III SA/Gl 1572/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatków od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, strona skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że nie posiada środków pieniężnych oraz innego majątku (w tym środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych lub środków obrotowych), który mogłaby spieniężyć, a które pozwalałby jej choćby w części uiścić wpis od skargi. Spółka tymczasem posiada jedynie inwestycje w obcych środkach trwałych i stąd właśnie wynika pozycja w bilansie pod pozycją środki trwałe. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki zamyka się w kwocie [...] zł, natomiast wartość środków trwałych wnioskodawcy wynosi [...] zł, a wysokość zysku za ostatni rok obrotowy wg bilansu wynosi [...] zł. Z oświadczenia zawartego na urzędowym formularzu PPPr wynika, że spółka posiada trzy rachunki bankowe: w "A" S.A., w "B" S.A. i w "C" S.A. Na dwóch pierwszych rachunkach bankowych wnioskodawca posiada debet, natomiast na ostatnim rachunku bankowym nie posiada zdeponowanych środków pieniężnych. Załącznikiem do skargi złożonej przez Spółkę do tutejszego Sądu był: bilans sporządzony na koniec roku 2012 oraz dodatkowe informacje i objaśnienia do bilansu i rachunku zysków i strat za 2012 r. Do skargi dołączono szereg tytułów wykonawczych oraz dwa zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 18 października 2013 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą spółkę, za pośrednictwem jej pełnomocnika procesowego, o nadesłanie (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, w tym także o przedstawienie wyciągów z posiadanych przez spółkę rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, jak również o nadesłanie raportu kasowego obrazującego stan gotówki w kasie spółki na koniec ostatniego miesiąca. Przesyłka zawierająca to wezwanie, została skutecznie doręczona pełnomocnikowi procesowemu strony skarżącej w dniu [...] r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. przesyłki, znajdującej się w aktach sądowych sprawy. Do dnia dzisiejszego spółka nie nadesłała żadnego z dokumentów, o jakie była wezwana. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Odnosząc się do wniosku skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy wskazać treść art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżąca złożyła jedynie wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPPr i nie udowodniła w żaden sposób, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy. Skarżąca w ogóle nie wykazała jaki jest jej aktualny, obecny stan majątkowy. Wezwanie referendarza sądowego z dnia 18 października 2013 r., wzywające stronę do uzupełnienia i udokumentowania danych zawartych we wniosku o prawo pomocy, zostało doręczone w sposób prawidłowy na adres pełnomocnika procesowego strony. Przesyłka zawierająca to wezwanie została doręczona w dniu [...] r. Do wykazania aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie wystarcza samo jego oświadczenie. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy, należy ocenić stan majątkowy wnioskodawcy, a następnie podjąć stosowną decyzję w przedmiocie przyznania, bądź odmowy przyznania prawa pomocy. Dla dokonania rzetelnej oceny stanu majątkowego potrzebne jest jego wykazanie przez wnioskodawcę za pomocą stosownych dokumentów, czy też zaświadczeń. Faktem jest, że w aktach sprawy znajdują się: bilans zysków i strat za rok 2012, dodatkowe informacje i objaśnienia do bilansu i rachunku zysków i strat za 2012 r. oraz szereg tytułów wykonawczych oraz dwa zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Dokumenty te stanowią załącznik do skargi. Należy jednak podkreślić, że dokumenty te nie obrazują jednak całokształtu aktualnego stanu majątkowego i kondycji finansowej spółki. Podstawą rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy jest rozpoznanie całokształtu aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Rozpoznanie takiej sytuacji następuje po analizie materiału dowodowego i źródłowego przedstawionego przez wnioskodawcę, potwierdzającego dane, informacje i oświadczenia zawarte na druku urzędowego formularza. W tym stanie rzeczy skarżącą spółkę wezwano do przedłożenia: - rocznych zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych (CIT-8) za lata 2012 oraz 2011. Jeżeli natomiast zeznania takie nie zostały złożone – należało przedłożyć zaświadczenie właściwego urzędu skarbowego, potwierdzające ten fakt; - miesięcznych deklaracji dotyczących podatku od towarów i usług (VAT-7) za sześć ostatnich miesięcy. Jeżeli natomiast deklaracje takie nie zostały złożone – należało przedłożyć zaświadczenie właściwego urzędu skarbowego, potwierdzające ten fakt; - wyciągu z ewidencji środków trwałych Spółki, obrazującego ich stan na koniec ostatniego miesiąca; - raportu kasowego obrazującego stan gotówki w kasie Spółki na koniec ostatniego miesiąca; - wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą spółkę, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy. W przypadku, gdyby te rachunki były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty. Tymczasem do tej pory nie wpłynęły do akt żadne dokumenty, ani materiały źródłowe, o dostarczenie których, strona została wezwana pismem referendarza sądowego z dnia 18 października 2013 r. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.