III SA/Gl 159/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi ,,A.’’ Sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła dnia [...] r. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, podniosła, że w wyniku postępowania egzekucyjnego, w trakcie którego zajęto jej rachunki bankowe, straciła płynność finansową. W rubryce nr 6 wniosku /wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych/ wpisano sumę [...] zł, zaś w rubryce nr 7 /wartość środków trwałych wnioskodawcy/ – [...] zł. Wskazano nadto, że w ostatnim roku obrotowym Spółka uzyskała zysk w wysokości [...] zł oraz, że nie posiada nieomal żadnych środków na swoich trzech rachunkach bankowych (tylko na jednym rachunku bankowym stan wyniósł "[...] zł"). Do wniosku dołączono m.in. odpisy zawiadomień o zajęciu wspomnianych rachunków bankowych z dnia [...] r., w których sumę do przekazania z rachunków określono na kwotę [...] zł, oraz zaświadczenia stwierdzającego, iż stan zaległości podatkowych na dzień [...] r. wynosił [...] zł. Ponadto wykonując wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, strona nadesłała wszystkie żądane dokumenty, tj. m.in.: wykaz środków trwałych na dzień [...] r. (wykazano w nim środki trwałe, m.in. w postaci nieruchomości, o łącznej wartości [...] zł), raport kasowy za miesiące od [...] do [...] r. (bilans otwarcia określono w nim na kwotę [...] zł), sprawozdanie finansowe za [...] r., rachunek wyników. Dnia 28 kwietnia 2009 r. referendarz sądowy postanowieniem o sygn. akt III SA/GI 159/09 odmówił przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik spółki wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza. Przy piśmie z dnia [...] r. przedłożono kopię wniosku o ogłoszenie upadłości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje. Jak stanowi art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przywoływanej dalej w skrócie jako P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu, a zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd z uwzględnieniem okoliczności faktycznych sprawy i zebranego materiału dowodowego istniejącego w chwili obecnej. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych – może być przyznane osobie prawnej, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Osoba prawna, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie ma ona dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. W przedmiotowej sprawie spółka na wezwanie referendarza przedłożyła dokumenty, z których wynika, że posiada ona środki finansowe, tj. w szczególności: bilans (wykazano w nim na koniec okresu m.in. aktywa obrotowe w kwocie [...] zł, należności krótkoterminowe w kwocie [...] zł i środki pieniężne w kasie i na rachunkach w kwocie [...] zł, a z drugiej strony zobowiązania w kwocie [...] zł, w tym publicznoprawne w kwocie [...] zł) i rachunek wyników (wykazano w nim m.in. przychody netto ze sprzedaży w kwocie [...] zł, koszty działalności operacyjnej w kwocie [...] zł oraz zysk netto w kwocie [...] zł, którą to kwotę – w adnotacji odręcznej – zmniejszono o [...] zł), odpis protokołu zwyczajnego zgromadzenia wspólników z dnia [...] r., m.in. zatwierdzającego sprawozdanie finansowe (w uchwale nr 4 wskazano na perspektywy rozwojowe Spółki, polegające na sprzedaży nieruchomości oraz na rozwoju dzierżawionej [...], zaś w uchwale nr 5 zdecydowano o przeznaczeniu zysku na pokrycie starty z lat ubiegłych), zeznania podatkowego za [...] r. (wykazano w nim przychody w kwocie [...] zł, koszty ich uzyskania w kwocie [...] zł oraz dochód w kwocie [...] zł, od którego odliczono stratę z lat ubiegłych), odpisy deklaracji dla podatku od towarów i usług za okres od [...] r. do [...] r. (najniższą podstawę opodatkowania – [...] zł – wykazano w [...] r., najwyższą – [...] zł – w [...] r.), odpis umowy najmu lokalu stanowiącego siedzibę skarżącej oraz odpis zawiadomienia o zajęciu wierzytelności przysługującej skarżącej, w którym sumę dochodzonej należności określono na [...] zł. Skarżąca nadal wykazuje bardzo duże wartości opodatkowania podatkiem od towarów i usług, choć istotnie niższe niż kilka miesięcy temu. W konsekwencji bezsprzecznie nadal osiąga ona pokaźne obroty. Działalność spółki jest zatem nadal prowadzona, a spółka osiąga zyski. Należy również zauważyć, że Spółka osiąga przychód ze sprzedaży, przekraczającej niewspółmiernie nie tylko kwoty wszystkich wykazanych zobowiązań podatkowych, ale i zobowiązań wykazanych w sprawozdaniu, a także znacznego zysku netto. Warto przy tym podkreślić, że skarżąca wykazała ów zysk, tak samo zresztą jak dochód dla celów podatkowych, za ubiegły rok po latach dekoniunktury, kiedy osiągała straty. Przedstawiona dokumentacja, aczkolwiek potwierdza znaczną skalę ciążących na Spółce zobowiązań oraz toczące się w związku z tym postępowania egzekucyjne, nie stanowi zatem dostatecznie przekonującego dowodu, iż Spółka - jak podniesiono we wniosku - utraciła płynność finansową. Odnosząc się do prowadzenia czynności egzekucyjnych w postaci zajęć rachunków bankowych, o których mowa w dołączonych do wniosku odpisach zawiadomień należy wskazać, że kwotę do przekazania z rachunków bankowych określono w nich na sumę [...] zł, zaś w świetle sprawozdania finansowego po dacie wystawienia tych zawiadomień środki pieniężne skarżącej zgromadzone w kasie i na rachunkach wynosiły [...] zł. Po spłacie sumy zajęcia ze środków tych pozostałaby kwota niewiele niższa od sumy wpisów od skargi we wszystkich sprawach Spółki ([...] zł). Należy również wspomnieć, że do sprzeciwu z dnia [...] r. nie dołączono żadnych nowych dokumentów, a w uzasadnieniu stwierdzono, że deklarowane kwoty przychodu nie są kwotami, które natychmiast zasilają konta bankowe skarżącej bądź wpływają do jej kasy. Spółka wskazała również, że otrzymane kwoty przeznaczone są na wydatki związane z prowadzoną działalnością i nie wystarczają na spłatę wszystkich zobowiązań. W związku z tymi twierdzeniami należy zauważyć, że prowadzenie spraw sądowych, przez podmiot gospodarczy, w tym w szczególności w sprawach związanych z publicznoprawnymi zobowiązaniami niewątpliwie związane jest z prowadzeniem działalności gospodarczej, co oznacza, że podmiot podejmujący się takiej działalności powinien liczyć się z koniecznością opłacenia wpisów sądowych, dostosowując do tej potrzeby sposób wydatkowania uzyskanych przychodów. Naturalną rzeczą jest księgowanie przychodów zanim np. zostaną one faktycznie przelane na konto Spółki. Nie jest to zatem argument przemawiający za przyznaniem prawa pomocy. Należy również podzielić stanowisko referendarza sądowego, wyrażone we wskazanym wyżej postanowieniu, że nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż wnioskodawczyni, jak można to oszacować na podstawie wartości kosztów działalności operacyjnej czy kosztów uzyskania przychodów, w bieżącej działalności ponosi wydatki w rozmiarach wielokrotnie przewyższających sumę wpisów we wszystkich jej sprawach (suma wpisów od skargi we wszystkich sprawach skarżącej, wg wartości wskazanych przez jej pełnomocnika, wynosi [...] zł). Brak więc przeszkód, by w strukturze tych wydatków znalazło się miejsce na środki potrzebne dla poniesienia kosztów sądowych, zwłaszcza, jeśli wziąć pod uwagę sporą wartość majątku należącego do strony, np. stanowiącego jej środki trwałe. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżąca nie wykazała, iż powyższa przesłanka zachodzi. Na tym etapie postępowania faktu tego nie zmienia również złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, ponieważ nie został on jeszcze rozpatrzony. Warto również zauważyć, iż Sąd może przyznać prawo pomocy, nawet w sytuacji, gdy zostały spełnione przesłanki, nie jest to zatem obowiązkowa dyspozycja (tak np. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008 r., pkt 3 uwag do art. 246). Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe spostrzeżenia, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.