III SA/Gl 16/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Protokolant Specjalista Agnieszka Górecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi G. T. na decyzję Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 16 grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy uchyla zaskarżoną decyzję. W dniu 30 grudnia 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wpłynęła skarga G. T. (T.), (dalej: skarżący, strona). Jako przedmiot zaskarżenia skarżący wskazał czynność Prezydent Miasta Zabrze – miasta na prawach powiatu (dalej: Prezydent lub organ) z dnia 16 grudnia 2024 r. polegającą na podtrzymaniu swojego stanowiska wyrażonego w decyzji Prezydenta z 25 lipca 2024r. o wpisaniu terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, w dokumencie prawa jazdy w kolumnie nr 11. Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny. Skarżący po uzyskaniu uprawnień kategorii A, odebrał w dniu 16 sierpnia 2024r. decyzję z dnia 25 lipca 2024 r., nr [...] Prezydenta Miasta Zabrze w sprawie wydania prawa jazdy wydaną przez Wydział Komunikacji Urzędu Miejskiego w Zabrzu. Następnie skarżący w dniu 30 sierpnia 2024 r., złożył w UM w Zabrzu, odwołanie do usunięcia naruszenia prawa, polegające między innymi na naruszeniu zasady ochrony praw nabytych wyrażonej Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej polegającej na odebraniu bezterminowego charakteru uprawnień kategorii B. Z kolei w dniu 18 października 2024 roku, na skutek ww. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją [...] z dnia 18 października 2024 roku, uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 25 lipca 2024 r., w części dotyczącej wydania uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B1, B i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji, stwierdzając przy tym, że: "Prezydent Miasta Zabrze nie miał podstawy prawnej dla władczego orzekania o przyznaniu uprawnienia do kierowania pojazdami innymi niż wskazana w części C wniosku kategoria A oraz objęte przez nią subkategorie A1 i A2, tj. o przyznaniu uprawnień do kierowania pojazdami kat. B, B1 oraz określeniu terminu ważności tego uprawnienia". W związku z brakiem odpowiedzi ze strony Urzędu Miejskiego w Zabrzu, w dniu 11 grudnia 2024 r., skarżący wezwał organ do wydania poprawnego prawa jazdy zgodnie z ww. decyzją [...] z dnia 18 października 2024r. Następnie skarżący pismem nr [...] z dnia 16 grudnia 2024r. otrzymał odpowiedź Urzędu Miejskiego w Zabrzu z której wynikało, że organ podtrzymuje swoje stanowisko, jednocześnie informując stronę, że wpisane do prawa jazdy terminy ważności możliwe są do wzruszenia na drodze sądowej. Od tego rozstrzygnięcia skarżący złożył opisaną na wstępie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na czynność organu w przedmiocie wpisania kwestionowanego terminu ważności do kierowania pojazdami w dokumencie prawa jazdy. Skarżący zaznaczył, że sprawa dotyczy decyzji Prezydenta Miasta Zabrze w sprawie wydania prawa jazdy nr [...] wydanej przez Wydział Komunikacji Urzędu Miejskiego w Zabrzu. Skarżący zarzucił: - naruszenie zasady ochrony praw nabytych wyrażonej Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, polegające na odebraniu bezterminowego charakteru uprawnień kategorii B. Nadto zarzucił błędy polegające na: - wpisaniu "23.08.38" jako daty ważności uprawnień kategorii B1 oraz B w kolumnie 11 wydanego dokumentu prawa jazdy nr [...] zamiast kreski oznaczającej bezterminową ważność uprawnień, jak to miało miejsce w oryginalnym dokumencie. W uzasadnieniu skargi skarżący opisał stan faktyczny sprawy oraz wskazał, że zgodnie z obowiązującym prawem, osoby które nabyły pod rządami poprzednich przepisów bezterminowy charakter uprawnień, nie tracą ich. Zdaniem skarżącego organ wydający decyzję nie miał podstaw do zmiany terminu ważności już nabytych i bezterminowych uprawnień. W ocenie skarżącego w konsekwencji swojej decyzji, organ w sposób nieuprawniony odebrał mu w sposób władczy bezterminowe uprawnienia kategorii "B". Zdaniem skarżącego organ powinien rozróżniać pojęcia "data ważności prawa jazdy" oraz "data ważności uprawnień", a obywatel nie powinien ponosić konsekwencji błędnych decyzji organu. W jego przypadku konsekwencje te mają miejsce, ponieważ przez decyzję organu, utracił nabyte i przysługujące mu bezterminowo uprawnienia. W związku z powyższym skarżący domagał się zmiany zaskarżonej czynności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o nieuwzględnienie skargi i wskazał, że działał w granicach i na podstawie prawa, a dokument prawa jazdy wydawany jest na okres wskazany w orzeczeniu lekarskim znajdującym się w aktach kierowcy. Organ zaznaczył, że stosownie do treści art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. 2024 r. poz. 1210 - dalej UoKP) prawo jazdy wydaje się na okres 15 lat, z tym że okres ten może być krótszy, o ile wynika to z orzeczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2 lit. a) UoKP. Zgodnie z § 10 ust. 3 pkt 10 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 231, dalej rozporządzenie), za datę ważności uprawnienia przyjmuje się najwcześniejszą datę określoną w orzeczeniu lekarskim dla przeprowadzenia ponownych badań lekarskich. Ponadto organ wskazał, że § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a) reguluje kwestię daty ważności wszystkich spośród uprawnień AM, Al, A2, A, B, BI, B+E, T jako jedną datę określoną w najpóźniej wydanym orzeczeniu lekarskim. Organ zaznaczył, że do wniosku o wydanie prawa jazdy kategorii B skarżący dostarczył świadectwo lekarskie z 13 stycznia1987 r. w zakresie prawa jazdy kategorii B ważne przez 5 lat. Następne orzeczenie lekarskie nr [...] z 25 października 2004 r. również obejmowało jedynie kategorię B, jednak z bezterminową ważnością. Zdaniem organu w celu rozpoczęcia szkolenia w zakresie prawa jazdy kat. A należało dostarczyć orzeczenie lekarskie obejmujące taką kategorię, a ponieważ ww. świadectwo lekarskie z 13 stycznia 1987 r. oraz orzeczenie lekarskie z 25 października 2004 r. nie zawierały kategorii A, skarżący dostarczył nowe orzeczenie nr [...] z 23 sierpnia 2023 r. Organ nadmienił, iż § 29 ust. 1-2 rozporządzenia stanowi, iż w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo, a data ważności prawa jazdy, o której mowa w § 10 ust. 3 pkt 4 lit. a rozporządzenia, nie może być dłuższa niż 15 lat. Jednak jak wskazuje § 29 ust. 3 rozporządzenia ust. 1 nie stosuje się w przypadku osób, którym po dniu wejścia w życie ustawy data ważności uprawnienia została zmieniona w związku z przedłożeniem nowego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W ocenie organu, przedłożenie kolejnego orzeczenia lekarskiego, w zakresie grupy kategorii praw jazdy, także dotyczącej już wydanej uprzednio kategorii uprawnień, w którym określono wspólną, krótszą niż bezterminowo datę ponownego badania lekarskiego nie może być pominięta przez organ wydający prawo jazdy i musi mieć odzwierciedlenie w dokumencie potwierdzającym aktualne uprawnienia do kierowania pojazdami (tak też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sygn. akt II SA/GI117/23 z 27.04.2023 r.). Organ zaakcentował, że skarżący nie kwestionował orzeczenia lekarskiego wydanego 23 sierpnia 2023 r. nr [...] w trybie o którym mowa w art. 79 ust. 4 UoKP, dlatego organ przyjął orzeczenie za prawidłowe i wiążące. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 powyższej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może natomiast kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. W tym kontekście stwierdzono podstawę do uwzględnienia skargi. Sądowa kontrola legalności, wykazała bowiem, że zaskarżony akt nie odpowiada wymogom prawa, gdyż narusza obowiązujące przepisy w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi jest w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 16 grudnia 2024 r. nr [...] polegające na podtrzymaniu swojego stanowiska wyrażonego w decyzji z 25 lipca 2024r. o wpisaniu terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, w dokumencie prawa jazdy w kolumnie nr 11. Zaskarżony akt wydano po uprzednim wydaniu w dniu 18 października 2024 r., przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji [...] uchylającej ww. decyzję Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 25 lipca 2024 r., w części dotyczącej wydania uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B1, B i umarzającej postępowanie organu pierwszej instancji. We wspomnianej wyżej decyzji SKO stwierdziło, że: "Prezydent Miasta Zabrze nie miał podstawy prawnej dla władczego orzekania o przyznaniu uprawnienia do kierowania pojazdami innymi niż wskazana w części C wniosku kategoria A oraz objęte przez nią subkategorie A1 i A2, tj. o przyznaniu uprawnień do kierowania pojazdami kat. B, B1 oraz określeniu terminu ważności tego uprawnienia". W związku z powyższym Sąd uznał, że zaskarżone pismo nr [...] z dnia 16 grudnia 2024r., stanowi decyzję administracyjną w rozumieniu art.107 k.p.a. w sprawie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, w dokumencie prawa jazdy w kolumnie nr 11. Uznając skargę za wniesioną w terminie, Sąd rozpoznał z kolei zarzut skarżącego dotyczący naruszenie zasady ochrony praw nabytych wyrażonej Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, polegające na odebraniu bezterminowego charakteru uprawnień kategorii B. poprzez- wpisanie "23.08.38" jako daty ważności uprawnień kategorii B1 oraz B w kolumnie 11 wydanego dokumentu prawa jazdy nr [...] zamiast kreski oznaczającej bezterminową ważność uprawnień, jak to miało miejsce w oryginalnym dokumencie. Zarzut okazał się słuszny. Sąd podziela całkowicie poglądy, wyrażane już wcześniej w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, sprowadzające się do przyjęcia, iż nie jest możliwe odebranie stronie praw słusznie i niewątpliwie nabytych. Nie można – w przekonaniu Sądu – dokonywać wykładni odmiennej od prezentowanej w tym orzeczeniu, albowiem byłoby to posunięciem sprzecznym z zasadą państwa prawnego (Art. 2, Art. 7 Konstytucji RP).Zdaniem Sądu, organ nie mógł, w oparciu o przedłożone przez skarżącego dokumenty, modyfikować treści wcześniej wydanych rozstrzygnięć. Uznanie za poprawne stanowiska organu doprowadziłoby do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych, o których mowa w art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o kierujących pojazdami stwarzałoby podstawę do przeprowadzenia powtórnej weryfikacji posiadanych przez wnioskodawcę uprawnień, w tym uprawnień nabytych bezterminowo, co pozostaje w sprzeczności z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. Dlatego Organ, dokonując w nowym dokumencie prawa jazdy skarżącego wpisu daty ważności uprawnienia do kierowania pojazdami poszczególnych kategorii, zamiast kreski oznaczającej bezterminową ważność tego uprawnienia, umieścił daty końcowe, naruszając w ten sposób przepisy art. 16 § 1 k.p.a. oraz § 29 ust. 1 rozporządzenia w sprawie dokumentów w sposób, którym miał istotny wpływ na treść czynności z zakresu administracji publicznej, z konsekwencjami wynikającymi z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. Słuszność przedstawionego wyżej kierunku wykładni potwierdza treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt K. 5/13, OTK - A 2013/9/137, wypowiedziane w związku z kontrolą konstytucyjności art. 124 ust. 6 ustawy o kierujących pojazdami. Trybunał Konstytucyjny, omawiając zmiany ustawodawcze polegające na wprowadzeniu terminów ważności prawa jazdy, stwierdził, że art. 124 ust. 6 ustawy o kierujących pojazdami powoduje zmianę charakteru dokumentu prawa jazdy wydanego pod rządami poprzednich przepisów, który z upływem terminów wymiany utraci ważność, a jego wymiana na dokument prawa jazdy według nowego wzoru spowoduje, że utraci on bezterminowy charakter. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 omawianej ustawy, wszystkie dokumenty prawa jazdy wydane według nowego wzoru mają ściśle określony termin ważności. Nie utracą jednak bezterminowego charakteru uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte przez osoby pod rządami poprzednich przepisów. Przy ubieganiu się o wydanie nowego prawa jazdy osoby te nie będą bowiem musiały ponownie ubiegać się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami, które to uprawnienia nabyły już pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów. W konsekwencji powyższych ustaleń prawnych oraz faktycznych Sąd zobligowany był za skargą uznać, że objęta kontrolą wpis terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami dokumentu prawa jazdy, została podjęta z istotnym naruszeniem obowiązujących regulacji (zawartych m.in. we wspomnianej ustawie o kierujących pojazdami), a więc w sposób bezskuteczny. Nadto zdaniem Sądu Prezydent był związany ww. decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławcze nr [...] z 18 października 2024 r., uchylającą decyzję Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 25 lipca 2024 r., w części dotyczącej wydania uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B1, B. Zatem ponownie rozpoznając sprawę Prezydent zobligowany będzie mocą art. 153 p.p.s.a. uwzględnić wypowiedziane wyżej stanowisko Sądu i wydać skarżącemu nowy dokument prawa jazdy potwierdzający posiadanie bezterminowego uprawnienia do kierowania pojazdami. Z przedstawionych przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.