III SA/Gl 161/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 16 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w S. na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków przekazanych na realizację zadań objętych Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa [...] na lata 2007-2013 w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych. W skardze złożonej pismem z dnia [...] r. "A" Sp. z o.o. z siedzibą w S. (zwana dalej Spółka lub Skarżąca) zawarła wniosek o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu powyższego powołała się na rodzaj prowadzonej działalności, tj. usługi informatyczne i telekomunikacyjne, które na dzień [...] r. przyniosły stratę rzędu 20.388.990,85 zł. Wprawdzie wartość posiadanych środków trwałych oszacowała na kwotę 166.605.707,94 zł, niemniej jednak wskazała, że z uwagi na prowadzone postępowania egzekucyjne (wykaz akt komorniczych) całość jej majątku została zajęta, podobnie jak rachunki bankowe, które na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wykazywały saldo zerowe (rachunek w "B") bądź ujemne (rachunki w "C" , "D" ). To oznacza, że nie ma zdolności kredytowej. Tym bardziej, że posiada zadłużenie z tytułu należności podatkowych oraz ZUS, które wynosi 1.262.949,82 zł. Dodatkowo zaskarżoną decyzją Zarząd Województwa [...] określił jej należną do zwrotu kwotę dofinansowania przyznanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007-2013. A ponieważ z wniosku wierzyciela prowadzone było wobec Spółki postępowanie o ogłoszenie upadłości, postanowieniem z [...] r. sygn. akt [...] powołano nadzorcę sądowego. Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia stwierdził, że przyznanie prawa pomocy podmiotowi, którego kapitał zapasowy wynosi 199.060.149,93 zł, a wartość środków trwałych zamyka się w kwocie 110.625.976,75 zł, stanowiłoby rozstrzygnięcie sprzeczne z zasadami słuszności. Tym bardziej, że skarżąca korzysta z pomocy fachowego pełnomocnika, który reprezentuje ją w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a to oznacza, że nieuzasadnione byłoby stwierdzenie, że była w stanie ponieść koszty związane z zastępstwem prawnym, a jednocześnie nie mogła ponieść należnych Skarbowi Państwa kosztów sądowych. Referendarz sądowy podkreślił, że fakt zajęcia konta bankowego czy prowadzenia innych czynności egzekucyjnych, sam w sobie, nie oznacza utraty możliwości ponoszenia wydatków, w tym opłat sądowych, do których zalicza się wpis od skargi a także nie jest tożsamy z niemożliwością korzystania z niego czy wykazania jego salda na określony dzień. Ponadto, wnioskująca spółka nie przedłożyła wielu dokumentów i materiałów źródłowych, obrazujących jej aktualną kondycję finansową i jej możliwości płatnicze. W efekcie brak było materiału umożliwiającego dokonanie rzetelnej analizy jej rzeczywistej, obecnej sytuacji majątkowej. Tym samym spółka nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki, których występowanie uzasadniałoby uwzględnienie jej wniosku. Od powyższego orzeczenia pełnomocnik strony wniósł w ustawowym terminie sprzeciw. W jego motywach wskazał, że Skarżąca przedłożyła w pełni rzetelne dokumenty wskazujące na sytuację finansową uniemożliwiającą poniesienie kosztów związanych z uiszczeniem opłaty sądowej od skargi. Podkreślił, że przedłożona dokumentacja wraz z bezspornym faktem prowadzenia w stosunku do spółki przez Sąd Rejonowy K. postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości pozwala w sposób niebudzący wątpliwości uznać, iż spółka nie posiada możliwości uiszczenia opłaty od skargi w niniejszym postępowaniu, a fakt zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w sposób oczywisty potwierdza istnienie trudnej sytuacji finansowej skarżącej uniemożliwiającej poniesienie wydatków w niniejszym postępowaniu. Strona skarżąca wskazała, że Spółka w chwili obecnej nie osiąga żadnych przychodów, nie posiada zdolności kredytowej, jak również majątku umożliwiającego uiszczenie opłaty w terminie wskazanym w wezwaniu. Majątek spółki z uwagi na swój specjalistyczny charakter (częstotliwości radiowe, wysoko specjalizowana infrastruktura telekomunikacyjna) jest majątkiem bardzo trudno zbywalnym. Pozostały majątek ruchomy został natomiast w całości zajęty w związku z prowadzonymi postępowaniami komorniczymi (na dowód załączono protokół zajęcia ruchomości). Podkreślono także, że z uwagi na prowadzone postępowanie upadłościowe nie jest możliwym uzyskanie zewnętrznych źródeł finansowania. Skarżąca wykazała, że w chwili obecnej prowadzone są w dalszym ciągu przeciwko spółce postępowania egzekucyjne na łączną kwotę około 35 milionów złotych na dowód załączyła zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w ramach postępowania egzekucyjnego z wierzytelności w kwocie 28.000.000 zł. Wskazała także, że okoliczności powyższe wynikające z przedłożonych przez stronę dokumentów nie zostały jednak w żadnym stopniu uwzględnione przy dokonywaniu ustaleń stanu faktycznego sprawy. Skarżąca odniosła się także do zarzutu referendarza sądowego jakoby nie dochowała należytej staranności w zakresie uzyskania dokumentacji księgowo-finansowej znajdującej się w dyspozycji Prokuratury Okręgowej w K. Podkreśliła, że twierdzenia powyższe mają charakter całkowicie dowolny i prowadzą do naruszenia praw skarżącej jako strony postępowania. Jak wskazała, Prokuratura konsekwentnie odmawia wydania zabezpieczonej dokumentacji wraz z nośnikami danych. Nie jest tym samym możliwe przedłożenie żądanych dokumentów, w szczególności w zakreślonym siedmiodniowym terminie. Należy mieć przy tym na uwadze, iż spółka prowadzi całość dokumentacji w formie elektronicznej i nie dysponuje papierowymi kopiami dokumentów finansowo-księgowych. Kluczowe znaczenie posiada zatem dostęp do nośników danych. Skarżąca załączyła przy tym pismo z dnia [...] r. złożone osobiście w siedzibie prokuratury – o wydanie dokumentacji kierowane do Prokuratury Okręgowej. Nadto do sprzeciwu dołączono kopie protokołu zajęcia ruchomości z dnia [...] r. , oświadczenie o stanie kasy Spółki (na dzień [...]r. – 17,5 zł), wnioski z dnia [...] r. i [...]r. skierowane do Prokuratury Okręgowej w K. o wydanie zabezpieczonych nośników danych cyfrowych, serwerów, komputerów, negatywną odpowiedz na wniosek z dnia [...] r. z dnia [...] r. oraz kopie postanowienia Sądu Rejonowego K. w K. z dnia [...] r. o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidacje majątku "A" Sp. z o.o. w S. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." w brzmieniu z dnia wniesienia sprzeciwu – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie. Zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że wnioskująca spółka, składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Odnosząc się do wniosku Skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy wskazać treść art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użyte w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy pojęcie "wykazać" należy rozumieć jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Sąd uznał, iż przedstawiona sytuacja finansowa Spółki pozwala na uwzględnienie złożonego wniosku w całości. Wprawdzie strona skarżąca przedłożyła materiały źródłowe, które obrazują jej sytuację na dzień [...] r., jednakże Sąd wziął pod uwagę ustalenia poczynione przez Sąd Rejonowy K. w K. Wydział [...] Gospodarczy w postanowieniu z dnia [...] r. dotyczącym posŧępowania upadłościowego obejmującego likwidacje majątku Spółki "A". Zdaniem Sądu skoro składająca sprzeciw Spółka jak ustalono w toku postępowania upadłościowego stała się niewypłacalna, gdyż w sposób trwały zaprzestała wykonywania wymaganych zobowiązań pieniężnych, przy czym wartość zobowiązań przedterminowych powyżej 90 dni wynosiła 63.8966.830,39 zł (na dzień [...] r.), a ogłoszenie jej upadłości było niedopuszczalne w związku z brakiem wystarczających środków Spółki na pokrycie kosztów tego postępowania oraz zaspokojenia roszczeń wierzycieli w jak najwyższym stopniu to jej wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku ponoszenie kosztów sądowych należy uwzględnić w całości. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na mocy art. 260 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji postanowienia.