III SA/Gl 16/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 9 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi J. S. i T. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzających ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. Nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. W Spółce z o.o. "A" w okresie od [...] [...] r. do [...] [...] r. zarząd Spółki był dwuosobowy: T. D. pełnił funkcję prezesa zarządu, a J. S. – członka zarządu. Wobec bezskuteczności egzekucji zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług względem Spółki, powstałych za ten okres Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z dnia [...] r. wszczął z urzędu postępowania podatkowe w stosunku do T. D. w sprawie orzeczenia odpowiedzialności za powyższe zaległości podatkowe. Decyzjami z dnia [...] r. Nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], wydanymi za poszczególne okresy rozliczeniowe, organ podatkowy orzekł solidarną odpowiedzialność T. D. za powstałe zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami egzekucyjnymi w łącznej kwocie [...] zł. Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik T. D. wniósł łączne odwołania od tych decyzji wraz z wnioskiem o ich wstrzymanie. Rozpatrując wniosek o wstrzymanie Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] r. wstrzymał wykonanie decyzji organu pierwszej instancji objętych odwołaniem. Jednocześnie decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone przez pełnomocnika T. D. decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. W piśmie z dnia [...] r., zwanym "skargą" i podpisanym przez T. D. i J. S., osoby te zaskarżyły nie tylko decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. dotyczącą odpowiedzialności podatkowej T. D. (Nr [...]) ale też decyzję wydaną tego samego dnia w sprawie odpowiedzialności podatkowej za ten sam okres rozliczeniowy w stosunku do J. S. (Nr [...]). W skardze osoby te wnosiły między innymi "o uchylenie skarżonych decyzji w całości i umorzenie postępowania, ze względu na ważny interes strony, względnie przekazanie do ponownego rozpatrzenia" oraz "o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego na podstawie wniosku z dnia [...] r. złożonego osobiście do Dyrektora Izby Skarbowej w K. w dniu [...] r.". Powołując się na udzielone pełnomocnictwa przez J. S. i T. D. adw. A. T. w piśmie z dnia [...] r., zwanym również "skargą", podnosząc zarzuty merytoryczne wnosił także między innymi o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji w całości ze względu na szczególnie ważny interes strony. Uzasadniając ten wniosek pełnomocnik zauważył, że w przedmiotowej sprawie ustalone zobowiązanie jest znacznej wysokości a jej wykonanie nie jest możliwe "w obecnej sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, która już była wykazywana w toku postępowania przed organem, a w konsekwencji może doprowadzić do powstania nieodwracalnych skutków". Pełnomocnik nadmienił również, że "skarżący w odrębnym wniosku wykazali przesłanki do wstrzymania wykonalności decyzji, a także, że sytuacja majątkowa tychże została wykazana poprzez załączoną do skargi dokumentację i wyjaśniona w załączonych formularzach o przyznanie prawa pomocy". W dołączonym do tego pisma wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący T. D. oświadczył, że łączny przychód netto osób pozostających wraz z nim we wspólnym gospodarstwie (tzn. jego [...] z tytułu [...] – [...] zł i jego z tytułu [...] – [...] zł) wynosi [...] zł, a stałe opłaty związane z zamieszkaniem, użytkowaniem samochodu osobowego i zakupem [...] zamykają się w łącznej kwocie [...] zł. Wskazał przy tym, że po odliczeniu kosztów utrzymania pozostaje mu na skromne życie kwota [...] zł, która i tak ulega znacznemu zmniejszeniu ze względu na zajęcie pod koniec [...] [...] r. przez komornika skarbowego jego [...]. Natomiast w zakresie stanu majątkowego oświadczył, że posiada jeszcze jedynie mieszkanie o powierzchni [...] m², garaż o powierzchni [...] m² i samochód osobowy marki [...], którego prawo własności zostało przeniesione na zabezpieczenie na rzecz banku do chwili całkowitej spłaty kredytu. Powołując się na istnienie wierzytelności względem Spółki w kwocie [...] zł zaznaczył, że ich egzekucja została zawieszona ze względu na braki w reprezentacji po stronie dłużnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W przedmiotowej sprawie Sąd rozpatrzy wniosek skarżącego T. D. o wstrzymanie wykonania decyzji zapadłych w sprawie. Jak stanowi art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwaną dalej P.p.s.a.) (pogrubienia Sądu) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy Z przepisu tego wynika, że sąd może wstrzymać wykonanie danego aktu administracyjnego uzależniając to od zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności albo w drodze egzekucji administracyjnej albo w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. "Niebezpieczeństwo" zaistnienia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" musi wynikać z racjonalnej oceny zakresu, zasad i trybu wykonania aktu w czasie zawisłości skargi w danej sprawie sądowoadministracyjnej. Tym samym, aby taka ocena sądu nastąpiła, zainicjowana złożonym wnioskiem o wstrzymanie, strona winna uzasadnić ten wniosek powołując się na określone okoliczności faktyczne ewentualnie uprawdopodobnić możliwość ich wystąpienia, działając we własnym interesie. Przytoczenie jedynie treści powyższego przepisu, jak i brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę w ramach zasady skargowości. Sąd jednak z urzędu uwzględnia okoliczności mające związek ze złożonym wnioskiem, które wynikają z akt sprawy. Pojęcia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" jako zwroty niedookreślone wymagają konkretyzacji w danych sytuacjach. Przyjmuje się, że przy przesłance "znacznej szkody" chodzi o taką szkodę (majątkową a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (postanowienie NSA z dnia 20.12.2004 r. sygn. akt GZ 138/04 oraz B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005, komentarz do art. 61). Możliwość wstrzymania wykonania przez sąd nie tylko zaskarżonego aktu wynika z dyspozycji art. 61 § 3 zd. 2 P.p.s.a., który stanowi, że przesłanki wstrzymania wykonania należy stosować również do aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Mając na uwadze to określenie należy wskazać, że pokrywa się ono z pojęciami użytymi w art. 134 i art. 135 P.p.s.a., jeśli chodzi o kwestie nie związania zarzutami i wnioskami skargi oraz stosowania środków w celu usunięcia naruszenia prawa. Należy podkreślić, że wstrzymanie wykonania aktu przez sąd opiera się na innych przesłankach wymienionych w art. 61 § 3 P.p.s.a. niż wstrzymanie wykonania przez organ w toku postępowania odwoławczego. Sąd ocenia, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, natomiast organ za podstawę wstrzymania wykonania decyzji wydanej w zwykłym toku instancji może przyjąć np. ważny interes strony lub interes publiczny. Tym samym przesłanki te nie są tożsame. Wstrzymanie wykonania postanowieniem przez sąd oznacza, że przez swoje orzeczenie sąd zapewnił stronie jedynie tymczasową ochronę prawną, a nie rozstrzygnął sprawę merytorycznie. Ustosunkowując się do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji zapadłych w sprawie odpowiedzialności podatkowej T. D., Sąd uznał, że wniosek ten winien być uwzględniony, gdyż, zdaniem Sądu, występują podstawy do wstrzymania wykonania tych decyzji. Biorąc pod uwagę wielkość ciążącego zobowiązania wynoszącą [...] zł należy przypuszczać, że ewentualna egzekucja administracyjna tych należności może doprowadzić do zbycia całego majątku nieruchomego strony skarżącej w postaci mieszkania własnościowego i garażu oraz dalszego zajęcia [...] w zakresie nie zwolnionym od egzekucji na podstawie przepisów szczególnych. Następstwem tego może być brak możliwości spłaty zaciągniętego kredytu na zakup samochodu osobowego, co spowoduje postawienie należności kredytowych w stan natychmiastowej wykonalności, a następnie zbycie przez bank zabezpieczonego samochodu. W ten sposób skarżący wraz z [...] mógłby utracić lokal, jako jedyne miejsce zamieszkania i zmniejszyć stałe źródło swojego utrzymania. Tym samym powstałaby znaczna szkoda dla rodziny, a nawet można sobie wyobrazić, że brak środków do życia i lokalu do zamieszkania zmusiłby do sięgnięcia po stosowne świadczenia z pomocy społecznej, a wówczas mogłyby pojawić się trudne do odwrócenia skutki związane z wzajemnymi stosunkami rodzinnymi lub utratą zdrowia. Świadczenie odszkodowawcze nie może wyrównać tych strat i przywrócić do stanu poprzedniego. Podkreślić należy, że w toku postępowania organ odwoławczy już wstrzymywał wykonanie decyzji organu pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...]r., ale po wydaniu decyzji z dnia [...] r. wstrzymanie to upadło, a organ egzekucyjny przystąpił ponownie do egzekucji poprzez zajęcie świadczenia emerytalnego. Środek tymczasowy zastosowany przez Sąd zabezpiecza interes skarżącego T. D. na czas trwania niniejszego postępowania, gdyż z chwilą wydania przez Sąd orzeczenia kończącego postępowanie zabezpieczenie to również upadnie (art. 61 § 6 P.p.s.a.). Mając to na uwadze Sąd działając na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. postanowił wstrzymać wykonanie decyzji wymienionych w sentencji.