III SA/Gl 1536/07

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. J. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek, podniósł, że prowadzone przez niego przedsiębiorstwo z uwagi na brak potrzebnych zezwoleń nie może kontynuować produkcji, wobec czego utrzymuje się on wraz z małżonką, otrzymującą zasiłek [...] w kwocie [...] zł, wyłącznie z [...] w wysokości [...]zł. Podkreślił, że majątek posiadany przez niego i jego małżonkę, tj. zdewastowany las oraz przedsiębiorstwo obciążone długiem hipotecznym wynoszącym [...]zł, jest pozbawiony wartości. Wnioskodawca zwrócił także uwagę na podeszły wiek jego oraz małżonki, a nadto na swoje problemy zdrowotne. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego, jego małżonkę oraz jego wnuka, przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego, zwłaszcza w [...] Banku [...], jego małżonkę oraz jego wnuka, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (wskazano, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji po dniu [...]r. – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku), złożenie wyjaśnień dotyczących działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego (zastrzeżono, że wyjaśnienia te powinny być wsparte stosowną dokumentacją: w przypadku zawieszenia lub wykreślenia tej działalności z ewidencji – zaświadczeniem potwierdzającym ten fakt oraz odpisem ostatnio sporządzonej ewidencji środków trwałych, w razie kontynuowania działalności – zaświadczeniem o treści wpisu w ewidencji gospodarczej oraz odpisami: deklaracji na podatek od towarów i usług składanych przez skarżącego w okresie ostatnich sześciu miesięcy, ewidencji środków trwałych posiadanych w ramach działalności gospodarczej skarżącego oraz prowadzonych w związku z nią ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów), nadesłanie dokumentów dotyczących stanu zdrowia skarżącego i jego małżonki (zaświadczeń, orzeczenia lekarza orzecznika, decyzji [...] itp.) oraz sprecyzowanie miesięcznej wysokości wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków, i wykazanie tych wydatków za pomocą faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itp. oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Wykonując wezwanie, skarżący oświadczył m. in., że "w zasadzie nie prowadzi działalności gospodarczej", a jego przedsiębiorstwo znajduje się w likwidacji. Stwierdził też, iż jego sytuacja, zwłaszcza zaś stan zdrowia, uległy dalszemu pogorszeniu. Wnioskodawca nadesłał następujące dokumenty: odcinki świadczeń otrzymywanych przez niego oraz jego małżonkę, rachunek z apteki opiewający na kwotę [...]zł, stanowiącą, jak poinformował skarżący, koszt zakupu leków na dwa miesiące, odpisy: umowy o pracę wnuka skarżącego z dnia [...]r. (jako pracodawca występuje w niej sam skarżący, wynagrodzenie oznaczono w niej na kwotę "[...],-zł + premia uznaniowa"), deklaracji dla podatku od towarów i usług za okresy od [...] do [...]r. (w pierwszym z tych miesięcy nie wykazano żadnej podstawy opodatkowania, w kolejnych miesiącach wartość ta kształtowała się następująco: [...]zł – w [...],[...]zł – w [...], [...]zł – we [...],[...]zł – w [...] oraz [...] zł – w [...]), postanowienia z dnia [...]r. o podjęciu postępowania egzekucyjnego zawieszonego na wniosek wierzyciela, rozliczenia salda czynszowego skierowanego do wnuka skarżącego, zaświadczenia lekarskiego dotyczącego skarżącego, wyciągu z rachunku bankowego skarżącego z dnia [...]r. (ujemne saldo końcowe na rachunku wynosiło wówczas [...]zł) oraz pism związanych z postępowaniem w sprawie zezwolenia, o które skarżący ubiega się w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Wnioski skarżącego o przyznanie prawa pomocy stanowiły przedmiot rozpoznania w kilku postępowaniach przed Sądem, jednak nigdy nie zostały w całości uwzględnione, np. ostatnio postanowieniami z dnia 21 grudnia 2007 r., sygn. akt III SA/Gl 1213 i 1214/07 Sąd zwolnił skarżącego od kosztów sądowych w zakresie przekraczającym każdorazowo kwotę [...] zł, oddalając wniosek w pozostałej części. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 przywołanej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, iż powyższa przesłanka została spełniona. Wykonał on bowiem wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, głównie w części dotyczącej prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, jedynie w niewielkim stopniu, który musi być uznany za niewystarczający do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji materialnej. Nie przesłał w szczególności żądanych dokumentów rachunkowych i ewidencyjnych, choć nic nie stało na przeszkodzie, aby to uczynić. Tym samym twierdzenie skarżącego, że w istocie nie prowadzi on już działalności gospodarczej i wraz z małżonką utrzymuje się jedynie ze świadczenia [...] w niewielkiej wysokości, nie zostało potwierdzone niezbędnym materiałem dowodowym, co więcej podaje ją w wątpliwość treść jedynych dokumentów przedłożonych w tej materii, czyli odpisów deklaracji dla podatku od towarów i usług. Według nich ostatnio wnioskodawca wykazuje przecież podstawy opodatkowania tym podatkiem, czasami, tak jak w [...]r., przybierające stosunkowo znaczne wartości. Do analogicznych wniosków doszedł zresztą Sąd w przywołanych już wyżej postanowieniach z dnia 21 grudnia 2007 r., zasadnie wskazując przy tym na wysokość przychodów osiąganych przez stronę tytułem działalności gospodarczej w [...] i [...] r. (odpowiednio [...]zł i [...]zł). Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż skarżący, jak wynika z przedstawionego przezeń odpisu umowy o pracę, jest pracodawcą swojego wnuka, który, na co także zwrócił uwagę Sąd w postanowieniach z dnia 21 grudnia 2007 r., odpowiedzialny jest za poniesienie opłat związanych z utrzymaniem mieszkania zajmowanego przez skarżącego i jego małżonkę. Skądinąd podobne uwagi można też poczynić odnośnie innych aspektów ocenianego stanu faktycznego. Wypada odnotować m. in., że według adnotacji zamieszczonej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wezwanie skierowane do skarżącego odebrała jego wnuczka, która określiła się jako jego domownik, choć nie została wymieniona we wniosku pośród osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Podniesione wątpliwości, które wskutek postawy procesowej wnioskodawcy nie zostały rozwiane, nie pozwalają uwzględnić wniosku, mimo iż wnioskodawca i jego małżonka niewątpliwie znajdują się w trudnej sytuacji z uwagi na podeszły wiek, poważne problemy zdrowotne oraz konieczność spłaty zadłużenia. Podkreślić zarazem trzeba, że wysokość kosztów sądowych w niniejszej sprawie jest nieznaczna, najniższa z możliwych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, co sprawia, iż ustalenia faktyczne w toku postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy muszą być pewne i precyzyjne, aby w sposób bezsporny wykluczyć jakąkolwiek możliwość poniesienia tych kosztów przez stronę. Na marginesie warto zauważyć, iż nieuwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata nie stoi w sprzeczności z dyrektywami wynikającymi z przysługującego stronie, m. in. na podstawie art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483). Udział profesjonalnego pełnomocnika nie jest bowiem konieczny na obecnym etapie postępowania, skoro – zgodnie z art. 175 § 3 pkt 1 oraz art. 194 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – staje się on niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto w myśl art. 6 tego Prawa Sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a według jego art. 134 § 1 nie jest związany granicami skargi. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.