III SA/Gl 1556/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług, podatku akcyzowego wskutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a 1) zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, 2) ustanowić dla skarżącej radcę prawnego; Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi A. K. wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych i o ustanowienie – alternatywnie - adwokata bądź radcę prawnego. Uzasadniając wniosek (patrz druk PPF rubryka nr 5) skarżąca oświadczyła, że znajduje się w trudnej sytuacji rodzinnej i materialnej. W tych ramach podniosła, iż jest samotną matką bez [...] i [...] rodzinnej po zmarłym ojcu dziecka. W chwili obecnej otrzymuje niskie dochody i nie ma przy tym możliwości podjęcia dodatkowego zatrudnienia. A. K. zaakcentowała nadto, że nie posiada majątku, który mogłaby spieniężyć na potrzebę pokrycia kosztów sądowych. Aktualnie samotnie ponosi wszystkie opłaty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca zajmuje wraz z córką lokal mieszkalny o pow. [...] m². Do źródeł dochodu tego gospodarstwa zaliczono: wynagrodzenie skarżącej w kwocie [...]zł brutto, zasiłek rodzinny na dziecko – [...]zł i dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka – [...]zł. Z dokumentów nadesłanych przy formularzu wynika dodatkowo, że skarżąca ponosi miesięczne wydatki z tytułu: opłaty za czynsz w kwocie [...]zł (do dnia [...]r. jest uprawniona do korzystania z dodatku mieszkaniowego w kwocie [...]zł), dostawy gazu w kwocie o [...]zł (średnia z prognozy za okres od [...] r. do [...] r. Z decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. wynika, że córka skarżącej jest uprawniona do otrzymywania rzeczonych wyżej świadczeń w łącznej kwocie [...]zł do dnia [...]r. W oparciu o dokumenty źródłowe, nadesłane przez skarżącą w odpowiedzi na wezwanie referendarza z dnia [...] r., ustalono, co następuje. Wynagrodzenie A. K. stanowi [...] zł netto (średnia z trzech miesięcy). Do stałych wydatków jej gospodarstwa domowego należy zaliczyć dodatkowo koszt ubezpieczenia w Towarzystwie Ubezpieczeniowym "A" w łącznej kwocie [...] zł. W roku [...] skarżąca uzyskała dochód brutto z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie [...] zł, zaś w [...]–[...] zł. Samochód osobowy będący przedmiotem sporu w tej sprawie został przez nią sprzedany sześć lat temu. Wpis sądowy od skargi stanowi kwotę [...] zł. Należy w tym miejscu zaakcentować, że jednocześnie przed tym Sądem toczy się inna sprawa ze skargi A. K., w której została zobligowana do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł (sygn. akt III SA/Gl 2/09). Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym lub całkowitym (art. 245 § 1 P.p.s.a.). Z uwagi na to, że A. K. zwróciła się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata bądź radcę prawnego, jej wniosek podlega rozpoznaniu w oparciu o przesłankę wskazaną w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. albowiem dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jest więc regułą, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w tym zakresie, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem rozpoznającego wniosek skarżąca wykazała, że w jej przypadku spełniona jest przesłanka z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W toku rozpoznania sprawy uwzględniono przede wszystkim wysokość dochodów skarżącej ([...] zł netto) oraz miesięcznych obciążeń jej gospodarstwa domowego (ok. [...] zł) w konfrontacji z kosztami postępowania sądowego w tej sprawie i w sprawie o sygn. III SA/Gl 2/09. Jednocześnie nie stracono z pola widzenia faktu, iż kondycja finansowa skarżącej winna być nadto postrzegana przez pryzmat uzyskiwanego przez nią wsparcia ze strony administracji publicznej. W tych ramach należy zwrócić uwagę na otrzymywany przez nią dodatek mieszkaniowy oraz świadczenia rodzinne uzyskiwane przez jej córkę, które co do zasady przyznawane są osobom nie będącym w stanie samodzielnie zaspokoić własnych potrzeb mieszkaniowych i posiadającym relatywnie niskie dochody. Nie sposób w tych ramach przyjąć, że obowiązek poniesienia kosztów sądowych miałby być zaspokojony z uzyskiwanego prze nią wsparcia budżetu państwa. W ocenie rozpoznającego wniosek, sądy powinny zabezpieczać prawidłową równowagę pomiędzy, z jednej strony interesem państwa w pobieraniu opłat z tytułu rozpoznawania skarg, a z drugiej strony interesem skarżących w dochodzeniu swych roszczeń. Obciążenie zaś skarżącej kosztami niniejszego postępowania w sposób oczywisty naruszałoby jej interes w dochodzeniu swoich praw przed sądem, a jednocześnie skutkowałoby tym, że przyznane skarżącej świadczenie pochodzące z administracji publicznej byłoby fikcyjne. Reasumując, wniosek A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zasługuje w pełni na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy – działając na postawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. - o wniosku w części dotyczącej kosztów sądowych orzeczono w pkt 1 sentencji, z kolei w pkt 2 sentencji wydano dyspozycję o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. W tych ramach należało zaakcentować, że skarżąca alternatywnie wnosiła w tej sprawie o ustanowienie radcy prawnego bądź adwokata. W tym zakresie pozostawiła pełną swobodę co do wyboru przedstawiciela jednej z dwóch korporacji.