III SA/Gl 1571/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A s.c. W. G., D. Z. w R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić skarżącą z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 500 (pięćset) zł; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze na ww. decyzję zawarty został wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Następnie wniosek ten został złożony na urzędowym formularzu PPPr. Skarżąca spółka jest w postępowaniu reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie radcy prawnego. W uzasadnieniu swojego wniosku, skarżąca spółka stwierdziła, że wniosek jest uzasadniony sytuacja finansową gospodarczą i ekonomiczną zarówno samej spółki, jak i jej wspólników. Wspólnicy spółki są małżeństwem. Aktualnie jedynym źródłem utrzymania zarówno spółki, jak i jej wspólników stanowi jednoosobowa działalność gospodarcza D. Z. w zakresie usług [...]. Małżeństwo Z. wychowuje troje niepełnoletnich dzieci i ma na utrzymaniu dom. Spłata wszystkich zaciągniętych kredytów pochłania miesięcznie około 12.000 zł. – kwota ta stanowi istotne obciążenie ich budżetu domowego. Stanu spółki nie poprawia aktualna koniunktura na rynku usług [...]. Załącznikami do wniosku były: bilans spółki i rachunek zysków i strat – w wariancie porównawczym (oba dokumenty w dwóch wersjach: na dzień 31 grudnia 2015 r. i na dzień 31 lipca 2016 r.). Z oświadczenia spółki wynika, że jej kapitał zakładowy zamyka się w kwocie 862.276,37 zł, wartość środków trwałych wynosi 80.160.33 zł, natomiast w ostatnim roku obrotowym spółka osiągnęła zysk w kwocie 106.217,48 zł. Spółka posiada konto w Banku B, jednakże nie ma na nim zdeponowanych żadnych środków pieniężnych. Spółka oświadczyła na druku formularza PPPr, że środki w jej kasie wynoszą 4.000 zł, natomiast jej zobowiązania zamykają się w kwocie 478.878 zł. W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 15 grudnia 2016 r., referendarz sądowy wezwał stronę do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku, obrazujących jej aktualny i rzeczywisty stan majątkowy oraz stan majątkowy wspólników i osób, z którymi pozostają oni we wspólnym gospodarstwie domowym. Wezwanie to miało na celu wykazanie aktualnego stanu majątkowego zarówno skarżącej spółki cywilnej (jako podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą), jak i wspólników tej spółki. W odpowiedzi na to wezwanie zostało nadesłanych szereg dokumentów, w tym: zaświadczenia z C o stanie rachunków (przejętych z Banku B) wnioskującej firmy, firmy D. Z. oraz rachunku osobistego D. Z.; odnośnie skarżącej spółki: deklaracje VAT-7 za okres od czerwca 2016 r. do listopada 2016 r.; wstępny rachunek zysków i strat oraz wstępny bilans na dzień 30 listopada 2016 r.; raport kasowy obrazujący stan gotówki w kasie firmy na dzień 1 listopada 2016 r.; ewidencja środków trwałych za rok 2016; wyciągi z rachunku bankowego firmy. Odnośnie wspólnika W. G.: zeznania podatkowe PIT-36L i PIT-37 za 2015 r. Odnośnie wspólnika D. Z.: zeznania podatkowe PIT-36L i PIT-37 za 2015 r.; wyciąg z rachunków firmowego w Banku D za okres od września 2016 r. do listopada 2016 r.; ewidencja środków trwałych za rok 2016; księga przychodów i rozchodów za okres od czerwca 2016 r. do listopada 2016 r.; deklaracje VAT-7 i VAT-UE za okres od czerwca 2016 r. do listopada 2016 r. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje z kolei zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca spółka składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że sytuacja procesowa spółki cywilnej w aspekcie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest specyficzna. Generalnie, spółka cywilna, jako jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, nie posiada również zdolności sądowej (tj. zdolności do bycia stroną postępowania sądowego), ani zdolności procesowej (tj. zdolności do podejmowania czynności procesowych w postępowaniu sądowym). Wyjątkiem jest jednak postępowanie podatkowe, którego przedmiotem są zobowiązania podatkowe (w tej sprawie, podatek od towarów i usług). W tym przypadku spółka cywilna jest adresatem decyzji podatkowej, którą może zaskarżyć do sądu administracyjnego. W tej kategorii spraw spółka cywilna posiada zatem zdolność sądową i procesową w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Do ponoszenia kosztów sądowych zobowiązana jest spółka cywilna. Podmiot ten skorzystał jednak w przedmiotowej sprawie z przysługującego mu uprawnienia do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tylko w tym zakresie spółka cywilna traktowana jest w zakresie prawa pomocy jak osoba prawna. Natomiast oceniając stan majątkowy wnioskodawcy, będącego jednostką organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej, należy jednak uwzględnić także stan majątkowy konkretnych osób fizycznych tworzących daną jednostkę – w tym przypadku konieczne jest ustalenie stanu majątkowego wspólników spółki cywilnej. Jest to sytuacja odmienna aniżeli w przypadku osób prawnych (np. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, czy spółki akcyjnej). W przypadku oceny stanu majątkowego tych podmiotów, bada się jedynie stan majątkowy tych jednostek organizacyjnych, bez analizy stanu majątkowego konkretnych osób fizycznych tworzących te jednostki organizacyjne. Wnioskodawca udokumentował swój aktualny stan majątkowy w sposób zadowalający. Przedłożone zostały dokumenty obrazujące stan majątkowy samej spółki, jak i jej wspólników. Z analizy przedłożonych dokumentów wynika, że skarżąca spółka spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy, jednak w zakresie częściowym. Tym samym wnioskodawca nie wykazała jednak zasadności całkowitego uwzględnienia jej wniosku. Spółkę stać jest bowiem na częściowe poniesienie kosztów sądowych w sprawie. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że ustalanie wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawie nie znajduje się w zakresie kompetencji referendarza sądowego. Jednak na użytek niniejszego postępowania wpadkowego w przedmiocie przyznania prawa pomocy, przyjąć należy kwotę wskazaną, jako wartość przedmiotu zaskarżenia przez stronę skarżącą, reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie radcy prawnego, zarówno w skardze, jak i na druku urzędowego formularza PPPr – 2.926.126 zł. W takim przypadku pobierany jest wpis sądowy od skargi o charakterze stosunkowym, który wyniesie 29.262 zł – wpis obliczony na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zmianami). We wniosku stwierdzono, że spółka osiągnęła w 2016 r. nikły przychód. Faktem jest, że analiza przedłożonych przez spółkę dokumentów potwierdza jej stosunkowo trudną aktualną kondycję finansową. Tym bardziej, że w poprzednich okresach potrafiła zdeponować w swojej kasie i na rachunkach bankowych kwoty: 20.664,20 zł (stan na dzień 31 grudnia 2015 r.) oraz 25.031,68 zł (stan na dzień 31 lipca 2016 r.) – dane te zawarte są w przedłożonych przez skarżącą bilansach sporządzanych na powyższe okresy. Zaznaczyć należy również, że przedłożony przez skarżącą spółkę do akt sprawy wydruk z jej raportu kasowego, sporządzony na dzień 30 listopada 2016 r., wskazywał kwotę 3.749,05 zł. Należy jednak zaznaczyć, że w sprawie tej na stwierdzenie możliwości poniesienia kosztów sądowych skarżącej realny wpływ ma sytuacja majątkowa wspólników skarżącej spółki. Konstatacja ta odnosi się przede wszystkim do D. Z., wspólnika skarżącej spółki i męża W. G., prowadzącego jednoosobową firmę [...]. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że firma jego przyniosła w roku 2015 dochód w wysokości 364.344,51 zł, przy kosztach uzyskania przychodu rzędu 2.191.774,96 zł. Dane te wskazują na stosunkowo szeroko zakrojoną działalność prowadzoną przez tę firmę. Również aktualnie firma ta wykazuje relatywnie wysoki i regularny obrót. Z analizy deklaracji VAT-7 wynika, że w okresie od czerwca 2016 r. do listopada 2016 r. firma ta wykazywała relatywnie wysokie obroty, co znajduje odzwierciedlenia w wysokiej wartości podatku należnego w tym okresie, który wynosił od 224.613 zł (października 2016 r.) do 292.370 zł (czerwiec 2016 r.). Kwoty powyższe nie wskazują na dochód firmy, lecz na jej obrót, czyli na jej aktywność gospodarczą i częstotliwość dokonywanych czynności gospodarczych. Dane te potwierdza również analiza księgi przychodów i rozchodów tej firmy oraz analiza wyciągów z jej rachunków bankowych. Dokumenty te wskazują na płynność tej działalności oraz na fakt, że wpływy na rachunek bankowy przeważają nad wypływami z tych rachunków. Uwzględniając powyższe rozważania, stwierdzić należy, że wnioskująca spółka nie spełnia rzeczywiście przesłanki skutkującej uwzględnieniem jej wniosku w całości. Faktem jednak jest, że przekracza możliwości finansowe spółki, jak i jej wspólników uiszczenie całej kwoty wpisu sądowego od skargi. W ocenie rozpoznającego wniosek, uiszczenie kwoty 500 zł tytułem wpisu sądowego od skargi mieści się w granicach wydolności finansowej strony skarżącej. Kwota ta stanowi jedynie 1,7 % kwoty, którą wnioskodawca byłaby zobowiązana uiścić w przypadku całkowitej odmowy uwzględnienia wniosku. W ocenie rozpoznającego wniosek kwota ta mieści się w granicach możliwości finansowych spółki oraz jej wspólników. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.