III SA/Gl 160/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku, zawartym na druku urzędowego formularza PPF, strona oświadczyła, że obecnie nie posiada środków finansowych pozwalających na uiszczenie opłaty od skargi. Dochody osiągane z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej skarżący przeznacza na utrzymanie siebie, żony i dzieci. Wnioskodawca oświadczył, że posiada liczne zobowiązania finansowe, przeciwko niemu toczą się dwa postępowania egzekucyjne na łączną kwotę około 500.000 zł. Skarżący oświadczył, że jest również zadłużony wobec ZUS-u na kwotę około 100.000 zł. Ponadto, strona oświadczyła, że w związku z postępowaniami prowadzonymi wobec niego przez organy skarbowe i celne, zajęty został cały jego majątek i wszystkie jego rachunki bankowe. W efekcie, wnioskodawca nie posiada aktualnie żadnego majątku, ani oszczędności, które pozwoliłyby mu na uiszczenie opłaty sądowej. Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoją żoną K. L. – G. oraz z dziećmi: K. (27 lat); A. (16 lat) i E. (14 lat). Żona skarżącego jest osoba bezrobotną, natomiast najmłodsze dzieci: E. i A. nie osiągają żadnego dochodu. Z kolei najstarsza córka osiąga dochód w kwocie 1.500 zł miesięcznie, ma jednak ona na utrzymaniu dwójkę małoletnich dzieci. Na wspólny dochód ww. gospodarstwa domowego składają się dochody miesięczne brutto, osiągane z prowadzonej przez skarżącego i jego córkę K. G. działalności gospodarczej w wysokości, odpowiednio, około 8.900 zł i 1.500 zł. Z oświadczenia skarżącego o majątku wynika, że strona nie posiada żadnego majątku ruchomego, żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych, oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia [...] października 2014 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, również z uwzględnieniem stanu majątkowego małżonki i dorosłej córki K. G., z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi na to wezwanie, wnioskodawca nadesłał następujące dokumenty: oświadczenia wnioskodawcy z dnia [...] października 2014 r.: o tym, że od dnia [...] sierpnia 2014 r. do dnia [...] października 2014 r., nie dokonywał żadnych transakcji na posiadanym przez siebie rachunku bankowym i oświadczenie o tym, że żona wnioskodawcy K. L.-G. nie osiąga żadnego dochodu; wydruk z rachunku informujący o zajęciu egzekucyjnym na kwotę 811.681,61 zł; wyciąg z rachunku wnioskodawcy w BNP "A" z informacją o zablokowanej kwocie (220.527 zł); deklaracje VAT-7 za okres od czerwca 2014 r. do sierpnia 2014 r.; podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za pierwsze osiem miesięcy 2014 r.. odnośnie córki wnioskodawcy K. G.: wyciąg z firmowego rachunku bankowego za okres od lipca 2014 r. do września 2014 r. oraz z jej prywatnego rachunku za okres od lipca 2014 r. do września 2014 r.; zeznanie podatkowe PIT-36 za 2013 r.; deklaracje VAT-7 za okres od lipca 2014 r. do września 2014 r.; podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za pierwsze dziewięć miesięcy 2014 r.; zaświadczenie o ilości osób zameldowanych pod adresem zamieszkania wnioskodawcy; potwierdzenia transakcji bankowych obrazujących opłaty za media (z rachunku bankowego żony skarżącego); wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego przez żonę skarżącego za okres od czerwca 2014 r. do września 2014 r. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku R. G., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki albo ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na początku stwierdzić należy, że wartość przedmiotu zaskarżenia w przedmiotowej sprawie wynosi 38.357 zł. Kwota ta nie jest sporna, wskazuje ją zarówno strona skarżąca, jak i organ podatkowy. Wpis sądowy od skargi wyniesie 1.151 zł (wpis stosunkowy obliczony na podstawie § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zmianami). Należy jednak podkreślić, że na obecnym etapie postępowania, nie obciąża wnioskodawcy obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Aktualnie pozostaje w mocy prawomocne postanowienie tutejszego Sądu z dnia 25 marca 2014 r. odrzucające skargę R. G. na decyzję wymiarową w przedmiocie podatku akcyzowego. Obecnie wnioskodawca, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika procesowego z wyboru, usiłuje obalić to postanowienie opierając się na instytucji przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Dopiero pozytywne rozstrzygnięcie tego postępowania wpadkowego sprawi, że aktualne będzie rozpoznawanie sytuacji majątkowej wnioskodawcy w aspekcie jego zdolności do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Tymczasem jednak, strona skarżąca zamierza wnieść zażalenie na ostatnie postanowienie tutejszego Sądu w przedmiocie przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Wpis sądowy od zażalenia jest wpisem stałym i wynosi 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zmianami). Tak więc wniosek o przyznanie R. G. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych rozpoznany został w aspekcie jego zdolności finansowej do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie Sądu – wpisu sądowego w kwocie 100 zł. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego są to jedyne koszty sądowe, obciążające w tej sprawie wnioskodawcę. Odnosząc wyżej cytowane uregulowania instytucji przyznania stronie skarżącej prawa pomocy do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący nie udowodnił w sposób przekonujący, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tym bardziej w aspekcie uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie tutejszego Sądu w kwocie 100 zł. W pierwszej kolejności, należy stwierdzić, że skarżący oświadczył w piśmie z dnia [...] października 2014 r., że nie dokonywał na swoim koncie żadnych transakcji od początku sierpnia 2014 r. Pomimo tego, skarżący nie nadesłał jednak wydruków ze swoich rachunków bankowych – pomimo jasnego i wyraźnego sprecyzowania wezwania w piśmie referendarza sądowego z dnia [...] października 2014 r. Rozpoznającemu przedmiotowy wniosek z urzędu wiadomo, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą (sprawy o sygn. akt: III SA/Gl 2037/13 i 2089/13). Skarżący nadesłał do akt sprawy jedynie zbiorcze, sumaryczne podsumowanie księgi przychodów i rozchodów. Wynika z niej, że z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej osiąga znaczący przychód miesięczny (980.349 zł w czerwcu 2014 r., 630.081 zł w lipcu 2014 r. oraz 562.601 zł w sierpniu 2014 r.). Wnioskodawca ponosi oczywiście w ramach tej działalności również i wydatki. Na wydatki te składają się jednak w przeważającej mierze zakupy towarów, które są w ramach tej działalności sprzedawane przez stronę skarżącą (dane z analizy akt w cytowanych wyżej sprawach). Działalność ta wykazuje prężność i dynamiczność. Stan ten potwierdza również analiza deklaracji VAT-7 nadesłanych przez skarżącego. Z analizy deklaracji podatkowych VAT – 7 wynika, że firma wnioskodawcy wykazuje regularny obrót. Dane z tych deklaracji nie wskazują na wysokość dochodów uzyskiwanych przez przedsiębiorstwo skarżącego, lecz właśnie na sam fakt prowadzenia przez niego działalności gospodarczej, oraz osiągania obrotów tej działalności – ich dynamiki, częstotliwości i wysokości. Wysokość podstawy opodatkowania podatkiem VAT (podatek należny) wyniósł: w czerwcu 2014 r. – 1.996.731 zł; w lipcu 2014 r. – 727.519 zł; w sierpniu 2014 r. – 1.224.013 zł. Z powyższych danych wynika, że firma skarżącego osiąga wysoki obrót, który jednocześnie posiada cechę regularności i stabilności. Faktem jest, że obowiązek ponoszenia kosztów obciąża bezpośrednio skarżącego. Jednak dokonując badania jego możliwości płatniczych, należy uwzględnić stan majątkowy wszystkich osób, które razem z nim tworzą wspólne gospodarstwo domowe. Albowiem to zdolność finansowa skarżącego rozpatrywana musi być przez pryzmat dochodów pozostałych członków jego gospodarstwa domowego i łącznych wydatków tego gospodarstwa. W sposób dostatecznie jasny skarżący wykazał stan majątkowy swojej żony i córki. W piśmie z dnia [...] października 2014 r. skarżący oświadczył, że jego żona K. L.–G. nie osiąga żadnego dochodu. Co istotne, do akt nadesłano wydruki z rachunku bankowego prowadzonego przez żonę skarżącego w Bank "B". Rachunek ten jest okresowo zasilany relatywnie wysokimi kwotami, określanymi, jako "wpłata własna" dysponenta rachunku bankowego. Przykładowe wpłaty własne K. L.–G. przedstawiają się następująco: 1.830 zł ([...] czerwca 2014 r.); 950 zł ([...] czerwca 2014 r.); 1.000 zł ([...] lipca 2014 r.); 900 zł ([...] lipca 2014 r.); 1.800 zł ([...] lipca 2014 r.); 1.450 zł ([...] sierpnia 2014 r.); 2.550 zł ([...] września 2014 r.). Faktem jest, że powyższe wpłaty własne dokonywane są we wpłatomacie, należy jednak domniemywać, że wpłat tych dokonuje osobiście żona wnioskodawcy. Żona wnioskodawcy, która nie osiąga dochodu (wg oświadczenia wnioskodawcy), dokonuje jednak regularnych wpłat na swój rachunek bankowy. Niezależnie od tego, regularnych wpłat na ten rachunek dokonuje K. G., córka wnioskodawcy. Rachunek bankowy żony skarżącego wykazuje cechę płynności. Nie ma na nim salda ujemnego, a transakcje obciążeniowe, są regularnie równoważone transakcjami uznaniowymi (wpłatami własnymi, jak również przelewami na to konto dokonywanymi przez K. G.). Również analiza rachunków bankowych córki skarżącego, K. G. (zarówno firmowego, jak i prywatnego) prowadzi do tych samych wniosków, co analiza rachunku bankowego żony wnioskodawcy. Oba rachunki bankowe K. G. wykazują cechę płynności finansowej. Nie występuje na nich saldo ujemne. Operacje są zrównoważone. Środki wpływające na ten rachunek w ramach transakcji uznaniowych nie przeważają nad transakcjami obciążeniowymi. Ponadto na rachunku firmowym występują również wpłaty własne, dokonywane przez K.G. (we wpłatomacie), jak również występuje wiele transakcji będących przelewami z rachunku prywatnego, na rachunek firmowy i na rachunek żony wnioskodawcy (przelewy własne). Analiza podsumowania księgi przychodów i rozchodów przedsiębiorstwa K. G. oraz analiza nadesłanych przez nią deklaracji VAT-7 prowadza do wniosku, że jej działalność gospodarcza przynosi przychody, jest to działalność prężna i aktywna. Wartość obrotów jest wyraźnie mniejsza, niż w przypadku firmy jej ojca, co nie zmienia przecież faktu, że jej działalność posiada przymiot regularności i płynności. Z analizy zeznania podatkowego K. G. za 2013 r. wynika, że poniosła ona stratę. Należy jednak stwierdzić, że nie należy automatycznie utożsamiać tej straty z nierentownością firmy, ale z wysokością ponoszonych kosztów prowadzonej działalności. Mając na względzie okoliczność, że wnioskodawca prowadzi kilkuosobowe gospodarstwo domowe (w oświadczeniu o stanie rodzinnym na urzędowym formularzu PPF skarżący oświadczył, że jest to czteroosobowe gospodarstwo domowe), należy stwierdzić, że sytuacja finansowa tego gospodarstwa domowego jest stabilna. Stwierdzenie to odnosi się do stanu działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego i jego córkę, jak również do środków pieniężnych wpływających na rachunek bankowy żony wnioskodawcy. Uwaga ta jest, zdaniem rozpoznającego wniosek również aktualna, jeżeli przyjąć, że skarżący posiada nie czteroosobową, lecz siedmioosobową rodzinę (zbiorcze tabele miesięcznych kosztów utrzymania rodziny i mieszkania). Dokonując analizy stanu majątkowego skarżącego w aspekcie jego domowników, należy stwierdzić, że wnioskodawca jest w stanie uiścić wpis sądowy od zażalenia na postanowienie tutejszego Sądu w kwocie 100 zł. Skarżący ma możliwość wygospodarowania w budżecie domowym takiej kwoty. Uiszczenie takiej kwoty z pewnością nie narazi go na uszczerbek w utrzymaniu jego samego oraz jego rodziny. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.