III SA/Gl 155/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu [...] stycznia 2009 r. (data nadania na poczcie) skarżąca Spółka z o.o. "A" z siedzibą w C. (zwana dalej Spółką) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. Spółka ta, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła w dniu [...] marca 2009 r. na urzędowym formularzu wniosek o prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie do kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, podniosła, że w wyniku postępowania egzekucyjnego, w trakcie którego zajęto jej rachunki bankowe, straciła płynność finansową. W rubryce nr 6 wniosku – wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych – wpisała sumę [...] zł, zaś w rubryce nr 7 – wartość środków trwałych wnioskodawcy – [...] zł. Ponadto wskazała, że w ostatnim roku obrotowym jej zysk wyniósł [...] zł oraz, że na jej rachunkach bankowych nie ma środków, jedynie [...] zł na jednym z nich. Do wniosku dołączyła m.in. odpisy zawiadomień o zajęciu wspomnianych rachunków bankowych z dnia [...] grudnia 2008 r., w których sumę do przekazania z rachunków określiła na kwotę [...] zł, oraz zaświadczenia z którego wynika, iż stan zaległości podatkowych na dzień [...] lutego 2009 r. wynosił [...] zł. Ponadto, wykonując wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, strona nadesłała wszystkie żądane dokumenty, tj. m.in.: wykaz środków trwałych na dzień [...] marca 2009 r. (wykazała w nim środki trwałe, m.in. w postaci nieruchomości, o łącznej wartości [...] zł), raport kasowy za miesiące od stycznia do marca 2009 r. (bilans otwarcia [...] zł), sprawozdanie finansowe za 2008 r., rachunek wyników. Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2009 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy we wspomnianym zakresie. Pismem z dnia [...] maja 2009 r. pełnomocnik Spółki wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza. Przy piśmie z dnia [...] maja 2009 r. przedłożył kopię wniosku o ogłoszenie upadłości. . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak stanowi art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwaną dalej "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie złożony przez Spółkę sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy wywołał taki skutek, że Sąd jest zobowiązany ponownie rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy uwzględniając okoliczności faktyczne sprawy i zebrany materiał dowodowy istniejący w chwili obecnej. Podstawy prawne przyznania prawa pomocy są następujące. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 245 § 1 P.p.s.a. na wniosek strony może być przyznane jej prawo pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym. W zakresie całkowitym przyznanie prawa pomocy jednostce organizacyjnej, jaką jest spółka z o.o., winno nastąpić wówczas, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast częściowe przyznanie prawa pomocy następuje w przypadku, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.). Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy osobie prawnej (w tym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) ma charakter fakultatywny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzić do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Warto również zwrócić uwagę, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Oceniając zebrany materiał dowodowy, Sąd uznał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż Spółka nie wykazała w dostateczny i przekonujący sposób, że nie dysponuje wystarczającą ilością środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Co więcej, z analizy stanu majątkowego wnioskodawcy jednoznacznie wynika, że posiada on środki finansowe, tj. w szczególności: bilans (wykazał w nim na koniec okresu m.in. aktywa obrotowe w kwocie [...] zł, należności krótkoterminowe w kwocie [...] zł i środki pieniężne w kasie i na rachunkach w kwocie [...] zł, a z drugiej strony zobowiązania w kwocie [...] zł, w tym publicznoprawne w kwocie [...] zł i rachunek wyników (wykazał w nim m.in. przychody netto ze sprzedaży w kwocie [...] zł, koszty działalności operacyjnej w kwocie [...] zł oraz zysk netto w kwocie [...] zł, którą to kwotę – w adnotacji odręcznej – zmniejszono o [...] zł), odpis protokołu zwyczajnego zgromadzenia wspólników z dnia [...] marca 2009 r., m.in. zatwierdzającego sprawozdanie finansowe (w uchwale nr 4 wskazano na perspektywy rozwojowe dzierżawionej stacji paliw, zaś w uchwale nr 5 zdecydowano o przeznaczeniu zysku na pokrycie straty z lat ubiegłych), zeznania podatkowego za 2008 r. (wskazano w nim przychody w kwocie [...] zł, koszty ich uzyskania w kwocie [...] zł oraz dochód w kwocie [...] zł, od którego odliczono stratę z lat ubiegłych), odpisy deklaracji dla podatku od towarów i usług za okres od września 2008 r. do lutego 2009 r. (najniższą postawę opodatkowania – [...] zł – wykazano w lutym 2009 r., a najwyższą – [...] zł – w październiku 2008 r.), odpis umowy najmu lokalu stanowiącego siedzibę Spółki oraz odpis zawiadomienia o zajęciu wierzytelności przysługującej skarżącej, w którym sumę dochodzonej należności określono na [...] zł. Spółka w dalszym ciągu wykazuje bardzo duże wartości opodatkowania podatkiem od towarów i usług, choć istotnie niższe niż kilka miesięcy temu. W konsekwencji bezsprzecznie nadal osiąga ona pokaźne obroty. Działalność Spółki jest zatem nadal prowadzona i osiąga zyski. Ponadto, należy zauważyć, że osiąga ona przychód ze sprzedaży, przekraczającej niewspółmiernie kwoty wszystkich wykazanych zobowiązań podatkowych, a także zobowiązań wykazanych w sprawozdaniu, oraz znacznego zysku netto. Warto również dodać, że Spółka wykazała swój zysk, tak samo jak dochód dla celów podatkowych, za ubiegły rok po latach dekoniunktury, kiedy osiągała straty. Przedstawiona dokumentacja, co prawda potwierdzona znaczną skalą ciążących na Spółce zobowiązań oraz toczącego się w związku z tym postępowania egzekucyjne, nie stanowi jednak dostatecznie przekonującego dowodu, iż Spółka – jak podniesiono we wniosku – utraciła płynność finansową. Odnosząc się do prowadzenia czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia rachunków bankowych, o których mowa w dołączonych do wniosku odpisach zawiadomień należy wskazać, że kwotę do przekazania z rachunków bankowych określono w nich na sumę [...] zł, zaś w świetle sprawozdania finansowego po dacie wystawienia tych zawiadomień środki pieniężne skarżącej zgromadzone w kasie i na rachunkach wynosiły [...] zł. Po spłacie sumy zajęcia ze środków tych pozostałaby kwota niewiele niższa od sumy wpisów od skargi we wszystkich sprawach ([...] zł). Należy również wspomnieć, że do sprzeciwu strona nie dołączyła żadnych nowych dokumentów, a w uzasadnieniu stwierdziła, że deklarowane kwoty przychodu nie są kwotami, które natychmiast zasilają jej konta bankowe bądź wpływają do jej kasy. Spółka wskazała również, że otrzymane kwoty przeznaczone są na wydatki związane z prowadzoną działalnością i nie wystarczają na spłatę wszystkich zobowiązań. Warto w tym miejscu wspomnieć, że Spółka - jak można to oszacować na podstawie wartości kosztów działalności operacyjnej czy kosztów uzyskania przychodów - z bieżącej działalności ponosi wydatki w rozmiarach wielokrotnie przewyższających sumę wpisów we wszystkich jej sprawach (suma wpisów od skargi we wszystkich sprawach skarżącej, wg. wartości wskazanych przez jej pełnomocnika, wynosi [...] zł). Brak więc przeszkód, by w strukturze tych wydatków znalazło się miejsce na środki potrzebne dla poniesienia kosztów sądowych, zwłaszcza, jeśli wziąć pod uwagę sporą wartość majątku należącego do niej, np. stanowiącego jej środki trwałe. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała, iż zachodzi wspomniana wcześnie przesłanka. Na tym etapie postępowania nie zmienia tego fakt złożenia wniosku o ogłoszeniu upadłości, ponieważ nie został on jeszcze rozpatrzony. Ponadto, podkreślenia wymaga fakt, iż w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji skarżącej przysługuje zwrot poniesionych kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia jej praw (art. 200 P.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd działając na podstawie art. 246 § 2 i art. 260 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.