III SA/Gl 1630/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 24 października 2007 r. sprawy ze skargi firma "A" Sp. z o.o. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu [...] r. (data nadania na poczcie) skarżąca spółka z o.o. firma "A" z siedzibą w Z. (zwana dalej Spółką) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] r. nr [...], w której uznano za bezprzedmiotowe i umorzono postępowanie podatkowe w sprawie skompensowania wzajemnych zobowiązań – kwoty zwrotu podatku od towarów i usług za miesiąc [...] r. ze zobowiązaniami Spółki z tytułu składek ubezpieczeniowych za miesiąc [...] r. w kwocie [...] zł i zwrotu pozostałej po skompensowaniu kwoty na rachunek bankowy podatnika. Dnia [...] r. Spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu (PPPr) w którym domagała się zwolnienia z obowiązku uiszczenia należnego wpisu sądowego w kwocie [...] zł. W swym uzasadnieniu podniosła, że sytuacja finansowa Spółki jest bardzo trudna, a w wyniku działań Urzędu Skarbowego w [...] oraz Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] skarżącej zablokowano wszystkie konta bankowe uniemożliwiając pozyskanie i dysponowanie środkami finansowym w związku z czym nie posiada środków na wpłatę wpisu sądowego w kwocie [...] zł. Po uzupełnieniu braków formalnych wniosku o przyznanie praw pomocy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 26 marca 2007r. odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy we wspomnianym zakresie. Odmowa została uzasadniona tym, że Spółka nie wykazała w dostateczny i przekonujący sposób, że nie dysponuje wystarczającą ilością środków na uiszczenie wpisu sądowego. Powołując się na wielkość kapitału początkowego Spółki w kwocie [...] zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok w wysokości [...] zł oraz zysk za ostatni rok obrotowy według bilansu w kwocie [...] zł uznano, że jest ona w stanie wygospodarować środki potrzebne na uiszczenie należnych w sprawie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w wysokości [...] zł. Zwrócono przy tym uwagę, powołując się na bilans z [...] roku wraz z rachunkiem zysków i strat oraz wprowadzeniem do sprawozdania finansowego za [...] rok wraz z informacją dodatkową, że z akt sprawy nie wynika, aby wszystkie środki ruchome oraz nieruchomości wchodzące w skład majątku Spółki były zajęte przez komornika. W związku z tym uznano, że możliwe było ich dalsze eksploatowanie oraz czerpanie z nich dodatkowych pożytków na poczet zapłaty występujących w sprawie kosztów sądowych. W sprzeciwie od tego postanowienia wspomnianemu orzeczeniu zarzucono rażące naruszenie prawa poprzez błędną interpretację dowodów stanowiących podstawę jego wydania i wniesiono o jego uchylenie oraz zwolnienie skarżącej Spółki z wnioskowanych kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, że Spółka nie prowadzi już działalności gospodarczej, która to została zablokowana przez "przestępcze działania organów sądowych, prokuratorskich, policyjnych i skarbowych", a jej funkcjonowanie zawdzięcza celowym pożyczkom udzielonym przez jednego z wierzycieli. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak stanowi art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwaną dalej "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie złożony przez skarżącą Spółkę sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy wywołał taki skutek, że Sąd jest zobowiązany ponownie rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy uwzględniając okoliczności faktyczne sprawy i zebrany materiał dowodowy istniejący w chwili obecnej. Podstawy prawne przyznania prawa pomocy są następujące. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 245 § 1 P.p.s.a. na wniosek strony może być przyznane jej prawo pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym. W zakresie całkowitym przyznanie prawa pomocy jednostce organizacyjnej, jaką jest spółka z o.o., winno nastąpić wówczas, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast częściowe przyznanie prawa pomocy następuje w przypadku, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.). Pojęcie "wykazania" należy rozumieć jako udowodnienie, przedstawienie w sposób przekonywujący, pokazany, unaoczniony. Tym samym inicjatywa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. Oceniając zebrany materiał dowodowy, Sąd uznał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż skarżąca spółka nie wykazała w dostateczny i przekonujący sposób, że nie dysponuje wystarczającą ilością środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dokonując oceny stanu majątkowego wnioskodawcy należy przede wszystkim stwierdzić, że część jego składników rzeczywiście została obciążona hipotekami (vide: nieruchomość położona w B. – księga wieczysta KW nr [...] prowadzona przez Sąd Rejonowy w Z., nieruchomość położona w Z. – KW nr [...] prowadzona przez Sąd Rejonowy w L., czy też nieruchomość położona w J. – KW nr [...] prowadzona przez Sąd Rejonowy w J.). Niemniej jednak obciążenie nieruchomości hipoteką nie oznacza zakazu korzystania z niej, a stanowi jedynie zabezpieczenie wierzytelności (art. 65 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece – tekst jednolity: dz. U z 2001r. Nr 124, poz. 1361 z późn.zm.). Z dokumentów nadesłanych w piśmie procesowym skarżącej z dnia [...] roku wynika, iż nieruchomość położona w B. stanowi [...] o wartości [...] zł, zaś nieruchomość położona w Z. o wartości [...] zł, a także w J. o wartości [...] zł jest [...], z tytułu których skarżąca ma możliwość czerpania dodatkowych pożytków. Podkreślić również należy, że skarżąca spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, lecz w dalszym ciągu funkcjonuje w obrocie oraz posiada zdolność kredytową i pozyskuje stosowne środki pieniężne (vide: raport kasowy za [...] r.). Na koniec wreszcie wskazać przyjdzie, że ugruntowanym jest pogląd, iż strona prowadząca działalność gospodarczą winna liczyć się z możliwością poniesienia wydatków związanych z jej uczestnictwem w sprawach sądowych (T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Warszawa 2005 r. str. 632 oraz postanowienie NSA z dnia 29 lipca 2004r. sygn. FZ 131/04 – nie publ.). W [...] roku firma "A" osiągnęła zysk rzędu [...] zł, co oznacza, że część tej kwoty mogła przeznaczyć na poczet ewentualnego postępowania sądowego, tym bardziej, że w tym roku toczyło się już postępowanie podatkowe z udziałem skarżącej. Miała ona zatem możliwość zabezpieczania środków na poczet ewentualnego postępowania sądowego. Zwrócić wreszcie należy uwagę, że w [...] roku skarżąca spółka osiągnęła ze swojej działalności znaczny przychód oraz dokonała [...] wysokich wydatków, co przemawia za tym, iż skarżąca była w stanie ponieść należne koszty sądowe. W ocenie Sądu nic nie stało na przeszkodzie aby w strukturze tych wydatków znalazły się także wydatki dotyczące postępowania sądowego. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd działając na podstawie art. 246 § 2 i art. 260 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.