III SA/Gl 1626/13
WyrokWSA w Gliwicach2014-05-08
Skład orzekający: Iwona Wiesner, Małgorzata Herman, Barbara Orzepowska-Kyć
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania płatności obszarowych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest uzasadniona, jeśli rolnik nie został prawidłowo powiadomiony o terminie kontroli na miejscu i o skutkach jej udaremnienia?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że odmowa przyznania płatności obszarowych była nieuzasadniona, ponieważ rolnik nie został prawidłowo powiadomiony o terminie kontroli na miejscu oraz o skutkach jej udaremnienia. Organ administracji naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 107 § 3 k.p.a., poprzez lakoniczne uzasadnienie decyzji i odwołanie się do materiału dowodowego, którego akta administracyjne nie zawierały. Sąd wskazał, że prawidłowe ustalenie stanu faktycznego wymagało zweryfikowania wielkości powierzchni deklarowanych przez stronę oraz przeprowadzenia stosownych czynności wyjaśniających.Stan faktyczny
Rolniczka W. S. złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2012. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania płatności, twierdząc, że rolniczka uniemożliwiła przeprowadzenie kontroli na miejscu. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w C. Rolniczka zaskarżyła decyzję, zarzucając m.in. brak dokonania właściwej oceny materiału dowodowego i błędne zastosowanie kodu GR2. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie, że nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, a także zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant specjalista Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2014 r. przy udziale – sprawy ze skargi W. S. (S.) na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...]Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w J. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rzecz wnioskodawczyni W. S. . W podstawie prawnej wskazał art. 104 w związku z 138 §1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.- dalej powoływanej jako k.p.a.), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008r. Nr 98 poz. 634 oraz Nr 227, poz 1505) oraz art. 7 ust. 1 oraz art. 19 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.).
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono następujący stan faktyczny sprawy i argumentację prawną.
W. S. ubiegając o płatności do gruntów rolnych na rok 2012 złożyła w dniu 15 maja 2012 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w J. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2012, w którym zadeklarowała do płatności działki rolne: A, B, C, D zlokalizowane na działkach ewidencyjnych nr [...] (położonych w woj. [...] , powiat: wodzisławski, gmina G. ., obręb: G.) oraz działkę ewidencyjną nr [...] (położoną w woj. [... ], powiat wodzisławski, gmina G., obręb: Ł.). W ramach działek rolnych objętych wnioskiem powierzchnia 2,72 ha została zadeklarowana do Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO).
Dane wniosku zgodnie z obowiązującymi ARiMR przepisami i procedurą obsługi poddane zostały kontroli zgodności, kompletności oraz kontroli administracyjnej z wykorzystaniem systemu informatycznego ZSZiK (Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli).
Po rozpatrzeniu wniosku organ pierwszej instancji odmówił przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 gdyż rolnik uniemożliwił przeprowadzenie kontroli.
Na podstawie dokumentacji dołączonej do raportu z czynności kontrolnych, sporządzonego przez inspektorów terenowych, mających za zadanie wykonanie wizytacji gospodarstwa W. S. , stwierdzono, iż rolnik był informowany o planowanych kontrolach. Próbę telefonicznego uzgodnienia terminu kontroli podjęto w dniu 27 lipca 2012 r. oraz 14 sierpnia 2012 r. Jednakże nie udało się ustalić dogodnego dla rolnika terminu, gdyż w tym czasie, wg oświadczenia W. S. , przebywała na Pomorzu, gdzie pomagała rodzinie, która ucierpiała z powodu działania trąby powietrznej. Kolejne próby kontaktu telefonicznego również okazały się bezskuteczne.
Podjęto zatem próbę osobistego ustalenia terminu kontroli. Inspektorzy terenowi, wykonujący w dniu [...] r. wizytacje w pobliżu miejsca zamieszkania W. S. , podjęli próbę powiadomienia beneficjentki osobiście. Jednakże nie udało się z nikim, zamieszkującym pod adresem wskazanym przez rolnika, skontaktować. Również kolejna próba kontaktu telefonicznego nie dała rezultatu. Następnego dnia ponownie podjęto próbę powiadomienia, zarówno osobistego, jak i telefonicznego - także bezskutecznie.
Ostatecznie w dniu [...] r. wystosowano do W. S. pismo (znak: [...] ) informujące o terminie przeprowadzenia kontroli na miejscu. Ustalono, iż kontrola zostanie przeprowadzona w dniu 7 grudnia 2012 r. o godzinie 10:00. Poinformowano adresata, że podczas wykonywania czynności kontrolnych wymagana jest obecność Wnioskodawcy lub jego pełnomocnika. Poproszono o zapewnienie możliwości wstępu na grunty rolne i do obiektów związanych z realizacją zobowiązań oraz o udostępnienie dokumentów związanych z przedmiotem kontroli. Wspomniane pismo doręczono skutecznie w dniu 26 listopada 2012 r.
W dniu [...] r. zespół kontrolny udał się pod adres wskazany przez W. S. , tj. G. , ul. [...] . Inspektorzy terenowi próbowali o wyznaczonej godzinie wejść na teren posesji, jednakże wejście było niemożliwe z powodu zamkniętej bramy oraz tablicy informującej o znajdującym się na terenie posesji psie. Podjęto telefoniczną próbę kontaktu z W. S. - bezskutecznie. O godzinie 11.00 tego samego dnia zespół kontrolny podjął kolejną próbę przeprowadzenia kontroli. Ponownie stwierdzono brak możliwości wykonania czynności kontrolnych z powodu nieobecności Rolnika.
Biuro Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. , w związku z pismami W. S. zawierającymi zastrzeżenia dotyczące kontroli, udzieliło pismem z dn. [...] r. (znak: [...]) wyjaśnień opisujących tryb przeprowadzania kontroli terenowych oraz okoliczności, które były przyczyną niewykonania kontroli w gospodarstwie W. S. .
Niemożliwe - w ocenie inspektorów terenowych - było wykonanie kontroli powierzchniowej, gdyż znaczna część gospodarstwa znajduje się na terenach ogrodzonych, bez możliwości wstępu na nie. Nieobecność rolnika wykluczała również możliwość skontrolowania dokumentacji prowadzonej przez rolnika w związku z realizacją programu rolnośrodowiskowego.
W konsekwencji powyższego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w J. wydał w dniu [...]. decyzję nr [...] o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W podstawie prawnej swego działania wskazał art. 26 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009, str.1 zwanego dalej "rozporządzeniem Komisji (WE) nr1122/2009) oraz art. 104 k.p.a..
Zgodnie z art. 26 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 " jeżeli rolnik lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu, odrzuca się wnioski o przyznanie pomocy, których dotyczy kontrola". Przez uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli na miejscu należy rozumieć umyślne działanie lub zaniechanie działania wynikające z niedbalstwa rolnika lub jego przedstawiciela, które uniemożliwiło przeprowadzenie pełnej kontroli na miejscu, jeżeli rolnik lub jego przedstawiciel nie podjął wszelkich środków mających na celu zapewnienie przeprowadzenia w pełni kontroli na miejscu.
W związku z faktem, że w dniu [...]r. wnioskodawczyni uniemożliwiła przeprowadzenie kontroli na miejscu, płatności, o które się ubiegała we wniosku o przyznanie płatności na rok 2012 zostały odmówione.
W odwołaniu strona nie zgodziła się z decyzją nr [...]stwierdzając, iż według raportu nr [...]w dniu [...]r. odbyła się kontrola w jej gospodarstwie rolnym. Wnioskodawczym podniosła, iż inspektorzy terenowi wykonane czynności kontrolne potwierdzili podpisami oraz pieczątkami imiennymi. Stwierdziła również, że w żaden sposób nie udowodniono poprawności zastosowania kodu GR2 i w konsekwencji zażądała przyznania płatności.
Organ odwoławczy po rozpoznaniu odwołania i akt sprawy utrzymał sporną decyzję w mocy.
Stwierdził przy tym, iż kontrola na miejscu przeprowadzona u wnioskodawczyni, została zrealizowana przez Regionalne Biuro Kontroli na Miejscu w C. . W wyniku przeprowadzonej kontroli w gospodarstwie skarżącej zasadnie zastosowano kod błędu GR2 oznaczający, że rolnik uniemożliwił przeprowadzenie kontroli. Podkreślił, że strona została poinformowana o możliwości zgłoszenia umotywowanych zastrzeżeń do otrzymanego raportu z kontroli, co do ustaleń w nim zawartych do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę złożenia wniosku, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu.
Z przysługującego prawa strona skorzystała.
W związku ze złożonymi przez stronę pismami Biuro Kontroli na Miejscu w C. po ponownym przeanalizowaniu sprawy stwierdziło, iż wyniki kontroli są prawidłowe i stanowią odzwierciedlenie stanu faktycznego w dniu kontroli. W piśmie przesłanym do wnioskodawczyni o numerze [...] opisano sposób powiadamiania W. S. o planowanych terminach przeprowadzenia kontroli oraz podtrzymano wyniki zawarte w raporcie z czynności kontrolnych.
Organ odwoławczy zauważył, że zadaniem i celem kontroli na miejscu jest weryfikacja stanu faktycznego w stosunku do danych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych. Udział w programie, tj. wnioskowanie o płatności jest dobrowolny, jednakże w chwili jego przystąpienia winny zostać spełnione wszystkie warunki wymagane dla uzyskania płatności.
Organ drugiej instancji podkreślił również, że producent rolny składając wniosek o przyznanie płatności rolno środowiskowych w sekcji IX "OŚWIADCZENIA i ZOBOWIĄZANIA", w punkcie 22 przedmiotowego wniosku podpisem potwierdza prawdziwość podanych danych oraz oświadcza, iż znane mu są zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowych. Zobowiązuje się również m.in. do umożliwienia wstępu osobą upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych na teren gospodarstwa rolnego, a także okazania dokumentów potwierdzających dane zawarte we wniosku o przyznanie płatności.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu stwierdził, iż stwierdzenie strony o braku dowodu poprawności zastosowania kodu GR2 jest błędne. Dowodem na potwierdzenie prawidłowości przeprowadzenia kontroli, a więc i zastosowania w/w kodu błędu jest zarówno sporządzony w dniu kontroli raport nr [...] jak i notatka służbowa sporządzona przez inspektorów terenowych biorących udział w kontroli terenowej. W notatce tej opisano, iż w dniu [...]r., który to dzień był wskazany jako dzień kontroli w piśmie przesłanym do wnioskodawczyni i odebranym przez Z.K. - domownika, zespół kontrolny udał się pod wskazany przez wnioskodawczynię adres. Na teren gospodarstwa rolnego inspektorzy próbowali wejść od godziny 9:45, jednak było to niemożliwe ze względu na zamkniętą bramę wejściową oraz tablicę informującą o znajdującym się na posesji psie (potwierdza to dokumentacja fotograficzna). M.P. oraz R.B. stwierdzili również, iż podjęli próbę kontaktu telefonicznego z W. S. jednak okazała się ona bezskuteczna. W związku z powyższym powiadomili przełożonego o zaistniałej sytuacji i zakończyli kontrolę o godzinie 11:00 tj. godzinę od wskazanego w listownej informacji terminu rozpoczęcia kontroli.
W związku z powyższym organ stwierdzenie strony z odwołania o przeprowadzaniu kontroli przez inspektorów od godziny 9:45 do 11:00 uznał za słuszne, jednakże kontrola ta polegała na próbie rozpoczęcia zadań kontrolnych uniemożliwionych poprzez brak możliwości wstępu osobą upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych na teren gospodarstwa.
Zauważył, iż w przypadku kontroli w ramach działania przyznanie płatności obszarowej nie ma obowiązku powiadomić podmiot kontrolowany o terminie i zakresie kontroli na miejscu lecz z uwagi na jednoczesną kontrolę Programu Rolnośrodowiskowego PROW 2007- 2013 obowiązek powiadomienia podmiotu kontrolowanego o terminie i zakresie kontroli na miejscu został dokonany. W wyniku przeprowadzonej analizy dokumentacji z kontroli stwierdził, że nie zaniedbano danego obowiązku. W notatce służbowej z dnia [...]r . opisano, iż w dniu [...]r. telefonicznie poinformowano W. S. o planowanej kontroli na dzień [...]r. Po informacji, iż wnioskodawczyni w danym terminie nie może być obecna kolejny telefon został wykonany w dniu [...]r. Beneficjentka poinformowała, że w dalszym ciągu przebywa poza miejscem zamieszkania. W dniu [...]r. kolejny telefon do beneficjentki zakończył się informacją, że to pomyłka. Według pisma inspektorów ARiMR kolejne wykonywane do W. S. były nieodbierane lub kończyły się informacjami "pomyłka" lub "taka pani nigdy tu nie mieszkała". W dniu [...]r . inspektorzy próbowali powiadomić osobiście wnioskodawczynię o planowanej kontroli, jednakże mimo oświadczenia sąsiada o jej obecności w domu, inspektorzy terenowi nie zostali wpuszczeni na teren gospodarstwa wnioskodawczyni. Kolejnych wykonywanych do wnioskodawczyni telefonów nadal beneficjentka nie odbierała. W związku z w/w sytuacją przesłano do W. S. informację o terminie przeprowadzenia kontroli. W piśmie tym zaznaczono, iż jej obecność lub jej pełnomocnika jest wymagana. Poproszono również o zapewnienie możliwości wstępu na grunty oraz do obiektów związanych z realizacją zobowiązań oraz udostępnienie dokumentów związanych z przedmiotem kontroli. Pismo to odebrał Z. K. domownik wnioskodawczyni co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru.
Reasumując organ stwierdził, iż dokumentacja która powstała podczas kontroli jest wykonana w sposób rzetelny i jest odpowiednią podstawą do weryfikowania danej sprawy. Ponieważ płatności obszarowe, mogą być przyznawane producentom rolnym, spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne, tylko w takiej wysokości, w jakiej zostały one konkretnie określone przez Unię Europejską wszelkie odstępstwa, zarówno na korzyść jak i niekorzyść producenta rolnego, stanowią rażące naruszenie prawa. Przepisy prawa krajowego i unijnego nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości w ustalaniu wysokości płatności rolnośrodowiskowych. Uznaniowość prowadziłaby, bowiem do nierównego traktowania producentów spełniających takie same warunki, co stałoby nie tylko w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami, ale również z jedną z naczelnych zasad Unii Europejskiej, zasadą konkurencyjności.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca zarzuciła brak dokonania właściwej oceny materiału dowodowego. Stwierdziła, że notatka służbowa, sporządzona przez pracowników Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. potwierdza przeprowadzenie kontroli. Zdaniem skarżącej w decyzji powołano się na rozmowy telefoniczne, które nie mają waloru dokumentu, a zawiadomienie o kontroli dotyczyło programu rolnośrodowiskowego, a nie płatności objętych wnioskiem w niniejszej sprawie.
Strona podniosła również, iż notatka służbowa z dnia [...]r. została sporządzona 10 dni po zakończeniu kontroli. W. S. zarzuciła, że zastosowanie kodu błędu GR2 jest błędne.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację wskazaną w decyzji.
Odnosząc się do podnoszonych przez skarżącą zarzutów organ stwierdził, iż podniesione zastrzeżenia są bezzasadne. Podkreślił, iż w przytoczonej notatce służbowej szeroko opisano czynności podejmowane przez wyznaczonych pracowników Biura kontroli na Miejscu ARiMR w C. w celu powiadomienia wnioskodawczyni o planowanej kontroli. Z akt sprawy wynika, iż pracownicy w sposób rzetelny podjęli się wyznaczonego zadania. W związku z brakiem możliwości osobistego powiadomienia Wnioskodawczyni o planowanej kontroli przesłano daną informację pismem o znaku [...]z dnia [...]r . listem poleconym odebranym przez domownika Z.K..
Odnosząc się do stwierdzenia strony, iż nie było inspektorów przed furtką posesji o wyznaczonej godzinę gdyż już od 9:45 do godziny 11:00 kontrolowali gospodarstwo w terenie, co potwierdza zdaniem skarżącej 8 strona raportu z czynności kontrolnych nr [...], organ stwierdził, iż zarówno w/w raport jak i sporządzona z danej kontroli notatka służbowa stwierdza, że zespół kontrolny zjawił się w miejscu kontroli o godzinie 9:45. Podejmował on próby wejścia pod wskazany przez beneficjentkę adres do godziny 11:00 kiedy to poinformowano przełożonego o braku możliwości przeprowadzenia czynności kontrolnych.
Organ odwoławczy uznał za prawidłowo udowodnione fakty oraz wyciągnięte z nich wnioski na podstawie których organ pierwszej instancji wydal decyzję nr [...] z dnia [...]r. o odmowie przyznania płatności obszarowej w ramach systemów wsparcia bezpośredniego uznając, iż uwzględniała ona cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - powoływana dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem można organom skutecznie zarzucić, iż przy rozstrzyganiu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa procesowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W pierwszym rzędzie wskazać należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j.: Dz. U. 2008 r. Nr 170, poz. 1051), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 ust. 2 ustawy, w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania i zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się.
W myśl art. 3 ust. 3 tej ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Z treści tego przepisu wynika więc, że wyłącza on zastosowanie niektórych zasad ogólnych postępowania administracyjnego, niemniej sam zawiera dyrektywę, stosownie do której organ administracji publicznej w toku postępowania stoi na straży praworządności. Uprawniony jest zatem pogląd, że organy administracji publicznej realizując zasadę praworządności, mimo, iż są związane zakresem wniosku strony, mają obowiązek precyzyjnie ustalić zakres tego żądania, a stwierdzając rozbieżność wniosku z danymi posiadanymi przez organ, winny przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i o jego wynikach poinformować składającego wniosek. Ograniczenie się bowiem do wyciągnięcia konsekwencji w późniejszym okresie tj. na etapie już orzekania - nie daje się pogodzić z potrzebą uwzględnienia przy załatwianiu spraw słusznego interesu obywateli.
Podstawą prawną odmowy przyznania skarżącej wnioskowanej pomocy finansowej był art. 26 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina. .
Zgodnie z art. 26 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 " jeżeli rolnik lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu, odrzuca się wnioski o przyznanie pomocy, których dotyczy kontrola". Przez uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli na miejscu należy rozumieć umyślne działanie lub zaniechanie działania wynikające z niedbalstwa rolnika lub jego przedstawiciela, które uniemożliwiło przeprowadzenie pełnej kontroli na miejscu, jeżeli rolnik lub jego przedstawiciel nie podjął wszelkich środków mających na celu zapewnienie przeprowadzenia w pełni kontroli na miejscu.
W związku z faktem, że w dniu [...]r. wnioskodawczyni uniemożliwiła przeprowadzenie kontroli na miejscu, płatności, o które się ubiegała we wniosku o przyznanie płatności na rok 2012 zostały odmówione.
Sąd nie podziela stanowiska organów administracji, że zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał podstawy do wydania spornej decyzji w zakresie odmowy przyznania płatności obszarowej.
Jak wynika z akt sprawy W. S. wbrew twierdzeniom organu, nie została prawidłowo powiadomiona o terminie kontroli na miejscu, która została wyznaczona na dzień 7 grudnia 2012 r, albowiem 26 listopada 2012 r. Z. K. domownik odebrał pismo zawierające informacje jedynie o czynnościach kontrolnych z tytułu działania Program Rolnośrodowiskowy w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Ta okoliczność jest bezsporna.
Akta sprawy wbrew twierdzeniom organu nie zawierają dokumentów, z których wynikałoby, że w tym dniu gospodarstwo W. S. zostało wytypowane do przeprowadzenia kontroli całego gospodarstwa w zakresie kwalifikalności powierzchni metodą inspekcji terenowej, a jeśli tak to czy i kiedy pracownicy organu zostali upoważnieni do przeprowadzenia tej dodatkowej kontroli.
Z akt sprawy nie wynika również, że organ wielokrotnie próbował powiadomić skarżącą o terminie kontroli, natomiast pisemna informacja z dnia 23 listopada 2012 r. doręczona domownikowi dotyczyła terminu wykonania innych czynności kontrolnych dotyczących Programu rolnośrodowiskowego.
Organ analizując wniosek, winien był co do zadeklarowanych powierzchni działek skarżącej, wypełnić wymogi wynikające z art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jak również przeprowadzić stosowne czynności wyjaśniające w tym zakresie. Dla wydania prawidłowej decyzji w tym zakresie koniecznym jest zweryfikowanie wielkości powierzchniowych deklarowanych przez stronę działek w sposób przejrzysty, zrozumiały i przekonujący. Dopiero szczegółowa analiza zebranego materiału dowodowego pozwoli na jednoznaczne ustalenie zasadności złożonego w dniu 15 maja 2012 r. wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej z faktycznym, rzeczywistym obszarem posiadanych przez skarżącą gruntów.
Wymogi, jakie powinna spełniać decyzja administracyjna zawarte są w art. 107 k.p.a. Należy zatem przypomnieć, że zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W ocenie Sądu, rozpatrywanej sprawie zaskarżona decyzja nie spełnia wskazanego wymogu, bowiem jest lakoniczna, a przede wszystkim odwołuje się do materiału dowodowego, którego akta administracyjne nie zawierają.
Zadaniem uzasadnienia faktycznego jest przekonanie strony o prawidłowości decyzji. Jednocześnie też powinno ono stwarzać organom nadzoru oraz sądom administracyjnym możliwość sprawdzenia, czy w sprawie, co do okoliczności faktycznych dokonano wszystkich koniecznych ustaleń, a także toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz sprawdzenia motywów rozstrzygnięcia (por. wyrok WSA w Opolu, z 12 lipca 2011 r., sygn. II SA/Op 186/11, Lex nr 1012094).
Reasumując przedstawione okoliczności faktyczne i prawne rozpoznawanej sprawy, w ocenie Sądu nie można kategorycznie stwierdzić, że W. S. uniemożliwiła przeprowadzenie kontroli na miejscu co miałoby uzasadnić odmowę przyznania płatności. Tak daleko idące konsekwencje powinny zostać poprzedzone prawidłowym powiadomieniem o terminie kontroli oraz pouczeniem o skutkach jej udaremnienia przez wnioskodawcę. Z akt sprawy nie wynika przy tym dlaczego organ w rozpatrywanej sprawie przyznając płatności za lata ubiegłe i następne, odnośnie roku 2012 r. wytypował gospodarstwo wnioskodawczyni do kontroli na miejscu mogąc w inny sposób sprawdzić powierzchnię i sposób wykorzystania deklarowanych działek.
Ponownie rozpatrując sprawę, organ wyda decyzję uwzględniającą powyższe wskazania Sądu. Przede wszystkim organ oceni czy nie naruszono reguł postępowania zawartych w art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz uzasadni wydane rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami zawartymi w art. 107 k.p.a.
W tym stanie rzeczy stwierdzić trzeba, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a to z art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, gdyż w sposób niejasny i niezrozumiały wskazano motywy zaskarżonej decyzji, a zwłaszcza nie zostały w sposób przejrzysty wyjaśnione i uzasadnione ustalenia faktyczne.
Mając powyższe na uwadze, Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono zgodnie z wnioskiem skarżącej zasądzając na jej rzecz od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. kwotę [...] zł. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł o wstrzymaniu wykonania decyzji do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło