III SA/Gl 1631/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego postanawia: 1. ustanowić radcę prawnego dla skarżącego; 2. w pozostałym zakresie postępowanie umorzyć. Wraz ze skargą na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...], A. B. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie radcy prawnego. W uzasadnieniu swojego wniosku, skarżący stwierdził, że jest osobą samotnie wychowującą dwójkę dzieci. Jego dochody są zbyt niskie, aby mógł sobie pozwolić na ustanowienie radcy prawnego oraz uiścić koszty sądowe. Skarżący uzyskuje wynagrodzenie z umowy o pracę w wysokości [...] zł, miesięcznie uzyskuje także: dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł i zasiłek rodzinny, który wynosi [...] zł. Wnioskodawca uzyskuje także alimenty od swojej byłej żony na rzecz dwójki ich wspólnych dzieci w średniej, miesięcznej kwocie [...] zł. Strona pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem Ł. ([...] lat) oraz córką M. ([...] lat). Z oświadczenia majątkowego strony wynika, że Ł. B. nie osiąga żadnego dochodu. A. B. nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych o wartości powyżej [...] Euro. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] 2010 r. skarżący nadesłał szereg dokumentów obrazujących jego aktualną i rzeczywistą sytuację majątkową. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że wnioskodawca aktualnie jest zatrudniony w firmie "A" S. K., M. K.. Jednak umowa o pracę została mu wypowiedziana, a termin wypowiedzenia upływa z dniem [...] 2010 r. Decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r., nr [...] przyznano skarżącemu dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od dnia [...] 2010 r. do dnia [...] 2010 r. Z kolei decyzją z dnia [...] r., nr [...] przyznano córce skarżącego M. B. pomoc w formie posiłku dla dzieci w szkole (dożywianie) na okres od dnia [...] 2010 r. do dnia [...] 2011 r., ponadto strona uzyskuje również zasiłek rodzinny i świadczenie opiekuńcze w kwocie [...] zł miesięcznie. Skarżący dołączył do akt kserokopię wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r., sygn. akt: [...] , w którym Sąd ten rozwiązał przez rozwód małżeństwo skarżącego z M. B. zd. F. oraz zobowiązał ją do płacenia alimentów na rzecz wspólnych dzieci: Ł. B. – w kwocie po [...] zł miesięcznie i M. B. – w kwocie po [...] zł miesięcznie. Łącznie świadczenie alimentacyjne miało wynieść [...] zł. Tymczasem matka dzieci płaci regularnie alimenty jedynie w kwocie [...] Euro, co daje aktualnie średnio od [...] zł do [...] zł miesięcznie. Z zaświadczenia organu podatkowego wynika, że Ł. B. nie uzyskuje dochodów. Ponadto strona załączyła kserokopie rachunków: za gaz ([...] zł miesięcznie) oraz oświadczyła, że miesięcznie płaci [...] zł za energię elektryczną, czynsz po dotacji zamyka się w kwocie [...] zł, a wydatki na żywność wynoszą około [...] zł miesięcznie. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że A. B. składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W niniejszej sprawie, wniosek o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest jednak bezprzedmiotowy, ponieważ stosownie do art. 239 pkt 1 "e" P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma w ogóle obowiązku uiszczania kosztów sądowych. W tej kategorii spraw obowiązuje z mocy samego prawa ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych. Tak więc strona nie będzie ponosiła w niniejszej sprawie jakichkolwiek kosztów sądowych (wpisów, ani opłat), związanych z tą sprawą. W tym stanie rzeczy, postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych należało umorzyć, jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 3 P.p.s.a. Pozostał jednak do rozpoznania wniosek o prawo pomocy w zakresie ustanowienia dla skarżącego pełnomocnika procesowego z urzędu. Aktualnie wniosek skarżącego obejmuje więc jedynie częściowe przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście należy uznać, że okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie zgłoszonego żądania. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że wnioskodawca udokumentował swój aktualny stan majątkowy w sposób rzetelny i wyczerpujący. Z analizy przedłożonych przez niego dokumentów wynika, że spełnia on przesłanki przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżący jest osobą samotnie wychowującą dwoje dzieci: córkę w wieku szkolnym oraz pełnoletniego syna, który nie osiąga jednak aktualnie żadnego dochodu. Skarżącemu wypowiedziano umowę o pracę i stosunek pracy ulegnie rozwiązaniu z dniem 31 sierpnia 2010 r. O stanie majątkowym skarżącego świadczy również korzystanie z szerokiego spektrum pomocy społecznej: z dodatku mieszkaniowego (w relatywnie wysokiej kwocie), z zasiłku rodzinnego i świadczenia opiekuńczego oraz pomocy w postaci dożywiania uczącej się córki w szkole. Faktem jest, że skarżący uzyskuje świadczenie alimentacyjne w kwocie [...] Euro miesięcznie, lecz w sumie jest to i tak mniejsza kwota, aniżeli wynikałoby to z rozstrzygnięcia zawartego w wyroku rozwodowym, w którym zasądzono alimenty od byłej żony skarżącego na rzecz ich wspólnych dzieci. Z pisma Prezesa Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] 2010 r. wynika, że toczy się aktualnie postępowanie o egzekucję tych alimentów. Mając na względzie powyższe uznano, iż wnioskodawca wykazał w sposób dostatecznie wiarygodny, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skutkowało to ustanowieniem dla niego radcy prawnego z urzędu. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.