III SA/Gl 1545/13
WyrokWSA w Gliwicach2014-02-26
Skład orzekający: Anna Apollo, Magdalena Jankiewicz, Mirosław Kupiec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego o zabezpieczeniu przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług, gdy podatnik przebywa w zakładzie karnym, nie przedkłada dokumentacji podatkowej i istnieją wątpliwości co do faktycznego charakteru transakcji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo utrzymał w mocy decyzję o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego. Kluczową przesłanką było istnienie uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania podatkowego, wynikającej z trwałych zaległości podatkowych, braku dokumentacji, utrudniania kontroli oraz trudnej sytuacji finansowej podatnika i jego rodziny. Postępowanie zabezpieczające jest odrębne od postępowania wymiarowego, a jego celem jest zapewnienie przyszłej egzekucji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego o zabezpieczeniu przybliżonej kwoty zobowiązań podatkowych w podatku VAT za okres od stycznia do września 2011 r. Podatnik, przebywający w Areszcie Śledczym, nie przedłożył wymaganej dokumentacji księgowej, a kontrola wykazała nieprawidłowości zarówno po stronie podatku należnego (wystawienie faktur niepotwierdzających czynności), jak i naliczonego (brak dokumentacji). Podatnik podnosił, że zdarzenia gospodarcze miały miejsce, a brak dokumentacji wynikał z pożaru samochodu lub przebywania w zakładzie karnym.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędzia WSA Mirosław Kupiec, Protokolant Specjalista Anna Charchuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2014 r. przy udziale – sprawy ze skargi A.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (zabezpieczenia przybliżonej kwoty zobowiązań podatkowych) oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z [...] r. znak [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. znak [...] z [...] r. zabezpieczającą przybliżone kwoty zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług A. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą PHU ""A" ", ul. [...] , [...] J. , NIP: [...] za okres od stycznia do września 2011 r.
W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ powołał art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 13 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.).
Rozstrzygnięcie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W złożonych w Urzędzie Skarbowym w J. deklaracjach VAT-7 skarżący wykazał zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za:
-styczeń 2011 r. w wysokości [...] zł;
- luty 2011 r. w wysokości [...] zł;
- marzec 2011 r. w wysokości [...] zł;
- kwiecień 2011 r. w wysokości [...] zł;
- maj 2011 r. w wysokości [...] zł;
- czerwiec 2011 r. w wysokości [...] zł;
- lipiec 2011 r. w wysokości [...] zł;
- sierpień 2011 r. w wysokości [...] zł;
- wrzesień 2011 r. w wysokości [...] zł
Następnie pracownicy Urzędu Skarbowego w J. przeprowadzili u A.M. kontrolę podatkową w zakresie prawidłowości rozliczeń z budżetem Państwa podatku VAT za okres od stycznia do września 2011 r.
Kontrolowany - pomimo wezwania z [...] r. - nie przedłożył ani nie wskazał miejsca przechowywania dokumentacji księgowej dotyczącej podatku VAT za wskazany okres, tj.: rejestrów (ewidencji) dostaw i nabyć; faktur VAT dokumentujących dostawy i nabycia; ewidencji: środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych, wyposażenia; wyciągów bankowych; informacji o posiadanych rachunkach bankowych; zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej; decyzji o nadaniu numeru REGON; umów najmu nieruchomości i ruchomości; umów leasingu; umowy z biurem rachunkowym.
W dniu [...] r. A. M. został przesłuchany w Areszcie Śledczym w M. w charakterze strony oświadczając m.in., że: siedziba jego firmy znajduje się w miejscu zamieszkania (tj. w J. przy ul. [...] ); umowa najmu lokalu w J. przy ul. G. została wypowiedziana przez wynajmującego w 2008 r., jednak nie dokonał aktualizacji danych rejestracyjnych; działalność gospodarczą pod nazwą PHU ""A" " prowadzi przebywając w Areszcie Śledczym w M. . Posiada bowiem dostęp do telefonu oraz możliwość widzeń celem odebrania sporządzonych przez niego w Areszcie deklaracji VAT-7 do dostarczenia do Urzędu Skarbowego. Po odbiór tych deklaracji zgłasza się żona A. M. wraz z córką M. M. . Dane do deklaracji dostarczane są telefonicznie przez zaufane osoby, osoby te podają wartości sprzedaży i wartości zakupu jakie powinny być wykazane w deklaracji VAT-7; skarżący odmówił ujawnienia personaliów tych osób. Oświadczył, że dokumentacja podatkowa za okres od 2007 r. do grudnia 2010 r. lub stycznia 2011 r. uległa zniszczeniu w wyniku pożaru spowodowanego samozapłonem instalacji gazowej w samochodzie marki [...] , w którym była wieziona celem podpisania umowy z biurem rachunkowym; dokumentacja za pozostałe miesiące 2011 r. (tj. od lutego 2011 r.) znajduje się w różnych miejscach u jego kontrahentów: odbiorców i dostawców; nie posiada rejestrów VAT za 2011 r., gdyż nikt ich nie prowadził; cała dokumentacja podatkowa zostanie odtworzona po opuszczeniu Aresztu Śledczego w M. ; nie posiada kopii faktur VAT, gdyż oryginały i kopie faktur znajdują się u kontrahenta; nie podpisywał żadnych faktur VAT dokumentujących dostawy w okresie kontrolowanym i nie widział tych faktur; wysokość faktur za daną usługę otrzymywał telefonicznie; odmawia podpisania zgody na wystąpienie przez Naczelnika US do instytucji finansowych o informację o posiadanych rachunkach bankowych; osoba godna zaufania ma jego karty bankomatowe, przy pomocy których reguluje wszystkie zobowiązania - nie może podać jej nazwiska z uwagi na jej bezpieczeństwo; dokumentację objętą kontrolą przedstawi organowi podatkowemu po opuszczeniu Aresztu Śledczego w M. , co winno nastąpić [...] r. G. M. , syn skarżącego, przesłuchiwany w charakterze świadka wskazał, że rzekomo udzielone mu przez ojca pełnomocnictwo przed notariuszem A. S. do reprezentowania firmy ""A" " jest sfałszowane.
Natomiast w toku kontroli ujawniono szereg nieprawidłowości mających wpływ na rozliczenie przez stronę podatku VAT za okres do stycznia do września 2011 r.:
1. po stronie podatku należnego - wystawienie na rzecz B. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "B" " faktur VAT nie potwierdzających czynności faktycznie dokonanych na łączną kwotę netto [...] zł; podatek VAT [...] zł (vide: protokół kontroli podatkowej przeprowadzonej przez pracowników Urzędu Skarbowego w B. B. M. , karty 183-188 akt sprawy; protokół przesłuchania 3 sierpnia 2012 r. w charakterze świadka M. M. (ojca B. ), karty 142-143 akt sprawy; protokół przesłuchania [... ] r. w charakterze świadka B. M. , karty 116-119 akt sprawy);
2. po stronie podatku naliczonego - brak jakiejkolwiek dokumentacji księgowej, w szczególności brak faktur lub ich duplikatów potwierdzających nabycie towarów lub usług związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą na łączną kwotę netto [...] zł; podatek VAT [...] zł.
Powyższe ustalenia legły u podstawy określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego A. M. za okres od stycznia do grudnia 2011 r. w wysokości [...] zł, w tym [...] zł podatku należnego do zapłaty na podstawie art. 108 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jednolity Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 z późn. zm.) wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi od kwoty ([...] zł), stanowiącej różnicę pomiędzy przybliżoną kwotą zobowiązania ([...] zł) a kwotą faktycznie zapłaconą z deklaracji VAT-7 ([...] zł) w wysokości [...] zł (karta 246 akt sprawy).
W czasie trwania kontroli ustalono również, A. M. nie uiścił - innych niż objęte zabezpieczeniem - zobowiązań w podatku VAT za: październik 2012 r. w wysokości [...] zł; listopad 2012 r. w wysokości [...] zł; grudzień 2012 r. w wysokości [...]zł; styczeń 2013 r. w wysokości [...]zł (karty 10-11 i 83 akt sprawy). Należności za okres październik - grudzień 2012 r. zostały objęte tytułami wykonawczymi numer [...]i są przymusowo realizowane w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W jego toku organ egzekucyjny zajął wierzytelności zobowiązanego z rachunków bankowych prowadzonych przez:
(a) "C" w K. , który udzielił odpowiedzi, że z uwagi na brak środków na rachunku dłużnika nie jest możliwa realizacja zajęcia wierzytelności;
(b)"D" w . , który udzielił odpowiedzi, że brak jest środków umożliwiających przekazanie zajętej kwoty;
(c) "E" w W. , który udzielił odpowiedzi, że przyjmuje do realizacji zajęcie rachunku bankowego;
(d) "F" w S. , który udzielił odpowiedzi, że na rachunku bankowym wystąpił zbieg egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową (karta 83 akt sprawy).
Ponadto, podatnik został ukarany karami grzywny za wykroczenia karne skarbowe polegające na uporczywym niewpłacaniu podatku - mandat z 6 listopada 2007 r. oraz niezłożenie w terminie deklaracji/oświadczenia - mandat z dnia 18 grudnia 2009 r. (karta 1 akt sprawy). Mimo wezwania organu skarżący nie złożył także oświadczenia o nieruchomościach i prawach majątkowych mogących być przedmiotem hipoteki przymusowej, rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych mogących być przedmiotem zastawu skarbowego na druku ORD-HZ (karty akt sprawy 97 i 107).
Umowa najmu lokalu użytkowego w J. przy ul. [...] zawarta przez podatnika z Zespołem Lecznictwa Otwartego [...] r. została wypowiedziana przez wynajmującego od 31 marca 2008 r. z uwagi na nieregulowanie czynszu przez najemcę (karty 215-219 akt sprawy).
Z informacji o wysokości dochodu/straty z pozarolniczej działalności gospodarczej (formularz PIT/B) złożonych przez podatnika w załączeniu do zeznań o wysokości osiągniętego dochodu/poniesionej straty wynika, że osiągnął on dochód w roku podatkowym: 2010 (deklaracja PIT 36) w wysokości [...] zł; 2011 (deklaracja PIT 36L) w wysokości [...] zł; 2012 (deklaracja PIT 36L) w wysokości [...] zł (karty 63-75 akt sprawy).
Podsumowując organ wskazał, że w toku kontroli kontrolowany nie przedłożył dokumentacji podatkowej; nie upoważnił Naczelnika US w J. do wystąpienia do banków w sprawie informacji o jego rachunkach bankowych; odmówił złożenia oświadczenia na formularzu ORD-HZ pomimo prawidłowego wezwania; przebywa w Areszcie Śledczym w M. z terminem zwolnienia przypadającym na dzień [...] r.; przybliżona wartość zobowiązań podatkowych za objęte zaskarżoną decyzją okresy rozliczeniowe znacząco przewyższa kwoty wykazane w deklaracjach VAT-7.
W związku z ustaleniami powziętymi w toku kontroli Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. decyzją z [...] r. znak [...] zabezpieczył przybliżone kwoty zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług wraz odsetkami za zwłokęalbowiem uznał, że zaistniały przesłanki określone w art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej do dokonania zabezpieczenia na majątku strony przed wydaniem decyzji wymiarowych, gdyżzachodzi uzasadniona obawa, że A. M. nie wykona zobowiązań podatkowych w podatku VAT za ww. okresy rozliczeniowe z uwagi m.in. na trwałe nieuiszczanie wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym.
Pismem z [...] r. podatnik złożył odwołanie od ww. decyzji pierwszoinstancyjnej wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu odwołania podniósł, że:
1) wszystkie zdarzenia gospodarcze występujące w ujawnionych dokumentach u kontrahentów miały faktyczne miejsce, a prace inwestycyjne były wykonywane sprzętem, urządzeniami i maszynami budowlanymi wynajmowanymi przez PHU ""A" ";
2) nieprawdą jest, jakoby celowo utrudniał czynności kontrolne, w szczególności, że w dacie ich dokonania nie był w stanie przedstawić dokumentacji podatkowej;
3) Urząd Skarbowy w J. mógł wystąpić z wnioskiem o udzielenie mu przepustki losowej lub przerwy w odbywaniu kary na czas trwania kontroli;
4) podjęto wobec niego szeroko zakrojoną kontrolę skarbową z zaangażowaniem Prokuratury oraz Policji, na okoliczność wprowadzania do obrotu "pustych faktur" przez - pełniącą rolę tzw. "słupa - PHU ""A" ";
5) nie sprawdzono w podmiocie ""B" " B.M. magazynowanych urządzeń, maszyn, sprzętu budowlanego, które dostarczał Z.B. z firmy ""G" " z D. ;
6) działania organów podatkowych i ścigania doprowadziły odwołującego się na skraj bankructwa, a jego rodzina, której głównym źródłem utrzymania były dochody z działalności gospodarczej została zepchnięta na margines społeczny;
7) padł ofiarą "przestępstwa urzędniczego", a za wykroczenia i przestępstwa skarbowe jest wielokrotnie karany.
W toku postępowania odwoławczego organ II instancji uzupełnił materiał dowodowy o dokumenty - wymienione w piśmie z [...] r. znak [...] (karta 76 akt administracyjnych) - świadczące o obawie niewykonania przez A. M. zobowiązań podatkowych w podatku VAT za okresy rozliczeniowe objęte zaskarżoną decyzją (vide: pismo Naczelnika US w J. z [...] r. znak [...] , karta 247 akt sprawy).
Po rozpatrzeniu sprawy w postępowaniu odwoławczym Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzją z [...] r. znak [...]utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z [...]r. znak [...].
Pismem z [...]r. A. M. zaskarżył imieniem własnym decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...] r. znak [...]wnosząc o uchylenie decyzji organu podatkowego naliczającą nowy wymiar podatku VAT za 2011 r.
W uzasadnieniu skargi strona nie odniosła się właściwie do kwestii zabezpieczenia zobowiązań podatkowych a zarzuty i twierdzenia odnoszą się w istocie do decyzji określającej podatek od towarów i usług. Podniosła ona, że:
1) przesłanki, którymi kierował się organ podatkowy podejmując zaskarżoną decyzję oparte są na błędnym założeniu jakoby firma skarżącego wystawiała faktury dokumentujące czynności niedokonane;
2) przebywając w Zakładzie Karnym w M. . uzgodnił wystąpienie przez Urząd Skarbowy w J. o przepustkę losową, co umożliwi przedłożenie dokumentacji księgowej do kontroli;
3) podjęto wobec niego szeroko zakrojone postępowanie w sprawie tzw. "pustych faktur", które "zakończyło się bez postawienia komukolwiek zarzutów, wykazując, że czynności gospodarcze wykazywane w fakturach miały rzeczywiste zdarzenia",
4) w Sądzie Rejonowym w J. toczy się postępowanie karne skarbowe z oskarżenia US w J. o utrudnianie kontroli podatkowej;
5) organ pierwszej instancji - nie czekając na zakończenie postępowania śledczego i sądowego - zakończył postępowanie "protokołem pokontrolnym", podejmując biurokratyczną decyzję administracyjną, która spowodowała "lawinowe narastanie zadłużenia" skarżącego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wskazał, że w oparciu o zgromadzone dowody uznał, iż sprawie spełnione zostały przesłanki zabezpieczenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego wynikające z art. 33 § 1 O.p., a postępowanie w przedmiocie zabezpieczenia jest postępowaniem odrębnym w stosunku do postępowania wymiarowego. Ewentualne nieprawidłowości dotyczące postępowania wymiarowego lub wydanej po jego przeprowadzeniu decyzji nie wpływają na ocenę prawidłowości postępowania zabezpieczającego. Zatem kwestie związane z wymiarem podatku VAT za okres od stycznia do września 2011 r., nie mogą być przedmiotem analizy w postępowaniu dotyczącym zabezpieczenia zobowiązania, jako przedwczesne. Natomiast do dnia sporządzenia odpowiedzi na skargę wobec podatnika nie zostały wydane decyzje wymiarowe obejmujące zabezpieczone okresy rozliczeniowe.
W piśmie procesowym z [...] r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał dotychczasowe wnioski i ich uzasadnienie. Podniósł, że w stosunku do skarżącego nie zachodzi obawa, że nie wykona on dobrowolnie swego zobowiązania podatkowego, gdyż mimo odbywania kary pozbawienia wolności, przy pomocy rodziny i bliskich zaufanych osób nadal prowadzi działalność gospodarczą, która jest podstawą utrzymania jego rodziny, zatem zarzut obawy czy należności podatkowe zostaną uiszczone jest chybiony. Wskazał także, że podatnik nie utrudniał kontroli, a część dokumentów uległa zniszczeniu w wyniku samozapłonu samochodu, którym były przewożone, zatem był to po prostu nieszczęśliwy wypadek.
Na rozprawie 26.02.2014 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i złożył pismo procesowe skarżącego z 18.02.2014 r., w którym po raz kolejny wskazuje on, że zdarzenia gospodarcze miały miejsce, a po opuszczeniu zakładu karnego dokona odtworzenia dokumentacji podatkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., - dalej powoływana jako p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c tej ustawy).
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można Dyrektorowi Izby Skarbowej w K. zarzucić naruszenia przepisów prawa.
Zgodnie z art. 33 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przed terminem płatności może być zabezpieczone na majątku podatnika, a w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim także na majątku wspólnym, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, a w szczególności gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję. W przypadku zabezpieczenia na majątku wspólnym małżonków przepis art. 29 § 2 stosuje się odpowiednio.
§ 2 pkt 2 O.p. zabezpieczenia w okolicznościach wymienionych w § 1 można dokonać również w toku postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej, przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego.
§ 4 pkt 2 O.p. w przypadku, o którym mowa w § 2, organ podatkowy na podstawie posiadanych danych co do wysokości podstawy opodatkowania określa w decyzji o zabezpieczeniu przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego oraz kwotę odsetek za zwłokę należnych od tego zobowiązania na dzień wydania decyzji o zabezpieczeniu, jeżeli zabezpieczenie następuje przed wydaniem decyzji, o której mowa w § 2 pkt 2.
Z powyższego wynika, że główną przesłanką wydania decyzji o zabezpieczeniu wykonania zobowiązania podatkowego w trybie przepisów art. 33 § 1 i 2 O.p. jest uzasadniona obawa, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. Ustawodawca nie wyjaśnił, co należy rozumieć przez ową "uzasadnioną obawę". Wskazał jedynie dwie szczegółowe przesłanki, które mogą taką obawę uzasadniać, a mianowicie gdy "podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym" lub "dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję". Ponadto obie wymienione w art. 33 § 1 O.p. przesłanki szczegółowe stanowią jedynie przykłady działania uzasadniającego obawę niewykonania zobowiązania podatkowego i z całą pewnością nie stanowią katalogu zamkniętego.
Odnosząc się do przesłanki trwałego nie uiszczania wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym zauważyć trzeba, że ma ono miejsce wówczas, gdy podatnik nie płaci zobowiązań podatkowych przez dłuższy czas i dotyczy to jego wszystkich zobowiązań, a nie tylko jednego zobowiązania. Natomiast Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. prowadzi postępowania egzekucyjne z majątku skarżącego w związku z zaległościami w łącznej wysokości [...] zł z tytułu podatku od towarów i usług za październik, listopad i grudzień 2012 roku. Poza tym nie uregulował on w ustawowym terminie zobowiązania w tym podatku za styczeń 2013 roku w wysokości [...] zł. Termin płatności zobowiązań za okres od stycznia do września 2011 r. upłynął prawie półtora roku przed dniem wydania decyzji organu I instancji i do tego czasu nie zostały one zapłacone. Był również karany mandatem karnym za uporczywe niepłacenie podatków i okoliczność ta również stanowi spełnienie przesłanki "nieuiszczenia wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym."
W kwestii dokonywania czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję, organ nie mógł ustalić, czy strona takowych czynności dokonujena skutek działań samego podatnika. Mimo, iż był o to wzywany nie złożył on bowiem oświadczenia o swym stanie majątkowym, co może wskazywać na zamiar zbycia lub ukrycia majątku, z którego egzekucja byłaby możliwa.
Wskazać także trzeba na inne okoliczności uzasadniające istnienie obawy, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane, gdyż jak wyżej wskazano, dwie przytoczone w art. 33 § 1 O.p. przesłanki mają jedynie charakter przykładowy.
Sąd podziela stanowisko organu podatkowego, że okoliczności faktyczne sprawy wskazują, że wykonanie zobowiązań może być zagrożone.
Podatnik bowiem uchylał się od składania wyjaśnień i okazania dokumentów co do przedmiotu i zakresu kontroli. Nie wskazując żadnych kontrahentów, nie podając żadnych nazwisk osób z nim współpracujących podatnik utrudniał czynności kontrolne. Ponadto skarżący w toku kontroli nie przedłożył żadnej dokumentacji podatkowej (faktur VAT, rejestrów nabyć i dostaw, ewidencji środków trwałych), mimo ciążącego na nim takiego obowiązku. Uchylał się od złożenia wyjaśnień i okazania dokumentów co do przedmiotu i zakresu kontroli. Skarżący wręcz celowo utrudniał przeprowadzenie czynności kontrolnych nie wskazując żadnych kontrahentów, nie podając żadnych nazwisk osób z nim współpracujących.
W trakcie przesłuchania w charakterze strony [...] roku zeznał on między innymi że:
- nie posiada rejestrów VAT dot. nabyć i dostaw za rok 2011,
- dokumentacja podatkowa za kontrolowany okres nie była prowadzona,
- nie posiada także faktur VAT,
- oryginały i kopie faktur znajdują się u kontrahentów,
- nie podpisywał żadnych faktur VAT dokumentujących dostawy w kontrolowanym okresie,
- nie widział tych faktur,
- wysokość faktur za daną usługę otrzymywał telefonicznie,
- nie pamięta nazw firm od których wynajmował sprzęt,
- nie posiada magazynów i hal,
- nie zatrudnia pracowników.
Skarżący oświadczył także, że prowadzi działalność gospodarczą podczas pobytu w zakładzie karnym korzystając z pomocy zaufanych osób. Odmówił jednak podania danych osobowych tych osób. Oświadczył także, iż osoby te pomagają mu na zasadzie wzajemności i po ujawnieniu ich nazwisk mogłyby zaprzestać dalszej pomocy. Stwierdził, że dokumentacja podatkowa będzie odtworzona dopiero po opuszczeniu aresztu śledczego. Oświadczył także, że przedmiotem dostaw był wynajem sprzętu budowlanego, lecz nazw firm, od których wynajmuje sprzęt nie może podać, z uwagi na konsekwencje jakie poniosłyby te firmy. Umów pisemnych na wynajem sprzętu jednak nie posiada, były to umowy z 2007-2008 roku, które uległy zniszczeniu w wyniku pożaru. Nie jest w stanie podać nazw dostawców. Zaufana osoba działa w jego imieniu w zakresie nabyć. Nie przedstawił żadnych informacji o sposobie nawiązywania kontaktów handlowych z kontrahentami i realizacji ewentualnych zleceń w sytuacji, gdy jako skazany przebywał w Areszcie Śledczym.
Ponadto z uzasadnioną obawą niewykonania zobowiązania podatkowego mamy do czynienia w przypadku trudnej sytuacji finansowej podmiotu zobowiązanego. Również sytuacja finansowa rodziny podatnika, jako mająca bezpośredni wpływ na sytuację finansową samego podatnika potwierdza stan obawy nie wykonania zobowiązań.
Natomiast sam skarżący wskazuje, że głównym źródłem utrzymania jego rodziny są dochody z jego działalności gospodarczej, lawinowo narasta zadłużenie z tytułu korzystania z mieszkania (z czego wynika, że dochody z działalności są na tyle niewielkie, że nie pozwalają na pokrycie tych kosztów), jego żona zaś "od 10 lat choruje na astmę i posiada dochody ok. 550 zł miesięcznie i przy uczącym się synu nie jest w stanie utrzymać gospodarstwa domowego."
W orzecznictwie wyrażono pogląd, że uzasadniona obawa dla dokonania zabezpieczenia zobowiązania podatkowego będzie miała miejsce w przypadku złej kondycji finansowej podatnika, w sytuacji gdy przewidywana kwota zobowiązania podatkowego jest niewspółmiernie wysoka w stosunku do jego możliwości finansowych,w szczególności w sytuacji, gdy już istniejące zaległości wraz z odsetkami za zwłokę stanowią znaczną wysokość w porównaniu z dochodami wykazanymi w deklaracjach podatkowych za poszczególne lata podatkowe, a strona nie podejmuje działań, by te zobowiązania regulować. (Tak wyrok WSA w Gliwicach z 2 sierpnia 2008 r. I SA/Gl 432/09, LEX nr 748238, który Sąd orzekający aprobuje). W niniejszej sprawie skarżący wykazał w deklaracjach podatkowych dochód w kwotach:
-2010 r. – [...] zł,
- 2011 r. – [...] zł,
- 2012 r. – [...] zł,
co wskazuje na znaczną dysproporcję pomiędzy dochodami skarżącego i kwotą zabezpieczonych zobowiązań, która wynosi prawie [...] zł bez odsetek, a obecnie podatnik przebywa w Areszcie Śledczym.
Zatem Sąd podzielił stanowisko organu podatkowego, że fakt niepłacenia podatków w zestawieniu z okolicznościami faktycznymi spawy – brakiem jakiejkolwiek dokumentacji podatkowej, niepodaniem nazwisk osób rzekomo współpracujących z podatnikiem w prowadzeniu działalności, nazwisk kontrahentów, wskazuje na zagrożenie braku zapłaty zobowiązań podatkowych i nierzetelność w prowadzeniu działalności gospodarczej. Świadczy o tym także fakt, że mimo, iż postępowanie dotyczyło części roku 2011, a decyzja I instancji wydana została 22.03.2013 r. strona nie dokonała odtworzenia dokumentacji podatkowej zniszczonej w pożarze samochodu. Skoro fakt przebywania w zakładzie karnym nie stanowi przeszkody w prowadzeniu działalności, to tym bardziej nie powinna stanowić takiej przeszkody w wystąpieniu do kontrahentów o doręczenie duplikatów zniszczonych dokumentów.
Fakt, że w dacie wydania decyzji o zabezpieczeniu nie jest znana dokładna wysokość zobowiązania podatkowego nie stanowi przeszkody do ustanowienia zabezpieczenia. Dla tego celu konieczne jest jedynie wykazanie uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązań, bo organ podatkowy dokonujący zabezpieczenia nie jest zobowiązany żadnym przepisem do dokładnego określenia wysokości tego zobowiązania. Wystarczające są takie dowody, które pozwalają ustalić przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego. Organ wyliczył natomiast szacunkową wartość tego zobowiązania, która nie musi odpowiadać wartości rzeczywistej. Rzeczywista wartość będzie dopiero ustalana na podstawie odpowiedniego postępowania dowodowego w ramach postępowania prowadzącego do wydania decyzji wymiarowej.
Natomiast w niniejszej sprawie organy niewątpliwie uprawdopodobniły fakt istnienia zobowiązania podatkowego poprzez wskazanie na okoliczności związane z działalnością polegającą na wystawianiu w okresie objętym decyzją tzw. "pustych faktur" dla B. M. na kwotę netto [...] zł, podatek VAT [...] zł (karta 252 akt administracyjnych).
Wyżej przytoczone argumenty potwierdzają, że organ podatkowy zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy niezbędny do wydania decyzji w przedmiocie zabezpieczenia, o którym mowa w art. 33 Ordynacji podatkowej. Ponadto badając istnienie przesłanek do jego zastosowania organ oceniał przedmiotowe okoliczności na podstawie całego zebranego materiału dowodowego i wykazał, że zachodzi uzasadniona obawa, iż zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. Zaskarżona decyzja zawiera prawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne.
Mając powyższe na względzie, Sąd uznał, że decyzja Dyrektora Izby Skarbowej nie narusza prawa. W związku z tym, Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.), skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło