III SA/Gl 1538/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na ww. decyzję, w kwocie 2.000 zł, skarżący złożył w zakreślonym, siedmiodniowym terminie wniosek o przyznanie prawa pomocy na druku urzędowego formularza PPF. Wniosek ten obejmował żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPF, strona oświadczyła, że cały jej dochód został zajęty, jak również i jego samochód. Wnioskodawca stwierdził, że nie posiada oszczędności, a jego żona aktualnie nie pracuje i wychowuje ich dziecko. Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo ze swoją żoną K. oraz z córką Z. ([...] lata). Na wspólny dochód ww. gospodarstwa domowego składa się kwota około 2.400 netto. Kwotę tę uzyskuje strona na podstawie umowy z klubem. Z kolei żona skarżącego, wg jego oświadczenia, aktualnie nie pracuje, nie pobiera żadnych świadczeń, zajmuje się wychowywaniem dziecka. Wnioskodawca oświadczył, że w skład jego majątku wchodzi działka o powierzchni 1.166 m2, jest ona jednak obciążona kredytem hipotecznym. Poza tym, strona nie posiada żadnych innych nieruchomości, papierów wartościowych, oszczędności, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 3.000 Euro. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 31 grudnia 2014 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, również z uwzględnieniem stanu majątkowego małżonki, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. Pismem procesowym z dnia [...] r., pełnomocnik procesowy skarżącego wniósł o załączenie do akt niniejszej sprawy dokumentów i materiałów źródłowych, które zostały nadesłane w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego w sprawie o sygn. akt: I SA/Gl 332/14. Pełnomocnik oświadczył, że dokumenty te zostały złożone kilka dni temu do ww. sprawy i nie utraciły aktualności. W odpowiedzi na wezwanie wystosowane w trybie art. 255 P.p.s.a., w sprawie o sygn. akt: I SA./Gl 332/14 nadesłano następujące dokumenty: zeznanie podatkowe PIT-36L za 2013 r., z którego ustalono roczny dochód rzędu 166.814,76 zł, kontrakt sportowy z dnia [...] r., obowiązujący do [...] r., umowę najmu lokalu mieszkalnego (czynsz najmu ustalono na kwotę 2.400 zł); umowę kredytu mieszkaniowego przeznaczonego na budowę domu położonego przy ul. [...] w miejscowości W., którego raty według harmonogramu spłaty w grudniu 2014 r. wynosiły 2.886,93 zł, a od stycznia 2015 r. wynoszą 4.161,90 zł. Przedłożono także wyciągi z rachunku bankowego, do którego skierowana została egzekucja na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych (lista blokad rachunku) oraz dowody wpłat uiszczanych opłat za mieszkanie 640,59 zł (potwierdzenie transakcji "A"), telefon (330,11 zł) oraz energię elektryczną (379,01 zł). Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Odnosząc się do wniosku P. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że przy rozpoznaniu niniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uwzględniono wniosek pełnomocnika skarżącego i oparto się na dokumentacji znajdującej się już w aktach sądowych sprawy o sygn. akt: I SA/Gl 332/14. Skarżący nie zdołał wykazać, że spełnia ustawowe przesłanki, skutkujące uwzględnieniem jego wniosku. Z nadesłanego przez wnioskodawcę materiału źródłowego wynika, że jest on jedynym żywicielem rodziny, a jego stały, regularny dochód miesięczny zamyka się w kwocie 2.400 zł netto. Wydatki skarżącego wyraźnie przekraczają jego dochód. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że łącznie z wydatkami związanymi z utrzymaniem wspólnego gospodarstwa domowego, skarżącego obciąża spłata rat kredytu. Z harmonogramu spłaty rat kredytu wynika, że od stycznia 2015 r. miesięczna rata kredytu zwiększy się do 4.236,64 zł. z tego wynika, że od stycznia 2015 r. miesięczne wydatki skarżącego wyniosą 5.511,61 zł. W tym miejscu należy zaznaczyć, że w aktach sprawy znajduje się pismo pełnomocnika wnioskodawcy z dnia [...] r. z którego wynika, że skarżący korzysta z pomocy rodziny. Brak jednak żadnego oświadczenia tych osób, które by ten fakt potwierdziło. Kwestia udzielania pomocy skarżącemu i jego rodzinie (żonie i małoletniemu dziecku) przez innych członków rodziny jest w takim przypadku niezmiernie istotna. Brak jakichkolwiek danych, które pozwalałyby stwierdzić, jaki jest rodzaj tej pomocy (finansowa, czy materialna), oraz jaka jest jej wielkość i częstotliwość. W efekcie nie można stwierdzić, czy pomoc rodziny, na którą powołuje się skarżący, wystarcza mu jedynie na zaspokojenie bieżących, niezbędnych potrzeb (opłata rachunków za media, zakup żywności, środków czystości, ubrań, leków) czy też pozawala mu na szersze wydatki – w tym spłatę relatywnie wysokich rat kredytowych. Sytuacja, w której deklarowane dochody nie wystarczają na pokrycie ponoszonych wydatków nie może z góry, niejako automatycznie, przesądzać o tym, że strona zasługuje na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W przedmiotowej sprawie, stan taki spowodowany jest przede wszystkim koniecznością spłaty rat kredytu. Kredyt ten został świadomie zaciągnięty przez skarżącego, a przeznaczony został na budowę domu. Wnioskodawca mając świadomość zaciągnięcia relatywnie wysokiego zobowiązania finansowego, podpisał jednocześnie umowę najmu lokalu mieszkalnego, którego czynsz wynosi 2.400 zł. Skarżący wziął więc na siebie w pełni świadomie i dobrowolnie kolejne miesięczne wysokie zobowiązanie finansowe. Należy zaznaczyć, że w tym czasie posiadał on zameldowanie u swoich teściów. Obiektywnie rzecz biorąc, nie znajdował się więc w sytuacji, w której nie miał gzie mieszkać. Postępowanie skarżącego sprowadzało się w istocie do zaciągania w pełni świadomie i bez przymusu wysokich zobowiązań, z których obowiązkiem spłaty musiał się przecież liczyć. Zobowiązania te nie miały jednocześnie charakteru wydatków koniecznych, niezbędnych dla utrzymania swojej rodziny, czy też zapewnienia jej minimum egzystencji (np. zapewnienia rodzinie "dachu nad głową"). Skarżący nie zmniejszał swoich obciążeń finansowych, lecz świadomie je zwiększał. W tym czasie bowiem nie korzystał z lokalu swoich teściów, u których był zameldowany, lecz praktycznie jednocześnie zaciągnął dwa zobowiązania finansowe dużych rozmiarów. W przedmiotowej sprawie trudno jest więc zaaprobować działanie skarżącego, który nie tylko nie podejmuje żadnych kroków by zmniejszyć swoje zobowiązania finansowe, lecz dąży jednocześnie do przerzucenia kosztów swoich inwestycji na pozostałych współobywateli. Tak bowiem należałoby zakwalifikować działanie skarżącego, który w przeciągu ostatnich kilkunastu miesięcy zaciągnął wysokie zobowiązania, aktualnie wyraźnie przekraczające jego dochody, a obecnie wnioskuje o zwolnienie od kosztów sądowych. Tymczasem, to ze środków obywateli pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, LEX nr 393645). Nie należy również tracić z pola widzenia tego, że zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak również i w stanowisku doktryny zgodnie przyjmuje się, że zobowiązania prywatnoprawne, do których należą raty zaciągniętego kredytu nie korzystają z pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których zalicza się koszty związane z postępowaniem sądowym (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2014 r. sygn. akt II OZ 1023/14 publikowane na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wspomniany wyżej kredyt jak ustalono z akt sprawy zaciągnięty został pod budowę domu, czyli celem polepszenia sytuacji życiowej skarżącego i jego rodziny, gdyż posiadane wcześniej mieszkanie położone przy ul. [...] w C. sprzedał, a środki uzyskane z tego tytułu stanowiły wkład własny do uzyskania kredytu w wysokości 800.000 zł. Z informacji pełnomocnika, zamieszczonych w piśmie z dnia [...] r. wynika, że w tej nieruchomości nikt nie mieszka, albowiem nie ma tam jeszcze budynku, przyjąć należało, że pozyskane ze sprzedaży mieszkania oraz zaciągniętego kredytu środki nie zostały jeszcze w całości rozdysponowane. To powoduje, że złożony wniosek również i z tego powodu nie zasługuje na uwzględnienie. Co istotne, z dokumentów przedłożonych wraz z pismem z dnia [...] r. ustalono, że organ podatkowy ustanowił w dniu [...] r. zastaw skarbowy na następujących samochodach skarżącego Audi Q5 i Mercedes Benz, których przybliżona wartość wynosi 105.000 zł i 34.000 zł, co oznacza, że postępowanie egzekucyjne zostało wstrzymane do czasu uprawomocnienia się wyroku, który zapadł w sprawie podatku od towarów i usług za 2008 r. Dlatego też nie są racjonalne twierdzenia pełnomocnika procesowego wnioskodawcy, zgodnie z którymi samochód marki Mercedes Benz B200 został zbyty przed ustanowieniem zastawu rejestrowego (pkt 6 wyjaśnień pełnomocnika zawartych w piśmie z dnia [...] r.) i jako takie nie mogły być uwzględnione na korzyść skarżącego. Odnośnie nadesłanych do akt tytułów wykonawczych dotyczących podatku od towarów i usług za kolejny okres, należy stwierdzić, że nie mogą one przesądzać o zasadności wniosku złożonego w tej sprawie. Skarżący może bowiem próbować skorzystać z określonych instytucji prawnych funkcjonujących w postępowaniu egzekucyjnym w administracji (ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619), które przewidują możliwość wstrzymania, bądź też zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W tym zakresie brak jest jednak w aktach sprawy jakichkolwiek danych. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący nie zdołał wykazać, że spełnia ustawowe przesłanki skutkujące uwzględnieniem jego wniosku i przyznaniem mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.