III SA/Gl 1573/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Jyż (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędzia NSA Henryk Wach, Protokolant St. sekr. sąd. Beata Jacek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2007 r. przy udziale - sprawy ze skargi E. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (odmowy przywrócenia terminu) 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr: [...] odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...], nr: [...] w sprawie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności Pana E. P. jako członka zarządu Spółki z o.o. "A" z siedzibą w B. za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług wraz z należnymi od tej zaległości odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego Spółki z o.o. "A" z siedzibą w B. za [...] i [...]. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w pierwszej kolejności przedstawiono stan faktyczny sprawy. W ramach tych zaś stwierdzono, iż Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. decyzją z dnia [...] , nr: [...] orzekł o solidarnej odpowiedzialności Pana E. P. jako członka zarządu Spółki "A" Sp. z o.o. z siedzibą w B. za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług wraz z należnymi od tej zaległości odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego Spółki z o.o. "A" z siedzibą w B. za [...] i [...]. Decyzja ta, w ocenie organu odwoławczego, została skutecznie doręczona, w trybie zastępczym, tj. w trybie przepisów art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej powoływana jako O.p.) – została pozostawiona w urzędzie pocztowym w dniu [...], powtórnie awizowana w dniu [...]; z powodu nie podjęcia awizowanej przesyłki, została zwrócona organowi I instancji w dniu [...] (po upływie 14 dni od daty jej pozostawienia na poczcie). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej. Pismem z dnia [...] pełnomocnik E. P. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji organu I instancji wraz z odwołaniem. Sygn. akt III SA/Gl 1573/06 Zaskarżonym postanowieniem organ II instancji odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Z uzasadnienia tegoż postanowienia wynika, że organ ten uznał, iż wbrew twierdzeniom strony, zawartym we wniosku o przywrócenie terminu, nie zostały przez nią spełnione kumulatywnie przesłanki do przywrócenia terminu, o których mowa jest w art. 162 O.p., a mianowicie strona nie uprawdopodobniła, iż nie ponosi winy za uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Okoliczności wskazane przez stronę były następujące: - zły stan zdrowia w czasie doręczania decyzji, w tym pobyty w szpitalach (dowody w postaci kart wypisowych ze szpitala), w dniach: 1) od [...] do [...] ) od [...] do [...], ) od [...] do [...] ; - brak zamieszkiwania pod adresem, na który została wysłana przedmiotowa decyzja. Zły stan zdrowia spowodował, iż była zmuszona zamieszkiwać u rodziny, pod innym adresem; - nie przekazanie przez osoby przebywające pod adresem, pod którym strona była zameldowana, awiz pocztowych dotyczących decyzji; - złożenie odwołania w terminie po faktycznym odebraniu decyzji z Urzędu Skarbowego w dniu [...]. Organ podkreślił, iż jak wynika to z akt sprawy Naczelnik Pierwszego US w B. postanowieniem z dnia [...], nr: [...] wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w przedmiotowej sprawie. Postanowienie to zostało wysłane na adres: E. P., ul. [...]. Taki adres organ I instancji uzyskał z pisma z dnia [...], nr: [...] Sądu Rejonowego VIII Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego w B. Postanowienie to było dwukrotnie awizowane ([...]) i zostało skutecznie doręczone w dniu [...], w trybie art. 150 O.p. W dniu [...] do organu I instancji wpłynęło pismo E. P. z dnia [...], z treści którego wynika że jest ono odpowiedzią na postanowienie o wszczęciu przedmiotowego postępowania, a zatem nie ulega wątpliwości, iż strona była poinformowana o prowadzonym wobec niej postępowaniu przez organ I instancji. W tymże piśmie E.P. wskazał swój adres – tj.: ul. [...]. Nadto w dniu [...] strona skierowała do organu podatkowego I instancji pismo stanowiące odpowiedź na wezwanie tego Sygn. akt III SA/Gl 1573/06 organu i w tymże piśmie podała ten sam adres. W toku całego postępowania podatkowego strona nie zawiadomiła organu o zmianie swego miejsca zamieszkania lub pobytu ani o innym adresie do korespondencji. Organ podkreślił, iż w jego ocenie, pójścia przez stronę do szpitala m.in. od [...]. i przebywanie tam do [...], a następnie w dniach od [...] do [...], nie można uznać za okoliczność stanowiącą uprawdopodobnienie braku jej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...]. Nie przebywanie strony od dłuższego czasu w miejscu zamieszkania nie wykluczało możliwości dokonania osobiście czynności procesowej przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika. Organ zaakcentował, iż strona przed pójściem do szpitala była poinformowana o toczącym się w jej sprawie przedmiotowym postępowaniu i winna była oczekiwać decyzji w tej sprawie. Gdyby dołożyła należytej staranności m.in. przez powołanie pełnomocnika mogła zapobiec doręczeniu zastępczemu. Strona mogła także po ustaniu przyczyny uchybienia terminu wnieść odwołanie wraz z wnioskiem o jego przywrócenie. Jak podkreślił organ podatkowy przepisy prawa podatkowego - art. 145 O.p. – przewidują, że strony mogą działać przez pełnomocników, czego jednak strona nie wykorzystała. Te zaniedbania strony, w ocenie organu, nie mogą znajdować uzasadnienia z powodu takich okoliczności jak ubezwłasnowolnienie żony, czy też przebywanie po wyjściu ze szpitala u rodziny. Strona nie może poprzez nieodebranie decyzji wywodzić, iż brak było jej winy w terminowym wniesieniu odwołania. Brak dbałości o odebranie przedmiotowej decyzji, zdaniem organu, jest przejawem zaniedbania, które nie daje podstaw do ustalenia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Przedmiotowe postanowienie organu II instancji stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze pełnomocnik skarżącego zawarł zarzuty: 1) oparcia uzasadnienia wydanego postanowienia na materialno-poceduralnym pojmowaniu otaczającego świata, 2) naruszenia przez organ art. 162 § 1 O.p., z powodu odmowy przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania, pomimo wyczerpania wszystkich czterech przesłanek łącznie, których spełnienie zobowiązuje organ do przywrócenia terminu. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o kosztach postępowania. W uzasadnieniu Sygn. akt III SA/Gl 1573/06 skargi pełnomocnik skarżącego podołał się na te same okoliczności, co we wniosku o przywrócenie terminu, o czym była mowa wyżej, które w jego ocenie, świadczą o tym, iż spełnione zostały przez skarżącego wszystkie przesłanki z art. 162 § 2 O. p. do przywrócenia przez organ terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie przed Sądem w dniu 16.10.2007 r. pełnomocnik skarżącego zakwestionował skuteczność doręczenia decyzji organu I instancji w trybie art. 150 O.p., ponieważ na zwrotnym poświadczeniu odbioru nie ma wyraźnej informacji o miejscu pozostawienia zawiadomienia o złożeniu przesyłki pocztowej zawierającej przedmiotową decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do oceny zaskarżonego postanowienia należy w punkcie wyjścia przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269): "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) wynika zaś, iż zaskarżone postanowienie może ulec uchyleniu wyłącznie w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sygn. akt III SA/Gl 1573/06 W rozpatrywanej sprawie, w ocenie składu orzekającego Sądu, doszło do naruszenia przepisów postępowania (przepisów proceduralnych), które miało wpływ na wynik sprawy, zatem skargę należało uwzględnić. Art. 223 § 1 O.p. stanowi, iż odwołanie od decyzji organu I instancji wnosi się do właściwego organu odwoławczego, za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od doręczenia decyzji stronie. Uchybienie przez stronę terminu do wniesienia odwołania powoduje nieskuteczność czynności procesowej jaką jest wniesienie odwołania. W celu zniwelowania tych niekorzystnych dla strony skutków uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej, dla której był przewidziany termin ustawowy (w tym do wniesienia odwołania), ustawodawca wprowadził instytucję przywrócenia terminu na wniosek zainteresowanego, o ile spełni on kumulatywnie przesłanki wymienione w art. 162 O.p., które są następujące: 1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu, 2) wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, 3) dochowanie przez zainteresowanego nieprzywracalnego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, który wynosi siedem dni i zaczyna biec od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, 4) dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności – w przedmiotowej sprawie wniesienie odwołania – dla której był ustanowiony przywracany termin. Art. 150 § 1 O.p. stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 O. p.: 1) poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez pocztę, 2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) – w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w miejscu określony w § 1 art. 150 O.p. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Stosownie do art. 150 § 2 O. p.: "Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w miejscu określony w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności Sygn. akt III SA/Gl 1573/06 zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy". W przedmiotowej sprawie organ podatkowy II instancji przyjął, iż decyzja pierwszoinstancyjna została skutecznie doręczona w trybie unormowanym w art. 150 O.p., a więc nastąpiła fikcja prawna doręczenia pisma, na skutek jego nieodebrania w terminach wskazanych w art. 150 § 1 O.p. Należy jednak podkreślić, iż zgodnie z jednolitym stanowiskiem doktryny i judykatury dla uznania, że decyzja została skutecznie doręczna stronie w trybie art. 150 O.p. konieczne jest wskazanie przez organ administracji, że placówka pocztowa zawiadomiła adresata w sposób nie budzący wątpliwości o nadejściu pisma i miejscu, gdzie można go odebrać (por. wyrok NSA z dnia 31.01.2006 r., I FSK 565/05 – opubl. Legalis; wyrok WSA w Warszawie z dnia 2.11.2006 r., III SA/Wa 1962 – opubl. Legalis; wyrok WSA w Warszawie z dnia 18.08.2005 r., III SA/Wa 1588/04 – opubl.Legalis; B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki: Ordynacja podatkowa. Komentarz 2007. Wrocław 2007, s.666 i nast.; . Nowosielska, R. Pasternak: Doręczenie w postępowaniu podatkowym. Monitor Podatkowy 2000, nr 6). Tymczasem w przedmiotowej sprawie w treści potwierdzenia odbioru przedmiotowej decyzji (zamieszczonym w aktach administracyjnych – T. 2, k. 1) nie zawarto wymaganych przez przepisy art. 150 § 2 w zw. z § 1 i § 2a O.p. informacji w tym przedmiocie. Umieszczona na druku tego zawiadomienia informacja o tym, że: "zawiadomienie o pozostawieniu pisma w tym UP umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata" jest skreślona, natomiast informacja, iż zawiadomienie to pozostawiono: "na drzwiach mieszkania adresata, jego biura; innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe; w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata" nie jest ani podkreślona, ani w inny wyraźny sposób zaznaczona. Ponadto brak jest wyraźnego podpisu osoby doręczającej (nieczytelny znak, który nie wiadomo czy jest podpisem, a jeśli tak to czyim) i informacji kto dokonał doręczenia. Nadto brak jest na potwierdzeniu odbioru Sygn. akt III SA/Gl 1573/06 informacji o tym, iż adresat nie podjął awizowanej przesyłki i daty zwrotu przesyłki z tego powodu wraz z datą i podpisem doręczającego (wydającego). W świetle tych faktów i dowodów istnieją wątpliwości, czy takie zawiadomienie o nadejściu pisma, o którym mowa jest w art. 150 O.p. zostało adresatowi pisma w ogóle pozostawione, zwłaszcza że skarżący podczas całego postępowania utrzymuje, że nie otrzymał ani decyzji, ani zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym. Jeśli nie można ustalić w sposób pewny, czy przesyłkę doręczono i gdzie umieszczono zawiadomienie o tym dla skarżącego, a przede wszystkim nie można ustalić, czy takie zawiadomienie w ogóle pozostawiono, gdyż zwrotne poświadczenie odbioru pisma adresowanego do skarżącego, nie zostało należycie wypełnione, doręczenie w trybie art. 150 O.p. należy uznać za niedokonane. W tej sytuacji za zbyteczne należy uznać odnoszenie się przez Sąd do okoliczności uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) oraz art. 200 i art. 205 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270, ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz orzekł o kosztach postępowania sądowego.