III SA/Gl 1612/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (odpowiedzialność solidarna) w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...] r. skarżąca W.B. domagała się zwolnienia od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). W jego uzasadnieniu podała, iż nie posiada środków finansowych na uiszczenie wpisu w kwocie 500,00 zł. Sama prowadzi gospodarstwo domowe i poza mieszkaniem o pow. 64 m2 nie dysponuje innymi składnikami majątku. Jedynym źródłem jej utrzymania jest emerytura w kwocie 3.018,00 zł, z której musi opłacić podatek dochodowy i ubezpieczenie zdrowotne (550,00 zł), a także czynsz (500,00 zł), energię elektryczną i gaz (220,00 zł) oraz wykupić leki (tj. wydatek ok. 450,00 zł), a nadto ponieść inne koszty utrzymania (tj. wyżywienie i ubranie w łącznej wysokości od 800,00 zł do 900,00 zł). Dodatkowo spłaca jeszcze zaciągnięty kredyt w wysokości [...] zł. Ponieważ powyższe okazało się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych strony skarżącej, pismem z dnia [...] r. wezwano W.B. do uzupełnienia złożonego wniosku poprzez: - nadesłanie odpisu lub kserokopii złożonego za 2009 r. zeznania podatkowego lub zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości osiągniętego w 2009 r. dochodu oraz o wysokości dokonanych odliczeń; - udokumentowanie stosownymi fakturami VAT, rachunkami lub paragonami wystawionymi przez przychodnie, szpitale albo apteki ponoszonych na leczenie wydatków, natomiast w przypadku ich nieposiadania należało przedstawić zaświadczenie lekarskie potwierdzające fakt konieczności stałego zażywania leków, regularnego poddawania się odpłatnym świadczeniom leczniczym lub opiece osób trzecich; - przedłożenie wyciągów lub wykazów z posiadanego przez stronę rachunku bankowego obrazujących operacje dokonywane na koncie w ciągu ostatnich trzech miesięcy; - nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznie ponoszonych z tytułu utrzymania mieszkania wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za wodę, czynsz, gaz, energię elektryczną, telefon itp.; - przedłożenie odpisu lub kserokopii zawartej umowy kredytowej obrazującej wysokość zaciągniętego kredytu, jego oprocentowanie oraz przewidywany termin spłaty w oparciu o ustalony harmonogram; - nadesłanie odpisów lub kserokopii dokumentów potwierdzających wysokość osiąganych przez skarżącą dochodów w postaci przekazów pocztowych czyli "odcinków" pobieranych świadczeń emerytalno-rentowych za ostatni miesiąc albo decyzji o ich przyznaniu. Do dnia dzisiejszego wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie strony od kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 w/w ustawy) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, iż użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" należy rozumieć jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych w treści wniosku oświadczeń, które winny znaleźć odzwierciedlenie w dokumentacji źródłowej, o której mowa w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Ponadto art. 252 § 1 ustawy nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca – mimo wezwania do nadesłania stosownej dokumentacji źródłowej obrazującej jej sytuację majątkową - nie wywiązała się z tego obowiązku. Co więcej w żaden sposób nie przybliżyła powodów, dla których uchyliła się od powyższego. Tym samym weryfikacja złożonego w treści formularza oświadczenia nie była możliwa, podobnie jak niemożliwym było ustalenie jaki uszczerbek w koniecznym utrzymaniu W.B. spowoduje uiszczenie występujących w sprawie opłat sądowych i wydatków. Wielkość spłacanych z tytułu zaciągniętego kredytu rat nie została bowiem podana. Z kolei wysokość zadeklarowanego dochodu, a także poziom i struktura ponoszonych stale wydatków nie została potwierdzona w sposób przewidziany w § 4 wskazanego wyżej rozporządzenia. Przyjąć zatem należało, iż skarżąca ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie dołożyła należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ich ponieść. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest bowiem możliwe ani dopuszczalne, zważywszy że w orzecznictwie sądowym pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość merytorycznego rozpoznania wniosku, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.