III SA/Gl 1627/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Zarządcy Masy Sanacyjnej A Sp. z o.o. w restrukturyzacji w Z. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu G. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobywanie [...] w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na ww. decyzję Prezesa Wyższego Urzędu G., skarżąca spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie radcy prawnego, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPPr, strona oświadczyła, że nie ma dostatecznych środków na uiszczenie kosztów sądowych w związku z licznymi zobowiązaniami kredytowymi oraz problemami z odzyskaniem swoich własnych wierzytelności. Wnioskodawca stwierdziła, że o jej złej sytuacji ekonomicznej świadczy otwarcie w stosunku do niej postępowania sanacyjnego. Z oświadczenia spółki wynika, że wysokość jej kapitału zakładowego zamyka się w kwocie 200.000 zł, a wartość jej środków trwałych wg bilansu za ostatni rok obrotowy wynosi 69.417.490,33 zł. Spółka oświadczyła, że za okres pierwszego półrocza 2016 r. poniosła stratę netto w kwocie (-) 16.531.431,43 zł. Z oświadczenia zawartego na druku formularza PPPr wynika, że spółka aktualnie nie posiada rachunków bankowych, natomiast w rubryce nr 10 druku formularza PPPr, spółka zawarła sformułowanie: "stan środków na rachunkach bankowych spółki na dzień 30.11.2016 r." Kwestia ta nie została w żaden sposób rozwinięta. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 16 marca 2017 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie i udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi na ww. wezwanie, spółka nadesłała do akt następujące materiały źródłowe: rachunek zysków i strat w układzie porównawczym za 2015 r.; bilans na dzień 31 grudnia 2015 r.; sprawozdanie z przepływów pieniężnych za 2015 r.; bilans na dzień 30 czerwca 2016 r.; rachunek zysków i strat w układzie porównawczym za pierwsze półrocze 2016 r.; ewidencję środków trwałych na koniec 2016 r.; zestawienie sald na dzień 31 grudnia 2016 r. na 26 rachunkach bankowych skarżącej spółki oraz zestawienie zaciągniętych kredytów (9 kredytów) ze wskazaniem daty umowy kredytowej, daty "zapadalności" i kwoty udzielonego kredytu. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku spółki, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając niniejszą sprawę stwierdzić trzeba, że wnioskująca spółka nie wykazała spełniania przesłanek skutkujących uwzględnieniem jej wniosku. W nadesłanych do akt spawy materiałach źródłowych brak jest wielu istotnych dokumentów, o które spółka była wzywana w sposób jasny i wyraźny pismem referendarza sądowego z dnia 16 marca 2017 r. W zakresie kompetencji referendarza sądowego nie znajduje się wprawdzie określanie i ustalanie wartości przedmiotu zaskarżenia danej sprawy, to jednak na użytek niniejszego postępowania wpadkowego w tej sprawie, przyjąć należy wartość przedmiotu zaskarżenia wskazaną przez wnioskodawcę, reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie radcy prawnego, tj.: kwotę 40.000 zł, stanowiącą kwotę opłaty podwyższonej za wykonywanie w okresie od sierpnia 2015 r. do września 2015 r. robót [...] bez wymaganego zatwierdzonego projektu na działce nr [...] w miejscowości G. w województwie [...]. W takim przypadku pobierany jest od takiej kwoty wpis sądowy stosunkowy, który wyniesie 1.200 zł – kwota obliczona na podstawie § 1 pkt 2 rządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zmianami). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie stwierdzić należy, że sam fakt restrukturyzacji spółki oraz prowadzenie w stosunku do niej postępowania sanacyjnego nie może stanowić samoistnej przesłanki skutkującej uwzględnieniem jej wniosku w jakiejkolwiek części. Okoliczność powyższa nie przesadza bowiem o realnych możliwościach płatniczych przedsiębiorcy – także w aspekcie ponoszenia kosztów sądowych. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że o kondycji podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą można wnioskować na podstawie dwóch rodzajów dokumentów. Pierwszy rodzaj dokumentów stanowią szeroko pojęte dokumenty księgowe, które obrazują stan podmiotu funkcjonującego w obrocie gospodarczym od strony księgowej. Do tej kategorii dokumentów należy głównie sprawozdanie finansowe, w skład którego wchodzą: bilans oraz rachunek zysków i strat. Są to dokumenty sprawozdawcze, sporządzane zgodnie z wymogami ustanowionymi w ustawie o rachunkowości, opisującymi stan podmiotu po zakończeniu pewnego okresu – z reguły roku kalendarzowego. Niezależnie od tych dokumentów, przedsiębiorca dysponuje także dokumentami bieżącymi, które wskazują na jego realne i rzeczywiste, aktualne możliwości finansowe, tj. dostęp do tzw. "żywej gotówki". Do takich dokumentów należą wydruki z rachunków bankowych, wskazujące na wszelkie dokonywane na nich operacje, jak również tzw. raporty kasowe, które wskazują w sposób bezpośredni ile gotówki znajduje się w kasie podmiotu w określonym dniu, wskazujące z reguły poszczególne, jednostkowe obroty pieniężne (wpływy i wypływy z kasy przedsiębiorstwa). Tymczasem spółka nie przedłożyła do akt sprawy żadnego wyciągu z posiadanych rachunków bankowych (wnioskodawca posiada 26 rachunków bankowych), ani nie nadesłała raportu kasowego, obrazującego stan gotówki w swojej kasie na koniec ostatniego miesiąca. Nie nadesłano również do akt sprawy deklaracji podatkowych VAT-7 składanych przez skarżącą spółkę (bądź zaświadczenia organu skarbowego potwierdzającego fakt nieskładania w tym okresie takich deklaracji). Dokumenty te nie zostały przedłożone, pomimo wyraźnie sprecyzowanego żądania zawartego w wezwaniu z dnia 16 marca 2017 r. Zaznaczyć należy, że rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy musi poprzedzać analiza stanu majątkowego wnioskodawcy dokonana na podstawie przedłożonego materiału źródłowego. Rzetelna analiza kondycji finansowej podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą nie może opierać się jedynie na dokumentach księgowych, obrazujących zresztą stan przedsiębiorcy aktualny na połowę ubiegłego, 2016 roku. Braku wyciągów z rachunków bankowych spółki nie może zastąpić jedynie tabelka, zawierająca zestawienie sald na 26 rachunkach bankowych prowadzonych przez skarżącą w bankach. Zastosowanie się do wezwania referendarza sądowego i nadesłanie wyciągów obrazujących operacje dokonane na tych rachunkach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, pozwoliłoby na dokonanie wszechstronnej i dokładnej analizy bezpośredniej kondycji finansowej spółki oraz jej możliwości płatniczych. Z wyciągów tych wynikałoby jaka jest ilość i częstotliwość poszczególnych transakcji (zarówno uznaniowych, jak i obciążeniowych), dokonywanych na konkretnych rachunkach bankowych i jaką gotówką wnioskodawca jest w wstanie dysponować w poszczególnych transakcjach. Z wyciągów tych generalnie wynikałoby jaka jest częstotliwość i wartość poszczególnych transakcji, co w sumie wykazałoby wszechstronnie możliwości płatnicze skarżącej spółki. Powyższe uwagi dotyczą również raportu kasowego, obrazującego stan gotówki w kasie wnioskodawcy na koniec ostatniego miesiąca. Strona również nie nadesłała takiego raportu. Reasumując, wnioskodawca nie wykazała, że nie ma aktualnie dostatecznych środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania. Co więcej, z zestawienia sald na rachunkach bankowych na dzień 31 grudnia 2016 r. wynika wręcz, że na wielu rachunkach prowadzonych zarówno w walucie polskiej, jak i Euro występują salda dodatnie. Wnioskodawca nie przedłożyła również do akt sprawy deklaracji VAT-7, bądź zaświadczenia stwierdzającego, że w ciągu ostatnich sześciu miesięcy deklaracji takich nie składała. Odnośnie danych zawartych w deklaracjach VAT – 7, należy dla porządku zaznaczyć, że kwoty wskazujące podstawę opodatkowania tym podatkiem w poszczególnych miesiącach nie wskazują na przychód, czy też ogólnie, szeroko rozumiane zyski spółki, wskazują jednak na rozmiar obrotu, tj., na rozmiar wartości czynności handlowych dokonywanych przez spółkę uczestniczącą w obrocie gospodarczym i na jej aktywność gospodarczą. Analiza taka pozwala stwierdzić, czy spółka wykazuje obrót i jaki jest jego rozmiar. Z analizy tych deklaracji wynika, czy spółka prowadzi dynamiczną i regularną działalność. Z nadesłanych przez spółkę materiałów źródłowych nie wynika, że jej kondycja finansowa jest obiektywnie na tyle ciężka, że uniemożliwia jej ponoszenie kosztów sądowych w sprawie zawisłej przed tutejszym Sądem. Skarżąca zaakcentowała, że posiada zaległości kredytowe. Brak jednak w aktach sprawy materiałów źródłowych, które precyzowałyby na jakich warunkach zaciągnięte zostały przez skarżącą spółkę kredyty ("liczne zobowiązania kredytowe"), opisane w uzasadnieniu zawartym w rubryce nr 5 formularza PPPr oraz wskazywałyby na sposób i warunki spłaty kredytów oraz potencjalnych zaległości kredytowych. Również i w tym zakresie skarżąca nie zastosowała się do wezwania referendarza sądowego. Wymogu tego z pewnością nie spełnia tabelka, w której wymienione są jedynie poszczególne kredyty zaciągnięte przez wnioskodawcę w ubiegłych latach i wskazane są kwoty tych kredytów oraz informacja o ich wypowiedzeniu. Zestawienie takie należy potraktować jedynie jako oświadczenie wnioskodawcy, które nie jest potwierdzone żadnym materiałem źródłowym. Podkreślić należy, że powoływanie się wnioskodawcy na swoje zobowiązania prywatnoprawne nie może wpłynąć bezpośrednio na ocenę przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Trzeba bowiem zasygnalizować, że opłaty w postępowaniu sądowoadministracyjnym mają charakter danin publicznoprawnych i dlatego zwolnienie z obowiązku ich ponoszenia może być stosowane jedynie w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. To z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (tak w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepubl.). W konsekwencji ewentualne preferencyjne traktowanie przez wnioskodawcę należności w obrocie cywilnoprawnym przed należnościami z tytułu kosztów sądowych nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Podsumowując, należy stwierdzić, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a, orzeczono, jak w sentencji postanowienia.