III SA/Gl 16/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 29 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. D. (D.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: zwolnić skarżącego od każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej [...] zł (słownie: [...] złotych), a w pozostałym zakresie wniosek oddala. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący reprezentowany przez pełnomocnika adwokata A. T. domagał się zwolnienia od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). W uzasadnieniu powyższego podał, iż wspólne [...] prowadzi z [...]. Oboje nie posiadają żadnego majątku poza [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...] m2. Ponadto wyjaśnił, iż są jeszcze użytkownikami nabytego w [...] [...] r. samochodu osobowego marki [...], którego prawo własności zostało przeniesione na zabezpieczenie na rzecz Banku do czasu spłaty zaciągniętego kredytu, którego [...] wynoszą [...] zł. Tymczasem jedynym źródłem utrzymania całej rodziny jest [...] skarżącego w wysokości [...] zł brutto (tj. [...] zł netto) oraz [...] jego [...] w kwocie [...] zł (tj. [...] zł netto). Z kolei miesięczne koszty eksploatacji samochodu kształtują się w wysokości [...] zł i obejmują [...] oraz zakup [...]. Co więcej z uwagi na stan zdrowia skarżący zmuszony jest ponosić dodatkowe wydatki związane z zakupem [...] w wysokości [...] zł na miesiąc, podczas gdy koszty utrzymania mieszkania wynoszą ok. [...] zł (vide: dołączone do wniosku dokumenty źródłowe). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje – stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przesłanka zwolnienia T. D. z obowiązku uiszczania kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) nie została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku w całości. Analiza stanu rodzinnego i majątkowego wnioskodawcy - przeprowadzona w oparciu o podniesione okoliczności oraz załączone do akt kserokopie dokumentów - prowadzi do wniosku, iż skarżący jest w stanie pokryć określoną część występujących w sprawie opłat sądowych do kwoty wynoszącej [...] zł. Instytucja prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stanowi bowiem wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Dlatego jej stosowanie - jako formy dofinansowania z budżetu państwa – powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, opubl. w ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Tymczasem skarżący posiada stały dochód, który wraz ze [...] jego żony wynosi [...] zł netto. Ponadto przysługują mu [...] z tytułu zaległego wynagrodzenia w "A" Sp. z o.o. w kwocie [...] zł. Co więcej jest też posiadaczem samochodu osobowego marki [...] rocznik [...], którego koszty utrzymania nie należą już do niezbędnych wydatków. Podobnie jak raty zaciągniętego w związku z jego nabyciem kredytu. Wobec powyższego przyjąć należało, iż skarżący nie uprawdopodobnił w sposób wystarczająco przekonujący jakoby jego sytuacja materialna była na tyle trudna, iż uzasadniałaby zastosowanie tej szczególnej instytucji procesowej jaką jest przyznanie prawa pomocy w zakresie odpowiadającym żądaniu wnioskodawcy. Tym bardziej, że z uwagi na charakter przedmiotowej sprawy oraz to, że na obecnym jej etapie zwolnienie skarżącego z obowiązku ponoszenia ewentualnych wydatków (obejmujących w szczególności należności tłumaczy i kuratorów ustanowionych w danej sprawie oraz koszty ogłoszeń; diety i koszty podróży należne sędziom i pracownikom sądowym z powodu wykonania czynności sądowych poza budynkiem sądowym, określone w odrębnych przepisach) jest bezzasadne, złożony w tym zakresie wniosek również i z tego powodu nie zasługiwał na uwzględnienie. Powyższe nie pozbawia jednak strony możliwości ponownego wniesienia takiego wniosku w sytuacji, kiedy wydatki takie mogłyby się pojawić bądź kiedy strona uzna to za niezbędne. Stąd działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1, § 3 i § 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.