III SA/Gl 1545/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF. Wniosek ten obejmował żądanie zwolnienia od kosztów sadowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący stwierdził, że uiszczenie wpisu sądowego w kwocie [...] zł (skarżący dwoma skargami zainicjował dwa postępowania sądowoadministracyjne, w których łączny wpis sądowy wynosi [...] zł) jest zbyt "wysokie" i przekracza jego możliwości finansowe. Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoją żoną E. oraz dwójką małoletnich dzieci: M. K. ([...] lat) i M. K. ([...] lata). Na majątek skarżącego składa się dom o powierzchni [...] m2, nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha i działka o powierzchni [...] ha. Poza tym, skarżący nie posiada innych nieruchomości, ruchomości, oszczędności, zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Strona jest współwłaścicielem wyżej wymienionych nieruchomości razem ze swoją żoną. Dochody miesięczne wspólnego gospodarstwa domowego skarżącego wg jego oświadczenia kształtują się następująco: A. K. osiąga z gospodarstwa rolnego około [...] zł brutto, a z prac dorywczych – [...] zł brutto. Jego żona natomiast pobiera zasiłek wyrównawczy w kwocie [...] zł i zasiłek rodzinny w kwocie [...] zł. W tym stanie rzeczy, pismem z dnia [...] r., referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Pismem z dnia [...] r. skarżący zwrócił się o przedłużenie terminu na dostarczenie wszystkich dokumentów i zaświadczeń, o które był wzywany. W odpowiedzi na ten wniosek, referendarz sądowy pismem z dnia [...] r. uwzględniając wniosek strony, przedłużył ten termin do dnia [...] r. Pismo to zostało doręczone skarżącemu dopiero w dniu [...] r. W odpowiedzi na to zarządzenie, skarżący pismem z dnia [...] r. stwierdził, że jest fizyczną niemożliwością, aby mógł przedstawić w tak krótkim terminie wszystkie wymagane dokumenty i wniósł o kolejne przedłużenie terminu do wykonania wezwania. Postanowieniem z 21 lutego 2012 r. referendarz sądowy odmówił prawa pomocy. Postanowienie to zostało przez skarżącego zaskarżone sprzeciwem. Do sprzeciwu skarżący dołączył następujące dokumenty: -poświadczenie zamieszkania pod wskazanym przez skarżącego adresem samego skarżącego, jego małżonki i dwójki małoletnich dzieci; -kserokopię decyzji wójta miny K. przyznającej małżonce skarżącego zasiłek rodzinny w łącznej kwocie [...] zł; -zaświadczenie kierownika Biura Powiatowego ARiMR stwierdzające otrzymanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2011 w łącznej kwocie [...] zł; -oświadczenie skarżącego, z którego wynika, że nie wykonywał w okresie od [...] r. do [...] r. żadnych prac dorywczych i nie osiągnął z tego tytułu dochodów; -wyciągi bankowe za okres od [...] r. do [...] r. -kserokopię umowy dzierżawy nieruchomości rolnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu na postanowienie referendarza, który nie został odrzucony, postanowienie to traci moc a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku A. K., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący wykazał istnienie przesłanek przemawiających za przyznaniem mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, jednakże uczynił to dopiero zgłaszając sprzeciw, wcześniej nie nadesłał stosownych dokumentów Z załączonych do sprzeciwu dokumentów wynika bowiem, iż skarżący nie osiąga stałych dochodów. Ponadto jego małżonka korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej związanych z wychowaniem dziecka. W okresie objętym nadesłanym wciągami bankowymi wydatki skarżącego i jego małżonki kształtowały się w wysokości [...] zł ([...]), [...] zł ([...]) i [...] zł ([...]), natomiast jedyne wpływy na rachunek bakowy odnotowano w [...]r. w kwocie [...] zł. Z kolei z początkiem [...] r. na koncie odnotowano [...] zł a więc kwotę niższą niż suma wpisów w przedmiotowych sprawach. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.