III SA/Gl 1636/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Golat, Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2010 r. przy udziale – sprawy ze skargi A. L. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych oddala skargę. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] (nr sprawy: [...]) Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C., działając na podstawie art. 7, art. 105 § 1 i art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz.1071, ze zm.), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2008r. Nr 98, poz. 634 ze zm.), § 2 oraz § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 68, poz. 448), po rozpatrzeniu odwołania A.L. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. nr [...] z dnia [...] o odmowie przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2008 - uchylił w całości decyzję organu I instancji i umorzył jego postępowanie. W uzasadnieniu decyzji ostatecznej Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. przedstawił okoliczności faktyczne sprawy i argumentacje prawną. Podkreślił, że weryfikacja i analiza sprawy wykazała, że A.L. złożyła w dniu [...] w Biurze Powiatowym ARiMR w C. wniosek na rok 2008 o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej łub pomocy finansowej z tytułu gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w przypadku śmierci rolnika, do którego następnie w dniu [...] dołączyła Postanowienie Sądu Rejonowego w C. o nabyciu spadku po zmarłym w dniu [...] mężu J.L. We wniosku tym wniosła o przejecie płatności ONW na rok 2008. Natomiast wniosek pierwotny o przyznanie płatności na rok 2008 został złożony [...] na zmarłego męża – J.L. Z powodu niezgodności danych zawartych we wniosku organ wezwał stronę do usunięcia braków poprzez złożenie w terminie 7 dni wyjaśnienia co do niedołączenia oświadczenia o przejęciu zobowiązań dotyczących pomocy finansowej z tytułu gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz oświadczeń pozostałych spadkobierców, że wyrażają zgodę na wstąpienie wnioskodawcy na miejsce spadkodawcy i przyznanie mu płatności. Wnioskodawczyni – A.L. - złożyła dnia [...] korektę wniosku wraz z brakującym oświadczeniem spadkobiercy przejmującego posiadanie gruntów rolnych, których dotyczył wniosek o przyznanie płatności ONW wraz z oświadczeniami pozostałych spadkobierców. W wyniku rozpatrzenia sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. decyzją nr [...] z dnia [...] odmówił przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego opierając się na art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.), który stanowi, że pomoc jest przyznawana na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy oraz § 7 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448), zgodnie z którym w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności ONW do dnia doręczenia decyzji administracyjnej w sprawie przyznania płatności ONW, płatność ONW przysługuje spadkobiercy, który objął w posiadanie grunty rolne, których dotyczył wniosek o przyznanie płatności ONW i zobowiązał się do kontynuowania działalności rolniczej zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami) do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1, złożonym przez spadkodawcę oraz zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności ONW, uzyskanej przez poprzedniego posiadacza działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, jaką posiadacz ten byłby obowiązany zwrócić, jeżeli zaniechałby prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach rolnych lub ich częściach - w przypadku zaniechania jej w okresie objętym tym zobowiązaniem - składając oświadczenie, na formularzu udostępnionym przez Agencję. Jednakże – jak zaakcentował organ I instancji - spadkobierca wstępuje do toczącego się postępowania na miejsce spadkodawcy, na wniosek złożony w terminie 2 miesięcy od dnia otwarcia spadku. Spadkobierca podaje we wniosku, o którym mowa w ust. 2, numer identyfikacyjny albo dołącza do tego wniosku kopię wniosku o przyznanie takiego numeru. W odwołaniu strona wniosła o ponowne rozpatrzenie wniosku o przejęcie gospodarstwa i przyznanie jej płatności. A.L. wskazała, że składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2008 w dniu [...] na nazwisko męża, ale z własnym podpisem działała w dobrej wierze. Ponadto beneficjentka uważa, że numer nadany w ewidencji producentów uwzględnia oboje małżonków (współwłaścicieli gospodarstwa) i może się nim posługiwać. Rozpatrując sprawę merytorycznie w trybie odwoławczym Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. uchylił decyzję pierwszo-instancyjną i umorzył postępowanie organu I instancji podkreślając, że małżonkom oraz podmiotom będącym współposiadaczami gospodarstwa rolnego, nadaje się jeden numer identyfikacyjny. Numer identyfikacyjny nadaje się temu małżonkowi lub współposiadaczowi, na którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę (poprzez złożenie podpisu na wniosku o wpis do ewidencji producentów). Natomiast w przypadku śmierci rolnika numer producenta rolnego zostaje zawieszony, zaś współmałżonek chcą otrzymać dopłaty bezpośrednie powinien wystąpić z wnioskiem o wpis do ewidencji producentów w celu uzyskania numeru identyfikacyjnego oraz złożyć wniosek o płatności na rok 2008 na swoje imię i nazwisko. Dlatego też w oparciu o ustalony stan faktyczny, organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie o przyznanie płatności ONW wszczęte wnioskiem strony – A.L., będące następstwem postępowania o przyznanie płatności ONW względem J.L. - jest bezprzedmiotowe. Wniosek transferowy strony byłby skuteczny wówczas, gdyby postępowanie o przyznanie płatności ONW J.L. było prawidłowe. Skoro jednak śmierć wnioskodawcy – J.L. - nastąpiła dnia [...] to postępowanie wszczęte i prowadzone przez organ I instancji na podstawie jego wniosku o przyznanie płatności na rok 2008, a następnie podjęte przez A.L. - było bezprzedmiotowe zgodnie z art. 105 § 1 Kpa. Śmierć strony prowadzi bowiem do bezprzedmiotowości wówczas, gdy przedmiotem postępowania są prawa ściśle związane z osobą zmarłej strony. W konsekwencji więc organ nie miał podstaw uznania A.L. jako strony postępowania o przyznanie płatności na rok 2008, tym bardziej organ nie miał podstaw prowadzić postępowania o przejecie płatności na rok 2008 w przypadku śmierci rolnika w stosunku do A. L. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona zaskarżyła decyzję Dyrektora Oddziału regionalnego ARiMR wnosząc o ponowne rozpatrzenie jej sprawy i przejęcie płatności obszarowej i z tytułu wspierania gospodarowania oraz kontynuację przyjętego przez zmarłego męża zobowiązania na lata 2006 - 2011. Powtórzyła dotychczasową argumentację zawartą w odwołaniu, akcentując konieczność wystawienia wniosku na męża z uwagi na system ewidencji; prowadzenie działalności rolniczej, w dacie składania wniosku, zgodnie z wymogami unijnymi; dobrą wiarę w momencie składania wniosku, a nie chęć wyłudzenia środków pieniężnych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje : Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwany dalej ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjne-go; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom skutecznie zarzucić, iż przy rozstrzyganiu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub procesowego. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy przede wszystkim w ocenie składu Sądu orzekającego w tej sprawie podkreślić, że z mocy art. 105_@POCZ@__@KON@_ § 1 Kpa gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Zgodnie z poglądem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2010 r. o sygn. akt II GSK 408/2009 bezprzedmiotowość postępowania to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Sprawa administracyjna jest konsekwencją istnienia stosunku administracyjnego, tj. takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracji publicznej ustalenia jej indywidualnych uprawnień lub obowiązków wynikających z prawa materialnego. Zatem bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu powyżej cytowanej normy zachodzi wówczas, gdy brak jest któregokolwiek elementu stosunku materialnoprawnego uniemożliwiającego wydanie decyzji załatwiającej sprawę. Umorzenie więc postępowania oznacza, że w danej sprawie nie będzie kontynuowane, wszczęte uprzednio postępowanie, oraz że sprawa nie zostanie rozstrzygnięta co do istoty. Jest to wynikiem zaistnienia trwałych, nieusuwalnych przeszkód w kontynuacji postępowania, które mogą nastąpić w pierwszej lub w drugiej instancji. Przenosząc powyższe rozważania na niwę rozpatrywanej sprawy należy zauważyć, iż już postępowanie z pierwotnego wniosku datowanego z dnia [...] w sprawie dopłat nie mogło zakończyć się konkretną decyzją przyznającą/ lub nie stosowne uprawnienie, gdyż wniosek pochodził od podmiotu nie mogącego mieć statusu strony - wnioskodawcy w tym postępowaniu, gdyż osoba ta w dacie jego składania nie żyła. Jak wynika bowiem z zestawienia dat wnioskodawca – J.L. zmarł [...] podczas gdy wniosek w jego imieniu złożono – [...]. W konsekwencji zatem należy uznać, że prawidłowo organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie o przyznanie płatności ONW wszczęte wnioskiem A.L., jako następstwo postępowania o przyznanie płatności na rzecz J.L. - jest bezprzedmiotowe. Wniosek bowiem strony skarżącej byłby skuteczny jedynie wówczas, gdyby postępowanie o przyznanie płatności ONW J.L. było prawidłowe. Skoro jednak śmierć pierwotnego wnioskodawcy – J.L. - nastąpiła dnia [...] to postępowanie wszczęte i prowadzone przez organ I instancji na podstawie jego wniosku o przyznanie płatności na rok 2008, a następnie kontynuowane przez A.L. - było bezprzedmiotowe zgodnie z wyżej powoływanym art. 105 § 1 Kpa. Śmierć strony prowadzi bowiem do bezprzedmiotowości postępowania, gdy prawa, których ono dotyczy są ściśle związane z osobą zmarłej strony. Skutkiem powyższego organ nie miał podstaw uznania A.L. jako strony postępowania o przyznanie płatności na rok 2008 skoro wniosek został złożony przez inną osobę (nieżyjącą w dacie jego składania). Tym bardziej organ nie miał podstaw prowadzić postępowania o przejecie płatności na rok 2008 w przypadku śmierci rolnika w stosunku do A. L. Taka możliwość bowiem istniałaby wyłącznie w sytuacji uprzedniego uzyskania przez wnioskodawcę prawa do dopłat, a następnie w wyniku jego śmieci możliwym byłoby przeniesienie tego uprawnienia na spadkobiercę z zachowaniem jednak wymogów określonych w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w zw. z § 7 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 i po złożeniu w terminie 2 miesięcy od dnia otwarcia spadku stosownego wniosku. Co nie nastąpiło w niniejszej sprawie. Również kwestia dobrej wiary skarżącej przy dokonywaniu czynności składania pierwotnego wniosku w imieniu nieżyjącego już męża J.L. nie może stanowić okoliczności eskulpacyjnej wobec jednoznacznie brzmiących regulacji prawnych w przedmiotowym zakresie. Z powyższych względów wobec bezskuteczności podniesionych zarzutów i przy braku naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, które Sąd winien brać pod rozwagę niezależnie od zarzutów i wniosków skargi (art. 134 par. 1 ppsa), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.