III SA/Gl 159/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Specjalista Anna Charchuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2014 r. przy udziale – sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie gier losowych (postanowienia o umorzeniu postępowania) oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej w K. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w B. z [...] r. odmawiające zawieszenia postępowania prowadzonego wobec Spółki z o.o. "A" w sprawie urządzania gier na automacie do gier poza kasynem gry. W podstawie prawnej organ powołał art. 233 § 1 pkt 3, art. 208 § 1, art. 219 w związku z art. 235, art. 239 ustawy z 29.08.1997r. – Ordynacja podatkowa (t. j.: Dz. U. z 2012r., poz. 749) oraz art. 8 ustawy z 19.11.2009r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 z późn. zm.). W uzasadnieniu wskazał stan faktyczny sprawy i stwierdził, że Naczelnik Urzędu Celnego w B. postanowieniem z [...] r. wszczął z urzędu wobec Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "A" postępowanie w sprawie urządzania gier na automacie [...] o numerze [...] poza kasynem gry. W toku postępowania strona powołując się na art. 2 ust. 6 i ust.7 ustawy o grach hazardowych wniosła o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia toczącego się równolegle postępowania karnoskarbowego, jak również z uwagi na fakt skierowania do Trybunału Konstytucyjnego przez WSA w Gliwicach pytania prawnego dotyczącego zgodności z konstytucją RP artykułu 89 ustawy z 19.11.2009r. o grach hazardowych oraz w związku z koniecznością rozstrzygnięcia przez Ministra Finansów charakteru gier urządzanych na zatrzymanym urządzeniu. Rozstrzygając wniosek organ I instancji odmówił zawieszenia postępowania, albowiem uznał, że brak jest ku temu przesłanek. Postępowanie karnoskarbowe jest bowiem odrębne od postępowania w sprawie kary i nie stanowi dla tego drugiego zagadnienia wstępnego, pytanie WSA w Gliwicach dotyczyło konstytucyjności możliwości nakładania na podstawie art. 89 u.g.h. i 107 k.k.s. kar na osoby fizyczne, podczas gdy skarżąca jest osobą prawną a pytanie do Ministra Finansów Spółka winna skierować przed – lub na etapie realizacji przedsięwzięcia, a nie wówczas, gdy jest ono już zrealizowane. Podniósł ponadto, że zgromadził dowody, z których wynika charakter gier prowadzonych na należących do Spółki automatach, a zatem, że nie zachodzą w stosunku do nich wątpliwości, które miałaby usunąć decyzja ministra. Na to postanowienie organu I instancji strona wniosła zażalenie wnosząc o jego uchylenie i orzeczenie przez organ odwoławczy, że w sprawie zachodzą przesłanki do zawieszenia postępowania. Dyrektor Izby Celnej w K. , po rozpoznaniu zażalenia umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie zażalenia na postanowienie organu I instancji z [...]., odmawiające zawieszenia postępowania prowadzonego wobec Spółki "A" , albowiem w trakcie postępowania zażaleniowego organ odwoławczy stwierdził, że Naczelnik Urzędu Celnego w B. decyzją znak [...] z [...] r. wymierzył Spółce z o.o. "A" karę pieniężną w kwocie [...] zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, która zakończyła postępowanie przed organem pierwszej instancji. Wobec powyższego, w rozpatrywanej sprawie wydanie przez Naczelnika Urzędu Celnego w B. ww. decyzji spowodowało, iż postępowanie zostało zakończone przed organem pierwszej instancji. W związku z tym rozpatrywanie kwestii zawieszenia postępowania, które zostało już zakończone, stało się bezprzedmiotowe. Na ww. postanowienie wydane przez organ odwoławczy, Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zaskarżając w całości postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. i wnosząc o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; 2) rozpoznanie sprawy także pod nieobecność skarżącego; 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w tym ewentualnego zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1/ naruszenie art. 208 § 1 i art. 233 § 1 pkt 3 w związku z art. 219 ustawy – Ordynacja podatkowa poprzez bezzasadne umorzenie postępowania w sprawie zażalenia postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w R. z [...] r. o odmowie zawieszenia postępowania w wyniku uznania, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe pomimo, że wydana decyzja kończy jedynie postępowanie w I instancji, a sprawa nie została zakończona decyzją ostateczną ; 2/ naruszenie art. 127 i art. 207 § 2 w związku z art. 219 ustawy – Ordynacja podatkowa poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania polegające na uniemożliwieniu stronie wniesienia skutecznego środka zaskarżenia; 3/ naruszenie art. 121 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa poprzez działanie w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych. W uzasadnieniu skargi strona polemizuje ze stanowiskiem organu odwoławczego co do rozumienia pojęcia bezprzedmiotowości. Podnosi, że brak jest podstaw do twierdzenia, że zawieszenie postępowania podatkowego stało się bezprzedmiotowe, skoro toczy się ono nadal na etapie postępowania przed organem drugiej instancji. Zdaniem strony działanie organu uniemożliwia jej dochodzenie swoich praw, doprowadzając tym samym do zakończenia postępowania bez możliwości jego merytorycznego rozstrzygnięcia i przyczyniając się do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej lub ostatecznym postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeśli zachodzą przyczyny stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu, to sąd winien orzec o jego nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie wskazało na konieczność jego uchylenia. Zgodnie z art. 208 § 1 O.p. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Z powyższego wynika, że bezprzedmiotowość postępowania jest przesłanką do umorzenia postępowania podatkowego. W tym zakresie organ podatkowy nie może działać w ramach tzw. uznania administracyjnego. Decyzja taka posiada bowiem wszelkie znamiona tzw. decyzji związanej. Oznacza to, że jeżeli wystąpi bezprzedmiotowość, organ podatkowy musi umorzyć postępowanie podatkowe. W wyroku z 24 kwietnia 2003 r. NSA wyjaśnił, iż przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych i nie może być utożsamiana z wynikającą z przepisów zmianą właściwości organu podatkowego (wyrok WSA w Warszawie z 2 czerwca 2004 r., III SA 1253/03, LEX nr 147337). Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (wyrok NSA z 24 kwietnia 2003 r., III SA 2225/01, Biul. Skarb. 2003, nr 6, s. 25). W orzeczeniu z 4 listopada 2009 r. WSA w Lublinie podkreślał, że "bezprzedmiotowość może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych, ale zawsze oznacza brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu" (wyrok WSA w Lublinie, I SA/Lu 451/09, LEX nr 532454). Bezprzedmiotowość zachodzi wówczas, gdy w sposób oczywisty organ podatkowy stwierdził brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Zdaniem Sądu orzekającego prawidłowa jest ocena organu, że taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Faktem bowiem jest, że w sytuacji, gdy postępowanie przed organem I instancji zostało zakończone nie ma już przedmiotu postępowania w postępowaniu zażaleniowym. Nie można bowiem zawiesić postępowania, które się nie toczy. Jakie bowiem inne niż formalnie kończące postępowanie wpadkowe, wszczęte zażaleniem rozstrzygnięcie miałby wydać organ II instancji? Utrzymać w mocy postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania (a więc pośrednio nakazać jego kontynuowanie), które już się nie toczy? Uchylić je i uwzględnić zażalenie w sytuacji, gdy po wydaniu decyzji merytorycznej nie jest już możliwe zawieszenie postępowania przed organem I instancji, gdyż takie po prostu nie istnieje? Z tych względów za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia art. 208 § 1, art. 233 § 1 pkt 3 w zw. z art. 219 O.p. Sąd orzekający w pełni podziela pogląd organu odwoławczego co do konieczności umorzenia postępowania zainicjowanego zażaleniem strony na odmowę zawieszenia postępowania przed organem I instancji jako bezprzedmiotowego. Bezzasadne są także zarzuty naruszenia art. 127 i art. 207 § 2 w zw. z art. 219, albowiem, jak to już wyżej wskazano , bezprzedmiotowość jest kategorią obiektywną, a jej wystąpienie wiąże organ i obliguje go do umorzenia postępowania. Z punktu widzenia wewnętrznej niesprzeczności prawa nie jest zaś możliwa sytuacja, że wykonanie przez organ ustawowych obowiązków może jednocześnie naruszać prawo. Tym samym i zarzut działania przez organ w sposób niebudzący zaufania do organów, co naruszać miało art. 121 § 1 O.p. nie zasługuje na uwzględnienie. Uwzględniając zatem całokształt okoliczności sprawy, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.