III SA/Gl 1544/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF. Wniosek ten obejmował żądanie zwolnienia od kosztów sadowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący stwierdził, że uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 400 zł (skarżący dwoma skargami zainicjował dwa postępowania sądowoadministracyjne, w których łączny wpis sądowy wynosi 400 zł) jest zbyt "wysokie" i przekracza jego możliwości finansowe. Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoją żoną E, oraz dwójką małoletnich dzieci: M.K,. (9 lat) i M.K. (2 lata). Na majątek skarżącego składa się dom o powierzchni 120 m2, nieruchomość rolna o powierzchni [...]ha i działka o powierzchni [...]ha. Poza tym, skarżący nie posiada innych nieruchomości, ruchomości, oszczędności, zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Strona jest współwłaścicielem wyżej wymienionych nieruchomości razem ze swoją żoną. Dochody miesięczne wspólnego gospodarstwa domowego skarżącego wg jego oświadczenia kształtują się następująco: A.K. osiąga z gospodarstwa rolnego około 250 zł brutto, a z prac dorywczych – 500 zł brutto. Jego żona natomiast pobiera zasiłek wyrównawczy w kwocie 400 zł i zasiłek rodzinny w kwocie 159 zł. W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 30 grudnia 2011 r., referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie i udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 12 stycznia 2012 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki pocztowej, zawierającej to wezwanie, a znajdującej się w aktach sądowych. Pismem z dnia [...]r. skarżący zwrócił się o przedłużenie terminu na dostarczenie wszystkich dokumentów i zaświadczeń, o które był wzywany. W odpowiedzi na ten wniosek, referendarz sądowy pismem z dnia 25 stycznia 2012 r. uwzględniając wniosek strony, przedłużył ten termin do dnia 6 lutego 2012 r. Pismo to zostało doręczone skarżącemu dopiero w dniu 3 lutego 2012 r. W odpowiedzi na w/w zarządzenie, strona skarżąca pismem z dnia [...]r. stwierdziła, że jest fizyczną niemożliwością, aby mógł przedstawić w tak krótkim terminie wszystkie wymagane dokumenty i wniósł o kolejne przedłużenie terminu do wykonania wezwania. Do dnia dzisiejszego jednak wnioskodawca nie nadesłał żadnych dokumentów do akt sprawy. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku A.K., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący złożył jedynie wniosek o prawo pomocy i nie udowodnił w żaden sposób, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy. Skarżący nie nadesłał żadnych dokumentów, o które był wzywany. Stosownie do art. 255 P.p.s.a., wskazanym zresztą w cytowanym wezwaniu referendarza sądowego, skierowanym do skarżącego, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to strona zobowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący w piśmie z dnia [...]r. wnioskował o przedłużenie tego terminu. Rozpoznający wniosek przychylił się do tego wniosku. Jednak wezwanie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 12 stycznia 2012 r. A do dnia dzisiejszego nie zostały nadesłane żadne dokumenty, ani nawet oświadczenia pisemne strony. Co istotne, nie zostały nadesłane żadne dokumenty, ani materiały źródłowe pomimo tego, że treść wezwania znana jest już skarżącemu od sześciu tygodni. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.