III SA/Gl 158/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia należnego wpisu sądowego w kwocie 16.958,00 zł, skarżący domagał się zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego podał, iż sam prowadzi gospodarstwo domowe. Ponieważ zatrudniony jest na ½ etatu, jego wynagrodzenie wynosi 763,24 zł netto. Z kwoty tej opłaca alimenty na rzecz syna D. w wysokości 500,00 zł, natomiast pozostałą część posiadanych środków przeznacza na utrzymanie. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy nadesłał zeznanie podatkowe PIT-37 za 2016 r., gdzie wykazano dochód ze stosunku pracy rzędu 2.353,09 zł, zaświadczenie o zarobkach za ostatnie trzy miesiące oraz umowę najmu mieszkania o pow. [...] m2, na podstawie której czynsz najmu ustalony został w kwocie 250,00 zł plus tzw. media to jest gaz, woda i energia elektryczna. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Odnosząc powyższe uwagi do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że skarżący w treści urzędowego formularza poprzez wykreślenie rubryki nr 6 zadeklarował samodzielne prowadzenie gospodarstwa domowego. Jak wskazał w piśmie z dnia 20 czerwca 2017 r. jego stan cywilny to kawaler. Tymczasem z informacji znanych rozpoznającemu sprawę z urzędu w roku 2016 skarżący zamieszkiwał wspólnie z partnerką K. B., na którą figurowały faktury za energię elektryczną i nc+. Według oświadczenia K. B. jej partner (czyli skarżący) partycypował w kosztach utrzymania mieszkania, które wynajmowali od jego rodziców. Mianowicie ponosił koszty związane z najmem oraz zaliczkami za ciepłą i zimną wodę, choć w tym okresie był osobą bezrobotną. W utrzymaniu pomagali mu jego rodzice, od których wynajmował mieszkanie, w którym wspólnie z partnerką zamieszkiwał (vide: oświadczenie T. B. w aktach o sygn. III SA/Gl 2484/15). Ostatnią informację PIT-11 otrzymał za 2015 r., gdzie wykazany był dochód ze stosunku pracy rzędu 5.985,00 zł. Dokument ten wystawiła Sp. z o.o. A w W. (aktualny pracodawca). W firmie tej zatrudniona była również K. B. na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony za wynagrodzeniem rzędu 606,55 zł (vide: zaświadczenie za styczeń 2016 r.). Natomiast T. B. według informacji zawartej w aktualnym zaświadczeniu zatrudniony został w Sp. z o.o. A na ½ etatu na czas nieokreślony od 29 grudnia 2016 r. Jego wynagrodzenie za pracę wynosi 763,24 zł netto. Z kwoty tej jak wskazał płaci alimenty na rzecz syna. Ich wysokość nie została jednak w żaden sposób udokumentowana, mimo zapewnień w tym przedmiocie (vide: pismo z dnia 5 czerwca 2017 r.). Podobnie dokumenty wskazujące na wysokość ponoszonych w związku z utrzymaniem wydatków nie zostały przedłożone, choć mają istotne znaczenie w sprawie, albowiem samo powołanie się na zawartą 1 stycznia 2011 r. umowę najmu nie mogło być uznane za wystarczające. Jej treść wskazuje bowiem tylko na ustalony między stronami czynsz najmu rzędu 250,00 zł, natomiast pozostałe opłaty za tzw. media, czyli wodę, gaz i energię elektryczną nie zostały podane, choć mają istotne znaczenie w sprawie, bo skoro skarżący zobowiązany jest do ich ponoszenia (vide: pkt 6 umowy), pojawia się pytanie skąd pochodzą środki na ich opłacenie, skoro płaci alimenty na rzecz syna rzędu 500,00 zł, a pozostałą kwotę otrzymywanego wynagrodzenia przeznacza na utrzymanie, to jest żywność (vide: rubryka nr 11 formularza). Informacja jakoby w chwili obecnej w utrzymaniu pomagali mu rodzice nie została podana. Podobnie brak było jakichkolwiek danych czy posiada z tego tytułu zadłużenie, a jeżeli tak to w jakiej wysokości, a nadto czy nadal zamieszkuje z K. B., gdyż zaświadczenie o zameldowaniu, mimo wezwania w tym przedmiocie nie zostało nadesłane, a przecież opłaty za energię elektryczną i nc+ w 2015 r. i 2016 r. były na jej nazwisko wystawione, choć umowa najmu mieszkania podpisana była tylko z T. B.. Brak było również jakichkolwiek danych o posiadanych przez skarżącego rachunkach bankowych i ich saldach, a przecież w 2016 r. rachunek taki o nr [...] posiadał (vide: akta sprawy o sygn. III SA/Gl 2484/15, k-39), co więcej dokonywał z niego przelewów na konto swojej partnerki. Mając na uwadze powyższe przyjąć należało, że zawarte w treści formularza dane, podobnie jak przedłożone przy piśmie z dnia 5 i 20 czerwca 2017 r. dokumenty źródłowe tylko częściowo obrazowały sytuację finansową i możliwości płatnicze wnioskodawcy. To z kolei oznacza, że złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie zarówno w całości jak i w części, albowiem ewentualne szacowanie wysokości kosztów sądowych, które skarżący mógłby ponieść w związku ze swoim udziałem w sprawie może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy podane dane nie budzą żadnych zastrzeżeń. Ponieważ taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła, dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.