III SA/Gl 1544/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Jużków po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.J. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy postanawia: przyznać prawo pomocy w pełnym zakresie. Z.J. prowadzący działalność gospodarcza pod firmą Przedsiębiorstwo Techniczno handlowe "A" w O. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...], którym odmówiono wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w C. z [...] r. nr [...] określającej zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za [...] r. w kwocie [...] zł. Wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia Z.J. wniósł o zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego oraz przyznanie obrońcy z urzędu, który następnie został powtórzony w złożonym [...] r. formularzu PPF. Postanowieniem z dnia 10 marca 2008 r., wydanym na posiedzeniu niejawnym, po częściowym uzupełnieniu danych zawartych we wniosku Referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazano, że z dokumentów przesłanych do Sądu nie wynika rzeczywista sytuacja majątkowa skarżącego, wręcz przeciwnie wykazane dochody z działalności gospodarczej za lata [...] i [...] r. oraz fakt, że skarżący jest pracodawcą swojego wnuka, który obowiązany jest pokrywać koszty utrzymania mieszkania skarżącego wskazują, że uiszczenie wpisu sądowego nie spowoduje uszczerbku w utrzymaniu jego i żony. Podkreślono, ze w innych sprawach zawisłych wcześniej przed tutejszym sądem skarżący został zwolniony z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego powyżej [...] zł. Nie jest też wymagany, na obecnym etapie postępowania udział zawodowego pełnomocnika. W konsekwencji uznano, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności uzasadniających prawa pomocy, który to obowiązek ciąży na wnioskodawcy i na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270, dalej p.p.s.a.) odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone w dniu [...] r. (dowód doręczenia w aktach sprawy), a następnie zaskarżone przez stronę przez wniesienie sprzeciwu z zachowaniem terminu ustawowego. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący nie zgodził się z argumentami wskazanymi w zaskarżonym postanowieniu, a w szczególności ze stwierdzeniem o możliwości uiszczenia wpisy sądowego w wysokości nawet [...] zł. Podkreślił ponownie, że cały majątek objęty jest długiem [...], na co przedstawiła stosowne pismo. Wraz z żoną utrzymuje się z [...] w wysokości [...] zł i jej [...]. Nie osiąga innych dochodów, gdyż nadal nie otrzymał zezwolenia na produkcję [...] z Urzędu Wojewódzkiego w K. Sam jest chory i wymaga opieki. Pomaga mu wnuk, który opiekuje się dodatkowo krewną jego żony. On zaś pomaga swojej siostrze, która ma [...] lat. Podkreślił, że jego trudna sytuacja materialna i upadłość prowadzonej firmy jest konsekwencją błędnej interpretacji prawa przez organy celne i opieszałość organów administracji publicznej w wydaniu zezwolenia na uruchomienie zyskownej produkcji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego (..)- art. 244 § 1 i może być przyznane w zakresie całkowitym i częściowym- art. 245 § 1 wyżej wskazanej ustawy. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 ustawy). Wniosek o przyznanie prawa pomocy strona składa na stosownym formularzu (art. 257), a kiedy jego treść okaże się niewystarczająca do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego winna go uzupełnić w zakreślonym terminie zgodnie z wezwaniem (art. 255). Na stronie, która ubiega się o przyznanie jej prawa pomocy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających jego przyznanie. W niniejszej sprawie strona złożyła wniosek o zwolnienie jej z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, a zatem w pełnym zakresie. Należy też przypomnieć, że art. 260 p.p.s.a. stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd po dokonaniu wnikliwej analizy przedstawionych przez stronę dokumentów i złożonych oświadczeń ustalił, ze strona skarżąca uprawdopodobniła, że nie stać jej na ponoszenie w całości kosztów postępowania sądowego w postaci uiszczenia wpisu sądowego w pełnej wysokości ustalonej prawem, rozporządzeniem Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) bez uszczerbku dla niej samej i członków jej rodziny. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że majątek skarżącego objęty jest długiem [...], a on sam jest osobą w [...] wieku i schorowaną, Sam wymaga opieki, a osiągane dochody w postaci [...] i korzystanie z pomocy wnuka wskazują, że każdy poniesiony przez niego wydatek stanowi uszczuplenie dochodów pogarszające jego warunki życia. Również stan zdrowia i wiek wskazują, że zasadnym jest ustanowienie dla skarżącego zawodowego pełnomocnika, który będzie reprezentował go w postępowaniu sądowym. Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi (art. 214 § 1 p.p.s.a.) i stanowi też dla obywateli o dostępności do sądu. Mając na względzie powyższe na zasadzie art. 260 i art. 254 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uznał, że skarżący wykazał zasadność złożonego wniosku i przyznał prawo pomocy w pełnym zakresie, przez przyznanie adwokata i zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego.