III SA/Gl 1557/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia "A" Sp. z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 września 2017 r. sygn. akt III SA/Gl 1557/16 w sprawie za skargi "A" Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego (odmowy stwierdzenia nadpłaty) postanawia: 1) uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 września 2017 r. sygn. akt III SA/Gl 1557/16; 2) zasądzić od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 11.783,00 zł (słownie: jedenaście tysięcy siedemset osiemdziesiąt trzy złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia 29 września 2017 r. sygn. akt III SA/Gl 1557/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 11.663,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu powyższego przywołał przepisy przejściowe zawarte w § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804), które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. (§ 23 tego rozporządzenia). Dalej wskazał, że taką samą normę intertemporalną zawiera rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1667), którym znowelizowano z dniem 27 października 2016 r. rozporządzenie z 22 października 2015 r. Ponieważ postępowanie pierwszoinstancyjne wszczęte zostało [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyjął, że uwzględniając przepisy intertemporalne zawarte w obu aktach normatywnych należało zastosować przepisy obowiązującego w dniu wszczęcia postępowania rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tj. w Dz. U. z 2013 r., poz. 490), albowiem wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2016 r., sygn. akt I GSK 1393/14, uchylający pierwotny wyrok tutejszego Sądu z dnia 12 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 577/13 i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania tutejszemu Sądowi, zakończył fazę drugoinstancyjną postępowania sądowoadministracyjnego i sprawa powróciła tym samym do fazy postępowania pierwszoinstancyjnego. Dlatego też zasądził od organu tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego 11.663,00 zł. Kwota ta obejmowała przewidzianą w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) w zw. z § 6 pkt 7 rozporządzenia z 2002 r. stawkę minimalną, która przy wartości przedmiotu zaskarżenia powyżej 200.000 zł wynosi 7.200 zł, uiszczony od skargi wpis sądowy rzędu 4.343 zł, a nadto kwotę 120 zł tytułem stawki minimalnej należnej radcy prawnemu w postępowaniu zażaleniowym (na podstawie § 14 ust. 2 pkt 2 lit. d), albowiem rozstrzygnięcie zostało wydane po wcześniejszym uchyleniu postanowienia zawartego w pkt 2 wyroku WSA z dnia 6 marca 2017 r. Nie zgadzając się z powyższym wyliczeniem pełnomocnik Spółki złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez zasądzenie od organu kwoty 18.983,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego według norm przepisanych, zarzucił WSA w Gliwicach naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 26.10.2016 r.) oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. d) tego rozporządzenia, poprzez ustalenie wynagrodzenia radcy prawnego w wysokości niższej niż obowiązujące stawki minimalne. Dalej powołując się na § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. podkreślił, że zwrot "postępowanie w danej instancji" oznacza postępowanie w tej instancji, w której toczyło się ono w chwili wejścia w życie rozporządzenia. Zatem, gdy postępowanie w tej instancji ulegnie zakończeniu, stosować należy przepisy nowe. Taka sytuacja w jego ocenie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, gdyż wskutek wyroku NSA z dnia 16 września 2016 r. zakończyło się postępowanie w II instancji, a po tym dniu trwało postępowanie przed sądem I instancji, w którym powinny były zostać zastosowanie nowe przepisy, tzn. przepisy rozporządzenia z 22 października 2015 r., gdzie stawka minimalna przy wartości przedmiotu sporu powyżej 200.000 zł wynosiła 14.400,00 zł, a w postępowaniu zażaleniowym 240,00 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby rozpoznać sprawę na nowo. Sytuacja taka ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, albowiem kwestia będąca przedmiotem sporu (przepisy którego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości określającego wysokość opłat za czynności radców prawnych należało zastosować w sprawie) została już rozstrzygnięta przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 października 2017 r. sygn. akt I GZ 205/17 oraz z dnia 14 listopada 2017 r. sygn. akt I GZ 207/17 dotyczącym tej samej strony. To z kolei oznacza, że zażalenie skarżącej Spółki jako oczywiście uzasadnione należało uwzględnić na podstawie wskazanego wyżej przepisu. Tym bardziej, że zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2007 r. sygn. akt II CZP 124/06 opubl. OSNC 2007/6/91 w kwestii interpretacji użytego przez prawodawcę w § 21 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. zwrotu "zakończenia postępowania w danej instancji" identycznego jak w art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) trzeba rozumieć wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie w danej instancji, a więc wydanie orzeczenia trwale zamykającego drogę do wydania wyroku. Pogląd ten jest dominujący w orzecznictwie sądowym (por. postanowienie SN z dnia 28 czerwca 2006 r., sygn. akt II CZ 36/06, postanowienie SN z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt II UZ 29/15 oraz powołane w jego uzasadnieniu orzecznictwo i poglądy doktryny). Prezentowany jest także na gruncie § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015r., poz. 1800), którego treść jest identyczna jak treść § 21 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt I OZ 1486/16; postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II GZ 1256/16, CBOIS). Dlatego też uwzględniając powyższe stwierdzić należało, że linię wytyczającą granicę czasową między stosowaniem rozporządzenia z 28 września 2002 r., a zastosowaniem rozporządzenia z 22 października 2015 r. wyznacza moment zakończenia postępowania w instancji, w której się to postępowanie toczyło w dacie wejścia w życie rozporządzenia z 22 października 2015 r. Momentem tym jest oczywiście chwila wydania orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte skargą wniesioną w dniu [...] r. W momencie wydania przez WSA w Gliwicach w dniu 12 marca 2014 r. (sygn. akt III SA/Gl 577/13) wyroku oddalającego skargę nastąpiło zakończenie postępowania w tej instancji. Wskutek wniesienia od tego wyroku skargi kasacyjnej zostało zainicjowane postępowanie drugoinstancyjne, które trwało w chwili wejścia w życie rozporządzenia z 22 października 2015 r. (tj. w dniu 1 stycznia 2016 r.). Postępowanie w tej instancji uległo zakończeniu w dniu 16 września 2016 r., kiedy Naczelny Sąd Administracyjny wydał wyrok (sygn. akt I GSK 1393/14), którym uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Oznacza to, że w dniu 16 września 2016 r. doszło w tej sprawie do zakończenia postępowania w danej instancji w rozumieniu § 21 rozporządzenia z 22 października 2015 r., tj. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Zatem po tym dniu w sprawie winno mieć zastosowanie rozporządzenie z 22 października 2015 r. i na podstawie przepisów tego rozporządzenia należało policzyć koszty zastępstwa procesowego w ponownie prowadzonym postępowaniu. Wprawdzie rozporządzenie z 22 października 2015 r. zostało znowelizowane rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. (Dz.U. z 2016r., poz. 1667) i jak wynika z treści § 3 tego nowelizującego rozporządzenia weszło ono w życie od 27 października 2016 r. Jednakże zgodnie z § 2 rozporządzenia z 3 października 2016 r. do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. W momencie wejścia w życie rozporządzenia z 3 października 2016 r., tj. w dniu 27 października 2016 r. trwało postępowanie w nowej fazie, tj. postępowanie przed Sądem I instancji. Zatem zgodnie z § 2 rozporządzenia z 3 października 2016 r. do czasu zakończenia postępowania w tej instancji, tj. do dnia wydania przez Sąd I instancji wyroku z dnia 6 marca 2017 r. w sprawie powinny były znaleźć zastosowanie przepisy rozporządzenia z 22 października 2015 r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 26 października 2016 r. To z kolei oznacza, że zaskarżone postanowienie należało w wyniku złożonego zażalenia uchylić na podstawie art. 195 § 2 ustawy p.p.s.a. i na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a. ponownie orzec w sprawie zwrotu kosztów postępowania, mając jednocześnie na uwadze treść art. 206 ustawy p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Ponieważ z powyższego wynika, że przy zasądzaniu zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz strony skarżącej ustawodawca pozostawił ustalenie ich ostatecznej wysokości uznaniu sądu orzekającego i jego swobodnej ocenie w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy, określając wysokość naliczonego wynagrodzenia pełnomocnika procesowego Sąd w składzie tu orzekającym uwzględnił zarówno stopień zawiłości sprawy jak i nakład pracy przyczyniający się do wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym jak i wyjaśnienia istotnych zagadnień prawnych, które mogą budzić wątpliwości judykatury bądź doktryny. Określenie wysokości wynagrodzenia fachowego pełnomocnika powinno bowiem następować także z uwzględnieniem czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach. Wobec powyższego Sąd postanowił zasądzić 1/2 stawki minimalnej z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego stronę skarżącą w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 577/13 oraz 1/4 stawki minimalnej z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego stronę skarżącą w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1557/16. Orzekając w tym zakresie należało wziąć pod uwagę, iż w tut. Sądzie zawisło wiele spraw ze skarg Spółki o tożsamym stanie faktycznym i prawnym, w których występuje ten sam pełnomocnik, a złożone skargi oraz pisma uzupełniające były podobnej treści. Oznacza to, że nakład pracy pełnomocnika w niemal tożsamych sprawach był mniejszy niż gdyby każda z tych spraw była sprawą jednostkową. Ustalając wysokość wynagrodzenia Sąd uwzględnił także brak aktywnego działania w sprawie przez pełnomocnika, po ponownym rozpoznaniu sprawy w wyniku uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 marca 2014 r., bowiem jego udział w sprawie sprowadzał się do odbioru korespondencji. Pełnomocnik nie składał żadnych nowych pism procesowych i nie występował na rozprawie. Co prawda obecność na rozprawie, czy składanie pism procesowych nie są obowiązkiem pełnomocnika, niemniej jednak zdaniem Sądu, mają one wpływ na ocenę poniesionego nakładu pracy i uzasadniają miarkowanie kosztów. Tym bardziej, że analogiczne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 września 2016 r. sygn. akt I GSK 1393/14 uchylającym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 marca 2014 r. w niniejszej sprawie dokonując miarkowania kosztów postępowania kasacyjnego. Mając na uwadze powyższe Sąd w składzie tu orzekającym postanowił zasądzić na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w łącznej wysokości 11.783,00 zł, na które złożyły się: - wpis od skargi w kwocie 4.343,00 zł, - kwota 3.600 zł stanowiąca 1/2 stawki minimalnej z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego stronę skarżącą w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 577/13, stosownie do przepisu art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a i § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.); - kwota 3.600 zł stanowiącą 1/4 stawki minimalnej z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego stronę skarżącą w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1557/16, stosownie do przepisu art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.), - kwota 240 zł tytułem stawki minimalnej należnej radcy prawnemu w postępowaniu zażaleniowym stosownie do § 14 ust. 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Brak było natomiast podstaw prawnych do zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym, którego wynikiem było uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia 29 września 2017 r. w trybie autokontroli. Koszty te, stosownie do § 14 ust. 1 pkt 2 lit. d) rozporządzenia z dnia 22 października 2015r. przysługują bowiem w przypadku rozpoznawania sprawy przez sąd II instancji, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Dlatego też na podstawie art. 195 § 2 w zw. z art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 206 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.