III SA/Gl 1627/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w restrukturyzacji w Z. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobywanie kopalin w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2017 r. tutejszy Sąd oddalił skargę na ww. decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego. Od tego wyroku została wniesiona za pośrednictwem pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie radcy prawnego skarga kasacyjna. W skardze tej zawarto wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na druku urzędowego formularza PPPr, strona stwierdziła w uzasadnieniu wniosku, że począwszy od 2015 r., spółka znajduje się w bardzo złej sytuacji finansowej. Spowodowane to jest klęską ekologiczną, żywiołową oraz pożarem, który miał miejsce w gospodarstwie skarżącej. Aktualnie wobec skarżącej spółki toczy się postępowanie sanacyjne (postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r., sygn. akt: [...]). Z oświadczenia spółki wynika, że wysokość jej kapitału zakładowego zamyka się w kwocie [...] zł. Spółka oświadczyła, że za 2016 r. poniosła stratę w kwocie (-) [...] zł. Natomiast strata na dzień [...] r. wynosi (-) [...] zł. Spółka dołączyła do wniosku szereg dokumentów i materiałów źródłowych: spis wierzytelności; bilans sporządzony na dzień [...] r. oraz rachunek zysków i strat sporządzony na dzień [...] r.; listę rachunków bankowych posiadanych przez spółkę (spółka posiada rachunki bankowe w ośmiu bankach) oraz wyciągi z jednego rachunku bieżącego prowadzonego w [...] oraz z dwóch rachunków bieżących prowadzonych w Banku [...] w M. (wyciągi te obrazują operacje dokonywane na rachunkach bankowych od [...] r. do połowy [...] r.). Do akt nadesłano również listę obrazującą wpłaty gotówkowe do kasy skarżącej spółki. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku spółki, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tymczasem, wnioskująca spółka złożyła już wniosek o przyznanie prawa pomocy na etapie wnoszenia skargi inicjującej niniejsze postępowanie sądowe. Wniosek ten został rozpoznany: postanowieniem referendarza sądowego z dnia 12 kwietnia odmówiono przyznania skarżącej prawa pomocy. Postanowienie to jest prawomocne, ponieważ tutejszy Sąd, postanowieniem z dnia 26 maja 2017 r. utrzymał je w mocy. W tej sytuacji, kolejny wniosek o prawo pomocy, złożony w takim samym zakresie (tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych) należy rozpatrywać w aspekcie art. 165 P.p.s.a., ponieważ wniosek ten jest w istocie wnioskiem o zmianę postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 kwietnia 2017 r. Art. 165 P.p.s.a. stanowi, że postanowienia niekończące postepowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Rozpoznając kolejny wniosek spółki (de facto – wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 kwietnia 2017 r.) stwierdzić należy, że wnioskodawca powinien wykazać istotną zmianę swojej aktualnej kondycji majątkowej w stosunku do swojej kondycji z kwietnia 2017 r. Stwierdzenie to jest tym bardziej istotne, że skarżąca spółka jest w toku całego postępowania sądowoadministracyjnego reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego. W pierwotnym postepowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy, skarżąca spółka nie nadesłała do akt sprawy wielu istotnych dokumentów obrazujących jej kondycję majątkową, o które była wzywana przez referendarza sądowego. W sytuacji, w której spółka jest reprezentowana w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosek o zmianę postanowienia powinien być w odpowiedni sposób udokumentowany. Wnioskodawca dołączyła do kolejnego wniosku szereg dokumentów i materiałów źródłowych, w tym: spis wierzytelności; bilans oraz rachunek zysków i strat (oba dokumenty sporządzone na dzień [...] r.); listę posiadanych rachunków bankowych oraz wyciągi z trzech bieżących rachunków bankowych posiadanych przez spółkę. Nadesłano również listę obrazującą wpłaty gotówkowe do kasy skarżącej spółki. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że spółka przedstawiła jedynie w sposób wybiórczy wyciągi tylko z trzech rachunków bankowych. Wszak z listy rachunków bankowych skarżącej (załącznik nr 3) wynika, że w ośmiu bankach spółka posiada łącznie 15 bieżących rachunków bankowych i 7 rachunków pomocniczych. Tymczasem do akt sprawy, jako załączniki do kolejnego wniosku zostały nadesłane jedynie wyciągi z trzech rachunków bankowych spółki. W żaden sposób nie wyjaśniono przyczyn takiego wybiórczego przedstawienia rachunków bankowych. Ponadto, z analizy przedłożonego do akt sprawy bilansu spółki wynika, że na dzień [...] r. (a więc w toku trwania niniejszego postępowania sądowego) spółka posiadała kwotę [...] zł. Jest to pozycja III.1c – środki pieniężne w kasie i na rachunku bankowym. Zaznaczyć należy, że stan tzw. "żywej gotówki" uległ wyraźnemu i znacznemu obniżeniu w stosunku do początku roku 2017, ponieważ wartość ta na dzień [...] r. wynosiła – [...] zł. Nie zmienia to jednak faktu, że z końcem [...] r. spółka dysponowała kwotą, z której mogła wygospodarować kwotę 600 zł tytułem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Jakkolwiek w zakresie kompetencji referendarza sądowego nie znajduje się ustalanie wysokości wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, jednak na potrzeby postępowania wpadkowego w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy należy wartość tę ustalić. W dniu [...] r. skarżąca spółka uiściła kwotę 1.200 zł tytułem wpisu sądowego od skargi. Stosownie do regulacji § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zmianami), wpis sądowy od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł. Wpis sądowy od skargi kasacyjnej w tej sprawie wyniesie więc 600 zł, co stanowi kwotę, którą spółka powinna być w stanie wygenerować. Uwaga ta jest o tyle uzasadniona, że dokonując analizy wyciągów tych rachunków bankowych, które dołączono do niniejszego wniosku, stwierdzić należy, że na rachunku prowadzonym w Banku [...] w M. (załącznik nr 6) mają miejsce zarówno operacje uznaniowe, jak i obciążeniowe. W okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. miało miejsce wiele transakcji obciążeniowych, jednak wpływały również na ten rachunek, relatywnie wysokie kwoty, które wielokrotnie przekraczały kwotę wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Przykładowo w listopadzie 2017 r. na ten rachunek bankowy skarżącej wpłynęły następujące kwoty: [...] zł ([...] r.); [...] zł ([...] r.); [...] ([...] r.); [...] zł i [...] zł ([...] r.). Są to oczywiście jedynie przykładowe transakcje uznaniowe o relatywnie wysokiej wartości wpływającej gotówki. Faktem jest, że miały również miejsce transakcje obciążeniowe na tym rachunku. Nie zmienia to jednak faktu, że spółka dysponowała kwotami, które wielokrotnie przekraczały kwotę wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Z kolei lista "wpłaty gotówkowe do kasy" (załącznik nr 7) obrazuje wpływy gotówkowe do kasy spółki w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. Z analizy tej listy również wynika, że do kasy spółki w tym okresie wpływały środki pieniężne, które niejednokrotnie również przekraczają kwotę 600 zł. Na marginesie zaznaczyć należy, że lista tych wpłat nie stanowi klasycznego raportu kasowego, brak jest bowiem transakcji obciążeniowych (czyli wypływów gotówki z kasy spółki). W przeciwnym wypadku uznać należy, że w okresie objętym listą wpłat gotówkowych do kasy – w ogóle nie było wydatków z kasy spółki. Nawiązując do braków poprzedniego wniosku o prawo pomocy, stwierdzić należy, że po raz kolejny nie przedstawiono wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych, nie przedłożono do akt również deklaracji podatkowych VAT – 7, obrazujących obrót spółki w określonym czasie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a, orzeczono, jak w sentencji postanowienia.