III SA/Gl 1561/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: zwolnić skarżącą Spółkę z obowiązku uiszczania kosztów sądowych w części przekraczającej kwotę 500,00 zł (słownie: pięćset złotych), a w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie 25.994,00 zł, skarżąca Spółka domagała się zwolnienia od kosztów sądowych (vide: rubryka nr 4 formularza PPPr). W uzasadnieniu wniosku podała, że zajmuje się sprzedażą paliw. Wprawdzie jej kapitał zakładowy wynosi 70.000,00 zł, niemniej jednak w 2013 r. poniosła stratę rzędu 1.743.712,01 zł (vide: bilans na dzień [...] 2013 r. dołączony do akt). Podobnie jej składniki majątku, tj. samochody osobowe zostały zajęte w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego (vide: protokoły zajęcia ruchomości), a na rachunku w Banku "A" od kilku miesięcy nie odnotowała żadnych transakcji. Jego saldo wynosi 0 zł. Dodatkowo poinformowała, że od [...] 2011 r. posiada kredyt nieodnawialny na kwotę 360.000,00 zł, który musi spłacić (vide: opinia Banku "A" z [...] 2014 r.). Z przedłożonych jako uzupełnienie wniosku dokumentów źródłowych ustalono, że umowę kredytu bank wypowiedział wzywając do jego natychmiastowej spłaty w kwocie 189.412,59 zł pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania sądowo-egzekucyjnego (vide: pismo [...] 2013 r.). Wprawdzie przychody netto ze sprzedaży w 2013 r. wynosiły 251.906,99 zł, jednak w 2014 r. te nie zostały wypracowane (vide: rachunek zysków i strat). Podobnie w raporcie kasowym za okres od [...] 2014 r. do [...] 2015 r. odnotowała przeniesione z poprzedniego miesiąca środki rzędu 9,22 zł. Z informacji podanych w piśmie z dnia [...] 2015 r. wynika, że zleciła profesjonalnemu pełnomocnikowi złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Jednakże wobec nieuzupełnienia braków formalnych wniosek ten został zwrócony. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, iż przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, iż ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczania należnych w sprawie kosztów sądowych. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na ich poniesienie. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę wykazane (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2004 r., str. 319). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania w całości. Podmiotem zwracającym się o udzielenie preferencji w postaci zwolnienia od kosztów sądowych jest bowiem spółka prawa handlowego – spółka kapitałowa. A kodeks spółek handlowych przewiduje rozwiązania, za pomocą których podmiot ten w związku z trudnościami finansowymi może skorzystać z dopłat wspólników. To oznacza, że podana w treści formularza okoliczność, z której wynika, że posiadane składniki majątku, tj. samochody osobowe zostały zajęte w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie mogła mieć znaczenia przesądzającego. Podobnie jak fakt wydania wobec Spółki zarządzenia o zabezpieczeniu, w wyniku którego jej konto bankowe zostało zablokowane. Z treści art. 166a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) wynika wszakże, że w okresie zabezpieczenia - za zgodą organu egzekucyjnego - mogą być dokonywane wypłaty z zajętego - w celu zabezpieczenia - rachunku bankowego zobowiązanego, o ile ten przedstawi wiarygodne dokumenty świadczące o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej (por. treść pisma Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z [...] 2013 r. w aktach o sygn. III SA/Gl 1544/13). Dlatego przyjąć należało, że skarżąca Spółka powinna partycypować w kosztach niniejszego postępowania. Tym bardziej, że wystąpienie z wnioskiem o upadłość w żadnym wypadku nie powoduje konieczności przyznania jej prawa pomocy, chociażby z tego powodu, że istnieje masa upadłości, tj. majątek który umożliwia prowadzenie postępowania upadłościowego, ponoszenia kosztów z tym związanych oraz spłaty zobowiązań. Z informacji zawartych w protokole o stanie majątkowym zobowiązanego z dnia [...] 2014 r. wynika, że wykaz wierzytelności przysługujących Spółce został złożony [...] 2014 r. Natomiast wniosek o upadłość złożono do Sądu Rejonowego K. [...] 2014 r. Ten jednak jak poinformowano w piśmie z dnia [...] 2015 r. zwrócono z uwagi na braki formalne. W tej sytuacji brak było podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku w całości. Tym bardziej, że mimo trudności, w roku 2014 Spółka poniosła koszty operacyjne rzędu 30.720,23 zł, choć nie deklarowała żadnych przychodów ze sprzedaży (vide: rachunek zysków i strat). Ponadto jej środki pieniężne w kasie i na rachunku bankowym są wielkością stałą i wynoszą 255,22 zł (vide: bilans na dzień [...] 2014 r.). Z kolei deklarowana od sześciu miesięcy nadwyżka podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia, zgodnie z wnioskiem strony, na następny okres rozliczeniowy wynosi 42.152,00 zł (vide: VAT-7 za grudzień 2014 r.). Mając na uwadze powyższe, w tym wysokość należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego, a nadto sukcesywnie zmniejszające się od 2012 r. aktywa Spółki rozpoznający sprawę za zasadne uznał uwzględnienie złożonego wniosku w pewnej jego części, która stosownie do art. 245 § 4 ustawy p.p.s.a. oznacza zwolnienie strony skarżącej z kosztów sądowych w części przekraczającej 500,00 zł. Rozstrzygnięcie to zabezpiecza bowiem konstytucyjne prawo do sądu, a jednocześnie nie skutkuje przeniesieniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Ponadto koresponduje ono z wydanym wcześniej postanowieniem tut. Sądu, które zapadło 24 lutego 2014 r. pod sygn. III SA/Gl 1544/13. Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.