III SA/Gl 1568/12

WyrokWSA w Gliwicach2013-03-27

Skład orzekający: Anna Apollo, Małgorzata Herman, Renata Siudyka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wydanie wyrobów węglowych (węgla kamiennego) przez przedsiębiorcę posiadającego koncesję na wydobycie kopalin na rzecz pracowników, byłych pracowników (emerytów i rencistów) oraz wdów, wdowców, sierot i innych osób uprawnionych do renty rodzinnej, jako deputat węglowy, podlega opodatkowaniu podatkiem akcyzowym?
Ratio decidendi
Wydanie wyrobów węglowych w ramach deputatu pracownikom, byłym pracownikom oraz członkom ich rodzin (wdowom, wdowcom, sierotom) podlega opodatkowaniu podatkiem akcyzowym jako przekazanie na cele osobiste, a nie na potrzeby przedsiębiorstwa. Czynność ta wypełnia hipotezę art. 9a ust. 2 pkt 8 w zw. z art. 9a ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym, ponieważ otrzymany węgiel jest przeznaczony do konsumpcji i osoba uprawniona może nim dowolnie dysponować, a jego zużycie (np. do ogrzewania) stanowi zaspokojenie potrzeb osobistych, a nie pracowniczych czy związanych z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa.
Stan faktyczny
Spółka "A" S.A. posiadająca koncesję na wydobycie węgla kamiennego, zobowiązana na mocy przepisów prawa pracy i układów zbiorowych do wydawania pracownikom oraz byłym pracownikom (emerytom i rencistom) deputatu węglowego w naturze, zwróciła się o interpretację indywidualną dotyczącą opodatkowania tego wydania podatkiem akcyzowym. Spółka argumentowała, że wydanie deputatu nie podlega opodatkowaniu, gdyż nie jest to sprzedaż w rozumieniu ustawy, a świadczenie wynikające z prawa pracy. Organ podatkowy uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe, stwierdzając, że wydanie deputatu węglowego stanowi przekazanie na cele osobiste i podlega opodatkowaniu akcyzą. Spółka wniosła skargę do WSA w Gliwicach, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2013 r. przy udziale – sprawy ze skargi "A" S. A. w K. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego oddala skargę. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest interpretacja indywidualna przepisów prawa podatkowego, udzielona pismem nr [...], dnia [...] r. przez Ministra Finansów, w imieniu którego działał Dyrektor Izby Skarbowej w K. , która została wydana w następstwie złożenia wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie zaistniałego stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego dotyczącego obowiązku zapłaty podatku akcyzowego. W podstawie prawnej interpretacji powołany został art. 14 b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm. dalej powoływana jako O.p.) oraz § 2 i 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770, ze zm.). Zaskarżona interpretacja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] r. do Dyrektora Izby Skarbowej w K. , działającego w imieniu Ministra Finansów wpłynął wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku akcyzowego w zakresie ustalenia, czy wydanie wyrobów węglowych na rzecz pracowników i byłych pracowników (emerytów i rencistów) oraz wdów, wdowców, sierot i innych osób, jeżeli spełniają warunki do otrzymania renty rodzinnej po pracownikach, podlega opodatkowaniu podatkiem akcyzowym. "A"S.A. w K. posiada koncesję, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947, ze zm., dalej powoływana jako "Prawo górnicze") na wydobycie kopalin ze złóż. Spółka jest przedsiębiorcą prowadzącym wydobycie węgla kamiennego w systemie podziemnym. Węgiel kamienny jest wyrobem akcyzowym objętym pozycją CN 2701, gdy wykorzystywany jest na cele opałowe (dalej "wyrób węglowy"). Spółka przekazuje pracownikom oraz byłym pracownikom deputaty węglowe, do czego jest zobowiązana na podstawie przepisów prawa pracy tj. "Porozumienia zawartego w dniu [...] r. pomiędzy Zarządem "A"S.A. a organizacjami związków zawodowych - tekst jednolity na dzień 19 grudnia 2011r." z późniejszymi zmianami, które zastąpiło Układy Zbiorowe Pracy spółek węglowych, których połączenie było podstawą utworzenia "A"S.A. Pracownikom objętym tym prawem przysługuje deputat węglowy w naturze i w ekwiwalencie pieniężnym lub tylko w ekwiwalencie pieniężnym. Emerytom i rencistom (byłym pracownikom), którzy byli uprawnieni w okresie ich zatrudnienia do deputatu węglowego przysługuje bezpłatny deputat węglowy w naturze. Uprawnienie do deputatu węglowego w naturze przysługuje również wdowom, wdowcom, sierotom i innym osobom, jeżeli spełniają warunki do otrzymania renty rodzinnej po pracownikach kopalń. Deputat węglowy realizowany jest, co do zasady w naturze, to znaczy poprzez wydanie węgla kamiennego deputatowego (klasyfikowanego pod kodem CN 2701) uprawnionej osobie lub osobie przez nią upoważnionej na wadze drobnicowej na podstawie aktualnego, zarejestrowanego w systemie komputerowym talonu węglowego. Otrzymywany przez pracownika deputat węglowy jest ponadto składnikiem jego wynagrodzenia. Po [...] r. wnioskodawca będzie prowadzić działalność jako pośredniczący podmiot węglowy. W związku z powyższym zadano następujące pytania: 1. Czy wydanie wyrobów węglowych przez wnioskodawcę na rzecz pracowników oraz byłych pracowników (emerytów i rencistów) podlega opodatkowaniu podatkiem akcyzowym? 2. Czy wydanie wyrobów węglowych przez wnioskodawcę wdowom, wdowcom, sierotom i innym osobom, jeżeli spełniają warunki do otrzymania renty rodzinnej po pracownikach wnioskodawcy podlega opodatkowaniu podatkiem akcyzowym? Przedstawiając własne stanowisko Spółka stwierdziła, że odpowiedź na powyższe pytania jest negatywna. Wydanie przez wnioskodawcę wyrobów węglowych wskazanym grupom osób uprawnionych nie podlega opodatkowaniu podatkiem akcyzowym, gdyż nie mieści się w katalogu czynności opodatkowanych. Uzasadniając swój pogląd strona wskazała, że stosownie do art. 9 a ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (t. j. Dz. U. z 2011r. nr 108, poz. 626 ze zm., dalej powoływana jako u.p.a.), przedmiotem opodatkowania tym podatkiem jest sprzedaż wyrobów akcyzowych na terytorium kraju, przy czym stosownie do art. 9 a ust. 2 tej ustawy za sprzedaż uznaje się czynności wskazane w punktach 1-9, w tym m.in. przekazanie przez podatnika na potrzeby osobiste podatnika, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, a także zatrudnionych przez niego pracowników i byłych pracowników (pkt 9). Natomiast przekazanie węgla przez skarżącego osobom uprawnionym nie mieści się w żadnym z punktów, w tym także w pkt 9. Wnioskodawca odwołał się do dorobku orzecznictwa odnoszącego się do opodatkowania wydania deputatów podatkiem VAT z uwagi na analogiczne brzmienie stosownej regulacji w obu ustawach. Wskazał, że NSA wyraził pogląd, że opodatkowaniu podatkiem VAT podlegają tylko czynności dokonane w obrocie cywilnoprawnym, opartym na swobodzie umów. Natomiast wydanie towarów (świadczenie usług) na podstawie przepisów o charakterze publicznoprawnym, oraz prawa pracy nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem. Na poparcie swego stanowiska wnioskodawca powołał orzeczenia NSA. Dalej wnioskodawca podkreślił, że przekazanie węgla w warunkach opisanych w stanie faktycznym nie jest przekazaniem na cele osobiste, lecz pracownicze, bo cele osobiste to takie, które nie wynikają z realizacji obowiązków nałożonych na pracodawcę przepisami prawa. Na tej podstawie w podsumowaniu stwierdził, że przyjmując, iż wydanie wyrobu akcyzowego, które jest skutkiem przepisów prawa publicznego i norm prawa pracy, nie może podlegać akcyzie jako sprzedaż wyrobu węglowego na terytorium kraju. W odniesieniu do wdów, sierot i innych osób uprawnionych do renty rodzinnej po zmarłym pracowniku wnioskodawca podniósł także, że cytowane przepisy, opodatkowujące czynność wydania towaru na potrzeby osobiste, odnoszą się tylko do pracowników i byłych pracowników, a nie członków ich rodzin, zatem takie przekazania nie mogą podlegać opodatkowaniu na postawie przepisów omawianej ustawy. W dniu [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. , działający z upoważnienia Ministra Finansów, wydał dla wnioskodawcy indywidualną interpretację znak [...] uznając, że jego stanowisko w zakresie ustalenia, czy wydanie wyrobów węglowych na rzecz pracowników i byłych pracowników (emerytów i rencistów) oraz wdów, wdowców, sierot i innych osób, jeżeli spełniają warunki do otrzymania renty rodzinnej po pracownikach, podlega opodatkowaniu podatkiem akcyzowym, jest nieprawidłowe. W uzasadnieniu podniósł, że wyroby węglowe podlegają opodatkowaniu zgodnie z wymogami wspólnotowymi tj. art. 2 ust. 1 pkt b i art. 21 ust. 5 akapit 4 Dyrektywy Rady 2003/96/WE z 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej ( Dz. Urz. UE. L. Nr 283 str. 51 ze zm.), zwanej dalej Dyrektywą Energetyczną. Także regulacje krajowe wiążą opodatkowanie akcyzą wyrobów węglowych z ich dostawą. Realizując świadczenia w postaci deputatów węglowych na rzecz pracowników, byłych pracowników lub członków ich rodzin wnioskodawca przekazuje towary, które to czynności nie są związane z prowadzonym przez podatnika przedsiębiorstwem; w szczególności nie mają na celu zabezpieczenia prawidłowych warunków pracy. Celem ich jest zaspokojenie osobistych potrzeb tych osób. Kwestia, czy podatnik przekazując deputaty węglowe działa z powodów woluntarystycznych czy też realizuje ciążące na nim zobowiązania, jest obojętna w zakresie oceny, czy czynność ta podlega opodatkowaniu podatkiem akcyzowym na podstawie art. 9 a ust. 2 pkt 8 tej ustawy. Pismem z [...] r. (data prezentaty) wnioskodawca wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez zmianę indywidualnej pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. W odpowiedzi na ww. wezwanie Dyrektor Izby Skarbowej w K. pismem z [...]r. znak: [...] podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w interpretacji indywidualnej stwierdzając jednocześnie brak podstaw do jego zmiany. W dniu [...] r. ( data stempla pocztowego) Spółka wniosła skargę na wydaną interpretację wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej interpretacji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności: - w zakresie pytania oraz stanowiska wnioskodawcy oznaczonego we wniosku o interpretację indywidualną jako nr 1 (wydania deputatów węglowych na rzecz pracowników oraz byłych pracowników): art. 9 a ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 9 a ust. 2 pkt 8 ustawy z 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym poprzez ich błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że wydanie wyrobów węglowych w ramach deputatów na rzecz pracowników oraz byłych pracowników (emerytów i rencistów) podlega opodatkowaniu podatkiem akcyzowym, jako przekazanie na cele osobiste tychże osób. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy; - w zakresie pytania oraz stanowiska wnioskodawcy oznaczonego we wniosku o interpretację indywidualną jako nr 2 (wydania deputatów węglowych na rzecz osób uprawnionych do otrzymania renty rodzinnej po pracownikach): art. 9 a ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 9 a ust. 2 pkt 8 cyt. ustawy o podatku akcyzowym poprzez bezpodstawne zastosowanie tych przepisów, tj. przyjęcie, że wydanie wyrobów węglowych w ramach deputatów na rzecz wdów, wdowców, sierot i innych osób, jeżeli spełniają warunki do otrzymania renty rodzinnej po pracownikach, podlega opodatkowaniu podatkiem akcyzowym, jako przekazanie na cele osobiste tychże osób, mimo iż art. 9 a ust. 2 pkt 8 nie wymienia ww. osób w swej treści (wykładnia contra legem). Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy i stanowi rażące naruszenie ww. przepisów prawa materialnego. Skarżąca spółka nie zgodziła się ze stanowiskiem Ministra Finansów wyrażonym w zaskarżanej indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego z [...] r. znak [...] i podtrzymała argumentację przedstawioną we wniosku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu swego stanowiska podniósł, że wydanie węgla w ramach deputatu spełniałoby warunki do uznania za wydanie na cele pracownicze wówczas, gdyby obowiązek wydania węgla wynikał np. z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, gdyby świadczenia te były związane z prowadzeniem przez skarżącą przedsiębiorstwa. O wydaniu na cele pracownicze zdaniem organu interpretującego można mówić w przypadku przekazywania pracownikom odzieży roboczej i ochronnej, umundurowania, obuwia ochronnego etc., których obowiązek wydawania wynika z przepisów prawa pracy. Czynności takie nie służą celom osobistym pracownika, lecz zgodnemu z prawem funkcjonowaniu przedsiębiorstwa, a w konsekwencji sprzedaży opodatkowanej. Przekazanie dokonane w stanie faktycznym sprawy nie ma związku z prowadzonym przez podatnika przedsiębiorstwem, gdyż nie ma na celu zabezpieczenia warunków pracy, nie wpływa na wizerunek firmy czy odbiór przez kontrahentów. Ma na celu jedynie zaspokojenie potrzeb osobistych pracowników i innych osób uprawnionych, co wskazuje na brak związku z przedsiębiorstwem podatnika i wskazuje, że czynność przekazania węgla następuje w celu jego konsumpcji, a zatem jest opodatkowana podatkiem akcyzowym. Odnosząc się do zarzutu dokonania przez organ wykładni contra legem art. 9 a ust. 2 pkt 8 u.p.a. poprzez objęcie dyspozycją tego przepisu również wdów, sierot i innych osób uprawnionych do renty rodzinnej mimo, że jego treść osób tych nie obejmuje, organ wskazał, że osoby te wywodzą swe uprawnienia do otrzymania deputatu od osób, które poprzednio były pracownikami skarżącej i podstawa prawna tych świadczeń jest tożsama. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą poddania kontroli sądowej interpretacji indywidualnej prawa podatkowego wydanej przez Ministra Finansów jest art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. –Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 dalej jako: p.p.s.a). sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4 a p.p.s.a. ( w tym pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach) uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. W niniejszej sprawie zaskarżeniu podlega interpretacja indywidualna Ministra Finansów, wydana na podstawie art. 14 b § 1 i § 6 Ordynacji podatkowej, a spór odnosi się do zdarzenia zaistniałego oraz przyszłego i dotyczy ustalenia czy wnioskodawca jest podatnikiem podatku akcyzowego w przedstawionym we wniosku stanie faktycznym. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko i argumentację organu interpretującego, a to z następujących względów. Rozstrzygnięcie będące przedmiotem oceny Sądu podjęte zostało w ramach postępowania o wydanie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego. W postępowaniu takim stan faktyczny jest przyjmowany według twierdzeń podatnika. Zgodnie bowiem z art. 14 b § 3 O.p. we wniosku o udzielenie interpretacji wnioskodawca jest obowiązany do wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego oraz własnego stanowiska w sprawie. Organ podatkowy dokonuje natomiast oceny prawnej stanowiska pytającego z przytoczeniem przepisów prawa. Postępowanie takie opiera się więc wyłącznie na stanie faktycznym przedstawionym przez wnioskodawcę, który wyznacza granice interpretacji. Tylko w stosunku do tak określonego stanu faktycznego wyrażana jest jego ocena prawna, tak przez samego podatnika, jak i przez organ podatkowy. Należy przy tym pamiętać, że interpretacja dotyczy wyłącznie stanu prawnego, a nie oceny zaistniałego bądź hipotetycznego stanu faktycznego podanego przez wnioskodawcę. Organ interpretujący nie dokonuje oceny potencjalnych działań podatników. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, organ prawidłowo dokonał w sprawie interpretacji stanu prawnego, a w szczególności art. 9 a ust. 1 pkt 1 i 9 a ust. 2 pkt 8 u.p.a. w sytuacji podanej przez podatnika. Jak wynika z przedstawionego przez Spółkę stanu faktycznego sprawy, przekazuje ona w ramach deputatów węgiel, który jest objęty kodem CN 2701. Stosownie do art. 21 ust. 5 akapit 4 Dyrektywy Energetycznej, dla celów stosowania art. 5 i 6 Dyrektywy 92/12/EWG, węgiel, koks i węgiel brunatny podlegają podatkom, które stają się wymagalne w momencie dostawy przez spółki, które muszą być w tym celu zarejestrowane przez odpowiednie władze. Władze te mogą zezwolić producentowi, podmiotowi gospodarczemu, importerowi lub przedstawicielowi fiskalnemu na przejęcie zobowiązań podatkowych nałożonych na zarejestrowaną spółkę. Podatek jest nakładany i pobierany zgodnie z procedurami ustanowionymi w każdym Państwie Członkowskim. Z brzmienia powyższego przepisu wynikają dwa wnioski: 1/ węgiel jest towarem akcyzowym, a obowiązek podatkowy powstaje w momencie jego dostawy, 2/ Państwa Członkowskie zobowiązane są do ustalenia procedur poboru tego podatku przy uwzględnieniu zasad wynikających z punktu 1. Wyrazem ustalenia owych procedur jest ustawa z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378), która wprowadziła do ustawy o podatku akcyzowym art. 9 a. Stosownie do powołanego przepisu art. 9 a ust. 1: w przypadku wyrobów węglowych przedmiotem opodatkowania akcyzą jest: 1) sprzedaż wyrobów węglowych na terytorium kraju; 2) nabycie wewnątrzwspólnotowe wyrobów węglowych; 3) dostawa wewnątrzwspólnotowa wyrobów węglowych; 4) import wyrobów węglowych; 5) eksport wyrobów węglowych; 6) użycie wyrobów węglowych do celów innych niż wskazane w art. 31a ust. 2, przy czym za takie użycie uważa się naruszenie warunków zwolnienia, jak i sprzedaż, dostawę wewnątrzwspólnotową albo eksport wyrobów węglowych przez podmiot korzystający ze zwolnienia, o którym mowa w art. 31a ust. 2, niebędący pośredniczącym podmiotem węglowym, zamiast użycia go do celów zwolnionych; 7) użycie lub sprzedaż wyrobów węglowych uzyskanych w drodze czynu zabronionego pod groźbą kary; 8) powstanie ubytków wyrobów węglowych. Z kolei, art. 9 a ust. 2 stanowi, że za sprzedaż wyrobów węglowych uznaje się ich: 1) sprzedaż, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny; 2) zamianę, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny; 3) wydanie w zamian za wierzytelności; 4) wydanie w miejsce świadczenia pieniężnego; 5) darowiznę, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny; 6) wydanie w zamian za dokonanie określonej czynności; 7) przekazanie lub wykorzystanie na potrzeby reprezentacji albo reklamy; 8) przekazanie przez podatnika na potrzeby osobiste podatnika, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, a także zatrudnionych przez niego pracowników oraz byłych pracowników; 9) użycie na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. W niniejszej sprawie kwestię sporną stanowi okoliczność, czy wydanie przez skarżącą węgla dla osób uprawnionych do otrzymania deputatu tj. pracowników i byłych pracowników oraz wdów, wdowców, sierot i innych osób uprawnionych do otrzymania renty rodzinnej po zmarłych pracownikach, - wypełnia którąś z ww. przesłanek opodatkowania tej czynności podatkiem akcyzowym, w szczególności określoną w pkt 8, czy też nie. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, prawidłowe jest stanowisko organu podatkowego, który wskazuje, że takie czynności, jakich dokonuje wnioskodawca, objęte wnioskiem o udzielenie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego są objęte hipotezą art. 9a ust. 2 pkt 8 w zw. z art. 9a ust. 1 tej ustawy. Zauważyć bowiem należy, że wydany węgiel jest przeznaczony do konsumpcji. Zużywany jest bowiem poza miejscem pracy i w sposób nie związany z faktem zatrudnienia u skarżącej. Z dniem wydania węgla osobom uprawnionym mogą oni nim bowiem dysponować dowolnie tj. zużyć do ogrzewania na własne potrzeby czy też zbyć na rzecz osób trzecich. Każdy z tych sposobów wskazuje, że osoba uprawniona dokonuje tych czynności jako właściciel węgla czyli osoba uprawniona do rozporządzania rzeczą, a nie jako pracownik konkretnego, określonego pracodawcy. Ogrzanie mieszkania stanowi niewątpliwie zaspokojenie potrzeb osobistych, a nie potrzeb pracowniczych. Podobnie, w przypadku sprzedaży węgla przez osobę uprawnioną - otrzymane środki będą stanowiły jej składnik majątkowy i może ona dowolnie nimi dysponować zużywając na potrzeby osobiste, a nie pracownicze. Sąd orzekający podziela stanowisko organu, że aby można było mówić o zużyciu towaru na potrzeby przedsiębiorstwa, jego przekazanie winno zaspokajać potrzeby osób będących pracownikami, ale tylko takie, które powstały w związku z tym statusem. Innymi słowy chodzi tu o potrzeby pracownika (posiadania odzieży roboczej, ochron osobistych), a nie osoby fizycznej (ogrzania domu, w którym mieszka sama lub wraz z rodziną). Stwierdzić można, że ze zwolnienia z podatku akcyzowego mogłoby korzystać przekazanie środków ochrony osobistej, odzieży ochronnej, roboczej, napojów i posiłków, do których wydania obligują przedsiębiorcę przepisy prawa pracy, gdyby oczywiście podlegały podatkowi akcyzowemu, analogicznie jak to jest na gruncie podatku VAT. Brak zaś jest związku pomiędzy przekazaniem deputatu a funkcjonowaniem przedsiębiorstwa podatnika, gdyż jego wydanie w żaden sposób nie wpływa na poziom sprzedaży, obroty czy wizerunek firmy. Brak ten jest szczególnie widoczny w przypadku byłych pracowników lub innych osób uprawnionych – wdów, wdowców, sierot, osób uprawnionych do renty rodzinnej. Analogiczne rozumienie pojęcia "cel osobisty" przedstawił NSA w wyroku z 10 lutego 2012 r. sygn. akt I FSK 683/11, gdzie wnioskodawca przedstawiając identyczny stan faktyczny z zaprezentowanym w sprawie niniejszej zapytał, czy przekazanie deputatów węglowych uprawnionym pracownikom i członkom ich rodzin podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. NSA rozpoznający skargę kasacyjną strony od oddalającego skargę wyroku WSA w Gliwicach podniósł, że "Spółka wskazując na obowiązek przekazania deputatu węglowego wynikający z przepisów prawa wskazuje, że z tego względu trudno mówić o celu osobistym. Z taką argumentacją trudno się jednak zgodzić, gdyż w rezultacie o opodatkowaniu podatkiem VAT decydowałoby to, czy dana grupa zawodowa wywalczyła sobie określone przywileje, czy też nie, prowadziłoby też do naruszenia zasady powszechności opodatkowania. Podatek od towarów i usług jest podatkiem nakładanym na konsumpcję. (...) W zaskarżonym wyroku prawidłowo przyjęto, że przekazanie deputatu węglowego osobom wskazanym wyżej nie służy potrzebom przedsiębiorstwa, a służy zaspokojeniu potrzeb własnych tych osób. Nie można bowiem uznać, by miało ono jakikolwiek wpływ czy to na usprawnienie, czy też polepszenie warunków pracy. Deputaty te wykorzystywane są do celów prywatnych tych osób, w ich własnych gospodarstwach domowych" – a Sąd orzekający w pełni pogląd ten podziela. Kolejny podniesiony przez skarżącą zarzut kwestionował objęcie opodatkowaniem podatkiem akcyzowym wydania węgla deputatowego wdowom, wdowcom, sierotom i innym osobom uprawnionym do renty rodzinnej. Zdaniem skarżącej prowadziło to do naruszenia zasady nullum tributum sine lege wobec literalnego brzmienia art. 9 a ust. 2 pkt 8 u.p.a. i faktu, że przepis ten nie wskazuje, że przekazanie wyrobu akcyzowego na potrzeby osobiste tych osób traktuje się jako sprzedaż w rozumieniu ustawy o podatku akcyzowym. Skoro organ uznał, że tak jest, to dokonał wykładni contra legem i bezpodstawnie rozszerzył zakres czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT poprzez rozszerzenie zakresu podmiotowego określonego w ww. art. 9 a ust.2 pkt 8 wbrew literalnemu brzmieniu przepisu. Poglądu tego Sąd orzekający nie podziela. Zauważyć bowiem należy, że wyżej wymienione osoby uprawnione są następcami prawnymi zmarłych pracowników i to od nich wywodzą swoje prawa do otrzymania deputatu. Również podstawa prawna świadczenia byłego pracodawcy osoby zmarłej Zakładowy Układ Zbiorowy Pracy jest tożsama zarówno w przypadku wydania węgla pracownikowi, jak i innej osobie uprawnionej. A zatem, w ocenie Sądu sytuacja prawna tych osób jest analogiczna jak uprawnionych pracowników, a opodatkowanie podatkiem akcyzowym wydanego na ich rzecz węgla nie narusza prawa. Natomiast fakt, że wydanie wyrobu akcyzowego, jakim jest węgiel na rzecz pracowników, byłych pracowników i innych osób uprawnionych, szczegółowo wskazanych w Zakładowym Układzie Zbiorowym Pracy podlega opodatkowaniu podatkiem akcyzowym nie wskazuje, że w odniesieniu do tych wyrobów powstanie zobowiązanie podatkowe skutkujące obowiązkiem zapłaty podatku akcyzowego przez wnioskodawcę. Zauważyć bowiem należy, że art. 31a ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 2 u.p.a. wprowadza szereg zwolnień wyrobów węglowych od podatku akcyzowego, a ze zwolnienia tego korzystają m.in. wyroby węglowe zużywane przez gospodarstwa domowe (art. 31a ust.1 pkt 1 w zw. z ust. 2 pkt 3 tej ustawy). Podobny pogląd w kwestii opodatkowania podatkiem akcyzowym wydania wyrobów węglowych na rzecz pracowników i byłych pracowników (emerytów i rencistów) oraz wdów, wdowców, sierot i innych osób, jeżeli spełniają warunki do otrzymania renty rodzinnej po pracownikach wyraził tut. Sąd w wyroku z dnia 7 listopada 2012 r., w sprawie sygn. akt III SA/Gl 1569/12 jak również w wyroku z dnia 6 lutego 2013 r., w sprawie sygn. III SA/Gl 1567/12, a Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela zajęte w nich stanowisko i przedstawioną argumentację. Z uwagi na fakt, że podniesione przez stronę zarzuty okazały się nieuzasadnione, a Sąd z urzędu nie dopatrzył się uchybień zaskarżonego rozstrzygnięcia, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło