III SA/Gl 156/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. G.- K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (odpowiedzialności osoby trzeciej) w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić skarżącą z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 100 (sto) złotych, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałej części. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, strona złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że nie stać jej na uiszczenie jakiejkolwiek opłaty sadowej. Jej rachunki bankowe są bowiem skutecznie zajęte, sprawy wszczęte przed urzędem skarbowym są nadal w toku, a jej wynagrodzenie jest przedmiotem zajęcia komorniczego. W tej sytuacji wynagrodzenie strony nie wystarcza jej na bieżące potrzeby. Utrzymanie dziecka kosztuje ją około [...] zł, a dojazdy do pracy pochłaniają kwotę około [...] zł miesięcznie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżąca podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe jedynie ze swoim synem O. K.. Dochód skarżącej stanowi wynagrodzenie o pracę w wysokości [...] zł brutto. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że nie posiada żadnego majątku ruchomego, ani nieruchomości, nie posiada również żadnych oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Strona oświadczyła, ze mieszka w mieszkaniu udostępnionym przez jej matkę (o powierzchni [...] m2), która jest w nim zameldowana. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 15 września 2014 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, również z uwzględnieniem jej stanu cywilnego (i sytuacji majątkowej osób, z którymi skarżąca jest związana). Wezwanie to miało na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi na to wezwanie, wnioskodawca nadesłała wraz z pismem przewodnim z dnia [...] r. następujące dokumenty: zaświadczenie o zarobkach, kserokopię umowy o pracę oraz porozumienie w sprawie zmiany warunków o pracę; pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. o zajęciu wynagrodzenia za pracę z tytułu egzekucji należności niealimentacyjnych na kwotę około [...] zł; wydruki z serwisu transakcyjnego [...]; zeznanie PIT-37 za rok 2013 oraz akt notarialny z dnia [...]r., z którego wynika, że z dniem zawarcia związku małżeńskiego pomiędzy wnioskodawcą a L. K. w małżeństwie tym będzie obowiązywał ustrój rozdzielności majątkowej. W piśmie przewodnim skarżąca powtórnie oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoim małoletnim ([...] rocznym) synem. Jej orientacyjne miesięczne wydatki wynoszą około [...] zł. Postanowieniem z 14 listopada 2014 r. referendarz sądowy odmówił prawa pomocy. Postanowienie to zostało następnie zaskarżone sprzeciwem podpisanym osobiście przez skarżącą. W sprzeciwie tym zawarto polemikę z uzasadnieniem postanowienia referendarza w szczególności podkreślając, że z uwagi na zajęcie połowy wynagrodzenia skarżącej jej małżonek łoży na utrzymanie wspólnego dziecka, jednakże z uwagi na napiętą sytuację w małżeństwie niemożliwe jest ponoszenie przez niego jakichkolwiek kosztów obciążających wnioskodawczynię. Postanowieniem z 9 stycznia 2015 r. Sąd odmówił przyznania prawa pomocy. To postanowienie zostało następnie zaskarżone zażaleniem. W jego wyniku Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 21 kwietnia 2015 r. (sygn. akt I FZ 78/15) uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. W uzasadnieniu nałożył na Sąd pierwszej instancji obowiązek zbadania, czy strona prawidłowo wykonała wezwanie referendarza z 22 sierpnia 2014 r. i czy jej sytuacja majątkowa została przedstawiona w sposób rzetelny i umożliwiający jej kompleksową ocenę; w dalszej kolejności Sąd pierwszej instancji powinien, w ocenie sądu rozpoznającego zażalenie, rozważyć ponowne skorzystanie z trybu wezwania do usunięcia wątpliwości dotyczących stanu majątkowego skarżącej. W oparciu o powyższe zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego sprawozdawca zarządzeniem z 11 maja 2015 r. wezwał pełnomocnika skarżącej pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia i uprawdopodobnienia –w terminie 10 dni od daty doręczenia wezwania - danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy w szczególności poprzez: - -udzielenie informacji czy skarżąca pozostaje w związku małżeńskim z L. K., w razie złożenia pozwu o rozwód lub separację albo wydania wyroku w sprawie rozwodowej bądź separacyjnej o nadesłanie kopii stosownego pozwu lub orzeczenia - nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2014 złożonych przez skarżącą i jej małżonka, L.K.. W przypadku, gdyby zeznanie takie nie zostało złożone (jeżeli np. skarżącą lub jej małżonek nie osiągnęli w tym roku podatkowym żadnych dochodów), należy przedstawić zaświadczenie właściwego organu podatkowego potwierdzające ten fakt; - przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą oraz inne osoby, z którymi potencjalnie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym a także jej małżonka, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty. W razie likwidacji tych kont, należy przedstawić zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; - jeżeli dodatkowym źródłem środków pieniężnych przeznaczanych na bieżące utrzymanie skarżącej są pożyczki, to należy nadesłać kopie stosownych umów, jeżeli źródłem tych środków jest pomoc finansowa osób trzecich, to należy nadesłać oświadczenia tych osób, potwierdzające ten fakt oraz miesięczną wysokość udzielanej pomocy. W odpowiedzi na powyższe skarżąca nadesłała -wyciąg bankowy online -odpis skrócony aktu małżeństwa -odpis umowy majątkowej małżeńską stwierdzającą rozdzielność majątkową małżeńską -PIT37 za 2014 rok -informację o zajęciach komorniczych. Ponadto w piśmie z [...] r. skarżąca zwróciła uwagę, że mąż, z racji rozdzielności majątkowej, nie ma obowiązku informować jej o swoim stanie majątkowym ani też obciążać swojego budżetu kosztami postępowania. Sąd zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie. Zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na koniec powyższej analizy prawnej podnieść przyjdzie, że w sprawie znajduje zastosowanie nadto art. 190 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., zgodnie, z którym sąd, któremu sprawa została przekazana w wyniku uwzględnienia zażalenia jest związany wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Kierując się powyższym Sąd przyjął, że brak danych dotyczących stanu majątkowego męża skarżącej, L. K., w sytuacji rozdzielności majątkowej i odrębnego zamieszkiwania, nie może być okolicznością przemawiającą na niekorzyść wnioskodawczyni. Natomiast udostępnione informacje dotyczące majątku samej wnioskodawczyni (w tym zakresie uwzględniono upływ czasu od poprzedniego wezwania w tym zakresie i zdecydowano się wezwać o aktualniejsze dane, gdyż uchylenie postanowienia z 9 stycznia 2015 r. nie powinno być okolicznością obciążającą dla wnioskodawczyni) wskazują, że jej sytuacja majątkowa jest w istocie trudna. Ma ona na wszystkich rachunkach spory debet a z jej wynagrodzenia za pracę prowadzona jest egzekucja. Zarazem jednak z zeznania podatkowego PIT-37 za 2014 rok, wynika, że w roku tym osiągnęła dochód w kwocie [...] zł, co daje w przeliczeniu na miesiąc około [...] zł, z czego na osobę w rodzinie przypada zatem około [...] złotych (uwzględnić należy fakt, że syn wnioskodawczyni ma [...] lata, więc skarżąca ponosi wydatki związane z jego utrzymaniem i wychowaniem). Biorąc pod uwagę powyższe za kwotę adekwatną do możliwości płatniczych skarżącej Sąd uznał każdorazową opłatę sądową wynoszącą 100 złotych i przyznał prawo pomocy w zakresie przekraczającym tę kwotę. Mając powyższe na uwadze, Sąd postanowił jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.