III SA/Gl 1619/16

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: zwolnić skarżącą Spółkę z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w części przekraczającej kwotę 1.500,00 zł (słownie: tysiąc pięćset złotych), a w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca Spółka domagała się zwolnienia z kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że nie zgadza się z decyzją, którą skarży. Ponieważ nie prowadzi działalności handlowej jej rachunek bankowy na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku odnotował saldo ujemne wynoszące 123,00 zł. Ponadto za ubiegły rok obrotowy nie wypracowała żadnego zysku tylko poniosła stratę rzędu 16.526,45 zł. W chwili obecnej poza kapitałem zakładowym w kwocie 5.000,00 zł innych składników majątku nie posiada. Do wniosku dołączyła bilans wraz z rachunkiem zysków i strat na koniec września 2016 r., wyciągi z rachunku bankowego za ostatnie trzy miesiące oraz deklaracje VAT z tego okresu. Dodatkowo nadesłała: - zeznanie podatkowe za 2015 r.; - raporty kasowe za ostatnie trzy miesiące; - bilans wraz z rachunkiem zysków i strat oraz informacją dodatkową za 2015 r. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, że ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z kosztów sądowych, w tym z należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na ich poniesienie. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie w nim wykazane (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2004 r., str. 319). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną oraz prezentowane w tym zakresie stanowisko doktryny do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że złożony wniosek zasługuje na uwzględnienie, ale tylko w części. Wprawdzie ustalanie wartości przedmiotu zaskarżenia nie znajduje się w zakresie kompetencji referendarza sądowego, jednak na użytek niniejszego postępowania wpadkowego w przedmiocie przyznania prawa pomocy, przyjąć należy, że wpis od skargi wynosić będzie nie 43.079,00 zł, ale stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.) 85.749,00 zł, gdyż wartość przedmiotu sporu wynosi nie 4.307.828,00 zł, jak podała strona, tylko 8.574.873,00 zł jak wskazał organ w odpowiedzi na skargę. To z kolei oznacza, że sytuacja finansowa skarżącej Spółki pozwoli tylko na częściowe w nim partycypowanie. Jak bowiem ustalono w 2015 r. skarżąca Spółka poniosła stratę rzędu 65.670,35 zł, przy przychodzie wynoszącym 50.110,59 zł (vide: zeznanie podatkowe CIT-8). Wprawdzie do września 2016 r. strata ta uległa zmniejszeniu do kwoty 16.526,45 zł, niemniej jednak przychody Spółki z tego okresu wynosiły 1.700,00 zł (vide: rachunek zysków i strat). Według deklaracji VAT-7 za pozostałe miesiące poza dostawą towarów dokonaną w październiku w pozostałych miesiącach deklarowano zerowe podstawy opodatkowania. Podobnie raporty kasowe z tego okresu poza kwotą 61,50 zł, która wpłynęła 3 października 2016 r. nie odnotowały żadnych obrotów. Powyższe potwierdza, iż Spółka w chwili obecnej nie prowadzi działalności, nie posiada żadnego majątku (ruchomego bądź nieruchomego) jak również środków finansowych (vide: wyciągi z rachunku bankowego). Dlatego też stwierdzić należało, że złożony wniosek zasługuje na uwzględnienie, ale tylko w części obejmującej zwolnienie skarżącej Spółki z należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w części przekraczającej kwotę 1.500,00 zł. Nie można bowiem zapominać, że podmiotem zwracającym się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów jest Spółka prawa handlowego – Spółka kapitałowa, a kodeks spółek handlowych przewiduje rozwiązania, za pomocą których podmiot ten może skorzystać z dopłat wspólników (art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2016 r., poz. 1578 ze zm.), które mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania czy koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (tak postanowienie NSA z dnia 20 lutego 2014 r. sygn. akt II FZ 146/14, publ. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). To z kolei oznacza, że osoba prawna wnioskująca o udzielenie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie jest w stanie ich pozyskać, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania w tym kierunku (vide: posiadane udziały w A’ Sp. z o.o. Spółka komandytowa). Jeśli natomiast chodzi o dalsze zwolnienie wnioskodawcy od ponoszenia pozostałych opłat sądowych i wydatków to jest ono na tym etapie postępowania przedwczesne. Zdolność wnioskodawcy do pokrycia innych, następczych i ewentualnych kosztów sądowych będzie bowiem można ocenić w odniesieniu do występującej w przyszłym czasie sytuacji materialnej skarżącej Spółki, która może przecież ulec poprawie, skoro mimo poniesionej straty planuje poszerzyć przedmiot działalności mający na celu rozwój przedsiębiorstwa (vide: sprawozdanie z działalności Spółki za 2015 r.). Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i § 4 oraz art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.