zaliczyć, mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" zgodnie z utrwalonym dotychczas orzecznictwem rozumie się wszelkie zmiany zarówno w okolicznościach faktycznych jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które swego czasu zapadło (vide: postanowienia NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FZ 106/08, Lex nr 471131 oraz z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt II OZ 1161/09, Lex nr 601096). Chodzi tu o takie zmiany, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialną strony uzasadniając uchylenie lub zmianę dotychczasowego stanowiska. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca w treści złożonego obecnie wniosku o przyznanie prawa pomocy ograniczyła się jedynie do przywołania swojej sytuacji finansowej. Pominęła natomiast istotne informacje dotyczące stanu majątkowego swojego męża zasłaniając się zawartą umową majątkową małżeńską, podczas gdy w judykaturze ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy (vide: art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy – t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 682 ze zm.) obejmującej swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej (por. postanowienia NSA z dnia 12 listopada 2012 r. sygn. akt I FZ 421/12, Lex 1247068, z dnia 22 stycznia 2013 r. sygn. akt II FZ 5/13, Lex 1274294, z dnia 25 marca 2013 r. sygn. akt II FZ 104/13, Lex 1299412 oraz z dnia 28 stycznia 2014 r. sygn. akt I FZ 11/14, Lex 1419368). W tej sytuacji, pismem z dnia [...] r. zobowiązano skarżącą w trybie art. 255 ustawy p.p.s.a. do uzupełnienia zawartych w treści urzędowego formularza danych. Z uwagi jednak na to, że I. W. uchyliła się od podania, informacji o aktualnych dochodach męża i posiadanych przez niego składnikach majątku jej wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Wprawdzie w piśmie z dnia [...] r. wskazała, że pozostaje w rozdzielności majątkowej i nie ma dostępu do rachunków bankowych męża, niemniej jednak należy zauważyć, że w zakresie w jakim dochody i obciążenia finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuację finansową wnioskodawcy, referendarze sądowi, na podstawie art. 258 § 2 pkt 5 ustawy p.p.s.a., uprawnieni są do wzywania w oparciu o art. 255 ustawy p.p.s.a., do przedłożenia dodatkowych oświadczeń czy dokumentów źródłowych obrazujących sytuację majątkową wszystkich domowników wnioskodawcy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt I FZ 68/15, Lex nr 1679135). Tym bardziej, że rozdzielność majątkowa w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się jak sama nazwa wskazuje do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Na małżonkach ciąży zatem obowiązek udzielania sobie wsparcia finansowego (także w zakresie prowadzonych postępowań sądowych) niezależnie od tego w jakim ustroju majątkowym pozostają i niezależnie od tego czy prowadzą, czy też nie wspólne gospodarstwo domowe (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt I FZ 313/13, Lex nr 1363511). Dlatego też powołanie się na powyższą okoliczność nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Tym bardziej, że skarżąca ubiegała się już o przyznanie prawa pomocy w niniejszej jak również w innych zawisłych w tut. Sądzie sprawach. Była zatem świadoma konsekwencji niezastosowania się do wezwania w przedmiocie zobrazowania aktualnej sytuacji finansowej swojego męża i choć dalej twierdzi, że nie ma wiedzy o rachunkach bankowych i wysokości uzyskiwanego przez męża dochodu to do wcześniejszego wniosku dokumenty w tym zakresie nadesłała. Obejmowały one wydruki z kont bankowych, gdzie przelewane było w listopadzie 2016 r. wynagrodzenie rzędu 8.006,27 zł netto, a nadto wydruki z konta prowadzonej przez męża działalności gospodarczej, umowę najmu prywatnego, który dodatkowo zasila budżet domowy, jak również dokumenty dotyczące indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego (IKZE). Ponieważ aktualne dane w tym zakresie nie zostały podane w tej sytuacji przyjąć należało, że złożony wniosek jako niekompletny nie zasługuje na uwzględnienie. Braki w złożonych oświadczeniach i przedłożonym do akt materiale dowodowym nie pozwalają na jednoznaczną ocenę, czy oświadczenie skarżącej o stanie majątkowym i możliwościach płatniczych znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości, skoro ponoszone wydatki oszacowano na 4.792,00 zł plus raty zaciągniętego kredytu hipotecznego, a poza saldem zgromadzonych w ramach programu rodzina 500+ środkach rzędu 2.503,03 zł, które jak podano stanowią zabezpieczenie na dalsze wychowanie i edukację synów, innych źródeł dochodu nie podano. A ponieważ niemożliwym jest aby wydatki przewyższały zgromadzone środki zwłaszcza, gdy obecne źródła utrzymania męża skarżącej i ich wysokość nie zostały w żaden sposób podane, rozpoznający sprawę uznał, że skarżąca nie wykazała w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (vide: poczynione wydatki na przyłączenie gazu, wymianę pieca, renowację tarasu i malowanie pokoju w łącznej kwocie [...] zł, choć w poprzednim wniosku z dnia [...] r. posiadania oszczędności w tej kwocie nie deklarowano, podobnie jak kwoty 15.821,00 zł, którą [...] r. przelano na konto tut. Sądu tytułem uiszczenia części należnego wpisu sądowego od skargi). To z kolei oznacza, że przedłożony do akt materiał źródłowy jako niekompletny nie mógł być brany pod uwagę, albowiem w orzecznictwie utrwalony został pogląd, zgodnie z którym w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji rodzinnej bądź finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8). Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.